دردسرهای اسلا‌م‌آباد

دیوید پترائوس، فرمانده ارشد ارتش آمریکا در خاورمیانه و شمال آفریقا با توجه به اهمیت پاکستان در استراتژی جدید دولت باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا 19 اوت (28 مرداد)‌ وارد اسلام‌آباد شد تا با فرماندهان ارشد ارتش پاکستان پیرامون تامین سلاح و ادوات نظامی انجام چنین عملیاتی رایزنی کند.

وزیرستان‌جنوبی که در شمال‌غربی پاکستان واقع شده مامن پشتون‌های پاکستان است. این منطقه تحت تسلط گروه‌های شبه‌نظامی نزدیک به طالبان و قبایلی قرار دارد که روابط نزدیکی با پشتون‌های پاکستان دارند و از جنگ علیه نیروهای اشغالگر در این کشور حمایت می‌کنند.

سیا برای درهم شکستن این حمایت و استفاده شبه‌نظامیان طالبان از مناطق مرزی پاکستان به عنوان بهشت امن خود و به یمن خبرچین‌های محلی بر حملات هواپیماهای بدون‌سرنشین در این منطقه افزوده است و تاکنون صدها شبه‌نظامی و البته در موارد متعددی مردم عادی را به خاک و خون کشیده است.

ارتش پاکستان با وجود حمایت اطلاعاتی از حملات ارتش آمریکا، انجام حملات هوایی و عملیات زمینی محدود در گذشته پیش از این هیچ‌گاه به خواست واشنگتن برای انجام عملیات زمینی تمام عیاری در این منطقه تن نداد.

دولت پاکستان تحت فشار شدید واشنگتن عاقبت 26 آوریل سال‌جاری میلادی (6 اردیبهشت)‌ فرمان انجام عملیات زمینی گسترده‌ در دره سوات و مناطق مجاور در ایالت وزیرستان‌شمالی را با هدف پاکسازی این مناطق از نیروهای طالبان صادر کرد. نتیجه این عملیات آوارگی 5/2 میلیون نفر از ساکنان محلی بود که بسیاری از آنها هنوز جرات بازگشت به خانه و کاشانه خود را ندارند.

اگرچه ارتش در ماه ژوئیه از پایان این عملیات و شکست طالبان خبر داد اما ستاد فرماندهی ارتش به ادامه حملات غافلگیرانه شبه‌نظامیان طالبان که به کوهستان‌ها عقب‌نشینی کرده‌اند، اذعان دارد. براساس آمارهای ارائه شده توسط ارتش در این عملیات 166 سرباز ارتش و بیش از دو هزار نیروی طالبان کشته شدند.

دولت آمریکا انتظار داشت سیاستمداران پاکستان پس از سرکوب طالبان در دره سوات ادامه عملیات را به وزیرستان‌جنوبی بکشانند اما دولتمردان اسلام‌آباد و فرماندهان ارشد ارتش به واسطه نارضایتی عمومی و ترس از زمینگیر شدن یگان‌های ارتش در مناطق کوهستانی عطای انجام این عملیات را به لقایش بخشیدند.

مطالبات پاکستان

روزنامه نیویورک‌تایمز هفته گذشته با توجه به هدف هالبروک از سفر به اسلام‌آباد جمعه گذشته یادآوری کرد او حامل پیامی مهم از دولت اوباما برای زمامداران و فرماندهان ارتش پاکستان بوده است.

درست در شرایطی که آمریکایی‌ها اعتقاد دارند ارتش پاکستان باید پس از سرکوب القاعده در هر منطقه با استقرار نیروهای بیشتری مانع از رجعت شبه‌نظامیان شود دولت پاکستان پس از غلبه بر طالبان و واداشتن واحدهای این گروه به عقب‌نشینی به سمت مناطق کوهستانی مرزی یگان‌های ارتش را به پادگان‌ها فراخواند.

هالبروک در دیدار با سرلشکر پرویز اشفق کیانی، رئیس ستاد مشترک ارتش پاکستان به رغم تمجید از عملیات پاکستان در دره سوات خواستار ادامه این عملیات تا ریشه‌کن‌سازی طالبان در این منطقه و آغاز عملیات مشابهی در وزیرستان‌جنوبی شد.

کیانی باید با این درخواست موافقت کرد اما اجرایی شدن آن را مستلزم حمایت عملی ارتش آمریکا از جمله تامین جنگ‌افزارهایی چون هواپیماهای بدون‌سرنشین دانست. او در عین حال به این واقعیت اشاره کرد که ادامه حملات هوایی آمریکا به مناطق قبایلی‌نشین مرزی پاکستان عامل افزایش احساسات ضدآمریکایی در جامعه پاکستان است.

به فاصله کوتاهی پس از دیدار هالبروک با کیانی بود که سرلشکر استنلی مک‌کریستال، فرمانده نیروهای ناتو و سربازان آمریکایی مستقر در افغانستان راهی اسلام‌آباد شد تا با کیانی ملاقات کند. او در دیدار با کیانی خواستار حفظ آرایش جنگی نیروهای پاکستان در دره سوات و انجام عملیات پاکسازی طالبان در وزیرستان‌جنوبی شد.

دوستان حرف‌شنو

مهم‌‌ترین بخش دیدار هالبروک از اسلام‌آباد را ملاقات او با آصف‌علی زرداری، رئیس‌جمهور و یوسف‌رضا گیلانی، نخست‌وزیر پاکستان تشکیل می‌داد که در واکنش به درخواست او با گفتن این که انجام عملیات در وزیرستان‌جنوبی مساعدت بیشتر آمریکا را می‌طلبد تلویحا با خواست واشنگتن موافقت کردند.

زرداری آمادگی دارد مطابق با خواست آمریکایی‌ها عمل کند لیکن ابتدا می‌خواهد بهای این همکاری را در قالب کمک‌های تسلیحات و اقتصادی دریافت کند. دفتر ریاست‌جمهوری پاکستان پس از بازگشت‌ هالبروک به آمریکابا انتشار بیانیه‌ای یادآوری کرد «توسعه اقتصاد پاکستان مستلزم فراهم آمدن زمینه مناسب برای افزایش صادرات پاکستان به ایالات‌متحده است.»

تنها یک روز بعد بود که شوکت تارین، ‌وزیر دارایی فدرال پاکستان اطلاع یافت کمک‌ سالانه 5/1 میلیارد دلاری آمریکا به پاکستان در قالب طرح کری لوگار و همچنین 500 میلیون دلار از وجوهی که حاضران در کنفرانس کمک به امنیت پاکستان در توکیو، پایتخت ژاپن متعهد به تامین آن شده بودند در ماه اکتبر در اختیار اسلام‌آباد قرار می‌گیرد.

واشنگتن در کنار این رویکرد به دنبال تسلط بر بازار انرژی پاکستان به عنوان استراتژی جایگزین است. در حال حاضر پاکستان 80 درصد نیازش به انرژی را از خارج تامین می‌کند. هالبروک قبل از ترک اسلام‌آباد اعلام کرد تیمی از کارشناسان آمریکایی به زودی راهی پاکستان می‌شوند تا راهکارهای حل بحران انرژی این کشور را مورد بررسی قرار دهند.

برنامه کاری هالبروک در اسلام‌آباد دیدار با رهبران تعدادی از گروه‌های مذهبی را نیز در بر می‌گرفت که نمادی از فاصله گرفتن دولت اوباما از رویکردهای دوران بوش بود. او سعی کرد با برقراری رابطه‌ای نزدیک با آن دسته از رهبران مذهبی که رویکردی غیرخصمانه در قبال آمریکا دارند زمینه را برای به انزوا کشاندن القاعده و گروه‌‌های تندرو فراهم آورد.

مترجم : رضا سادات
منبع: واشنگتن تایمز