مسافران، غافلگیر می‌کنند

این ویژگی، قابلیت آن را داراست که بسیاری از دغدغه‌ها و مشکلات اجتماعی از دریچه چنین برنامه‌هایی رهنمون گردد. از این‌روست که علاوه بر چنین ویژگی‌ای باید دقت داشت تا این بستر مناسب جهت طرح موضوعات تبدیل به هجو و فکاهی نگردد.

اخیرا مجموعه‌ای از شبکه سوم سیما در حال پخش است که با تم طنز توانسته بسیاری از رفتارهای بد و مناسبات نابجا و ... را طرح نماید و چنین برداشت می‌شود این برنامه تا بدین جای کار بسیار موفق بوده. «مسافران» که نزدیک به یک ماه است از آنتن شبکه سوم سیما پخش می‌شود قصه چند شخصیت است که با ورود به کره زمین در مواجهه با مردم زمینی، حوادث و وقایعی برایشان پدیدار می‌گردد که باعث شده تا خیلی از دغدغه‌ها و مشکلات بروز پیدا کند. نگاه متفاوت آنها به زمینی‌ها دستمایه مناسبی شده تا کارگردان به راحتی بسیاری از نگاه‌ها و نگرانی‌های خود را که معمولا برگرفته از حوزه‌های اجتماعی می‌باشد طرح نماید.

در این سیر داستانی موضوعات قالب خاصی به خود می‌گیرد و این مسافران زمین موضوعات را براساس نگاه‌ها و تحلیل‌های خود، نقد و بررسی می‌کنند. شاید همین نکته توانسته قابلیت این موضوع را داشته باشد تا نکته‌ای از نظر کارگردان محو نشود و به راحتی هر آنچه مد نظر است بیان گردد. «مسافران» با چنین قابلیتی توانسته به سرعت در ذهن‌ها جای گیرد و مخاطبان به راحتی با آن رابطه خوبی پیدا نمایند. از این نکته نیز نباید غافل شد که این مسافران زمین براساس قصه اصلی، از ابتدا تا حدودی با زمینی‌‌ها از طریق نوشته‌ها و ... آشنا بودند و حال در مواجهه با آنان بشدت متعجب می‌شوند.

آنها در ترجمه برخی از متون، رفتارها و حتی نگاه زمینی‌ها متعجب گشته و عدم سنخیت آنها را باهم نتیجه تغییر نگاه و دید زمینی‌ها می‌پندارند. در قسمت‌هایی که مربوط به «خندق بلا» یا «صفا سیتی» بود کارگردان با درایتی خاص این اتفاق نظرات را در هم آمیخته نموده و سعی می‌کرد که هر اندازه به چنین واژگان و بازخوردهای اجتماعی حاصل از آن برمی‌خورد آن را به تصویر بکشد.

البته در همین حال نمی‌توان از شخصیت‌پردازی صحیح و بخصوص ایجاد المان‌های کامل در داستان غافل شد. گرچه چند شخصیت ثابت که بعضا در انواع طنزها بخصوص طنز مدیری ظاهر بودند، در مسافران نیز وجود دارند لکن بکارگیری دقیق با اسلوب فنی از محتوا توانسته یک کار منسجم طنز را پدیدار نماید.

در عین این که این طنز قابلیت‌های بخصوص محتوایی ویژه‌ای دارد، اما به نظر می‌رسد کمی بدسلیقگی در آن اعمال شده و آن حضور چند شخصیت خاص است که معمولا نوع رفتار و بازی‌های نمایشی آنها برای مردم به نوعی لو رفته، حضور حمید لولایی و شقایق دهقان، بیننده را بیشتر به یاد طنزهای برره می‌اندازد، بخصوص آن که نحوه بازی و حتی میمیک‌هایش همان رویه و سلیقه را در ذهن مخاطب پدیداری نماید. «جوان» می‌توانست با کمی دقت در این حوزه این تطبیق ذهنی را کمتر نماید ولی به هر حال مسافران این را ثابت کرد که در حوزه‌ای که بسیار کار شده با یک برنامه‌ریزی دقیق و ساختاری جدید می‌توان بهتر از گذشته مجموعه طنز را ساخت که مخاطبانش بیش از گذشته گردند و از همه مهم‌تر بسیاری از نگرانی‌ها و دغدغه‌ها را طرح نمایند.

حمید غفاری