مژده رحمت برساند سروش

رمضان می‌آید، با همه خوبی‌هایش، می‌آید تا بندگان خدا در چشمه‌سار زلال آن، روح و جان خویش از پلیدی و آلودگی معصیت بزدایند و اجسام و ابدان خویش را به زیور انوار ملکوتی حق جل جلاله بیارایند.

همان مائده الهی که قرآن، این بزرگ‌ترین هدیه الهی در ظرف زمانی آن برای بشریت نزول یافت. ایامی‌که پیامبر رحمت، محمد مصطفی(ص) از آن با عباراتی اینچنین یاد می‌کند:
«ای مردم، بدرستی که ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش الهی به سوی شما روی آورده است، ماهی که نزد خدا بهترین ماه‌هاست، روزهایش بهترین روزها، شب‌هایش بهترین شب‌ها و ساعت‌هایش بهترین لحظه‌هاست، ماهی که در آن، شما را به سوی مهمانی الهی دعوت کرده‌اند و در زمره اهل کرامت الهی قرار گرفته‌اید. نفس‌های شما در این ماه ثواب تسبیح و خواب شما ثواب عبادت و اعمال شما در آن مقبول است و دعاهای شما مورد اجابت قرار می‌گیرد. پس با نیت‌های درست و دل‌های پاکیزه از گناهان و صفات ذمیمه، از پروردگارتان بخواهید که به شما توفیق روزه‌داری و تلاوت قرآن را عطا فرماید.»

رمضان، ماه اسلام است، ماه طهارت، ماه آزمون، ماه شب‌زنده‌داری و ماه نزول قرآن است، ایامی‌ که بر سایر ایام سال فضیلت و برتری دارد، آنچنان که امام زین‌العابدین(ع) در دعای ورود به ماه رمضان می‌فرماید: «خدای متعال با احترام‌های فراوان و فضیلت‌های آشکار، برتری این ماه را هویدا ساخت و برای بزرگداشت آن، آنچه در ماه‌های دیگر حلال بود، در ماه رمضان حرام نمود... آنگاه یکی از شب‌های آن را بر شب‌های هزار ماه برتری بخشید و آن را لیله‌القدر نامید.»

باید این فرصت بزرگ آشتی با پروردگار را مغتنم شمرد و از برکات و فضایل و نعمت‌های مادی و معنوی آن با تمام توان بهره برد، همچنان که امام سجاد(ع) از خداوند طلب می‌کند که: «پروردگارا، در این ماه، ما را همپایه کسانی گردان که از مراتب حقیقی نماز نصیبی برده‌ و ارکانش را حفظ کرده‌اند و آن را در اوقات خود بجا می‌آورند، خداوندا، در این ماه ما را موفق گردان تا با احسان و نیکی به خویشان خود نزدیک گردیم و با همسایگان از راه نیکی و بخشش پیمان بندیم و اموال خود را از حقوق مردم پاک کنیم و به سوی آن‌که از ما دوری گزیده بازگردیم و با آن که بر ما ستم کرده، عدالت ورزیم و با آن که در حق ما دشمنی نموده، مدارا کنیم.»

حضرت در ادامه به محضر پروردگار عرضه می‌دارد: «به ما توفیق ده تا در این ماه با کردار نیکویی که موجب پاک شدن از آلودگی گناهان است و از عیوب مجدد مصونمان می‌سازد، به تو تقرب جوییم و در این ماه شایستگی برخورداری از کرامتی را که به اولیای خود وعده دادی، به ما عنایت فرما و با رحمت خویش در ردیف کسانی قرار ده که شایسته برترین درجه نزد تو شده‌اند.»

اهتمام بسیار دقیق و ظریف پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) به لحظات و ایام ماه مبارک رمضان، نکته‌ای بسیار مهم است که باید با مطالعه و مرور متون موجود، نظیر دعاهای حضرت سجاد(ع) در صحیفه و سایر کتب مورد توجه قرار گیرد. سجود و رکوع نیکو، اقامه نماز در اوقات خود، صله ارحام، افطار دادن به روزه‌داران، درود و صلوات فرستادن بر پیامبر و اهل‌بیت، قرائت قرآن، خلق نیکو و کمک به فقرا و مساکین در این ماه، هریک پاداش بزرگی دارند، ولی آنچه بیش از هر چیزی می‌تواند در این ایام پربرکت مورد توجه باشد، تمرین 30 روزه برای اطاعت مطلق از پروردگار و پرهیز از معاصی و گناهان و مجاهدت نفس برای شناخت و معرفت حق و تقرب به محضر باری‌تعالی است.

در این میان، بیان برخی آداب روزه‌داری و درجات روزه می‌تواند طی این مسیر نورانی مومنان را یاری کند.

مرحوم ملااحمد نراقی در معراج‌السعاده می‌فرماید: «و بدان که سزاوار است روزه‌دار چشم خود را بپوشاند از هر آنچه که نظر کردن بر آن حرام یا مکروه است یا دل را از یاد خداوند غافل می‌سازد و این‌که روزه‌دار باید زبان خود را از همه آفات و معاصی متعلقه به زبان محافظت نماید و گوش خود را نگاه دارد از هرچه شنیدن آن حرام و مکروه است و شکم خویش را بازدارد از غذاهای حرام و شبهه‌ناک و همچنین سایر اعضا و جوارح خود را از محرمات و مکروهات محافظت نماید.»

از جمله آداب روزه‌دار آن است که هنگام افطار، دل او مضطرب و در میان خوف و رجاء معلق باشد، زیرا نمی‌داند که روزه او مقبول شده یا نه و این حالی است که باید در آخر هر عبادتی باشد.

در روایت است که امام حسن مجتبی(ع) در روز عید فطری بر جماعتی گذشت که مشغول خنده بودند، حضرت فرمود: ماه رمضان را خدای تعالی در میان بندگان خود قرار داد که در آن سبقت بر طاعت و عبادت او گیرند. پس جماعتی گوی سبقت ربودند و به سعادت فائز گردیدند و طایفه‌ای پس افتادند و هلاک شدند، پس عجب از کسی که مشغول خنده و بازی باشد در روزی که سبقت‌گیرندگان در آن پیروز شدند و بطالان و هرزه‌کاران زیان کردند. آگاه باشید، به خدا قسم اگر پرده برداشته شود، نیکوکار مشغول نعمت خود و بدکار گرفتار بدی‌های خود شود و احدی به لهو و لعب نپردازد.

حامد علی‌اکبرزاده