سزارین ؛ عوارض و پیامدها

مسوولان وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی چندی پیش اعلام کردند انجام عمل سزارین برای تولد نوزادان ، جز در شرایط خاص ممنوع است .

کد خبر: ۲۶۲۸۴

در این خبر که در واقع مبتنی بر صدور و ابلاغ بخشنامه اداری به بیمارستان ها و مراکز بهداشتی ، درمانی بود ، بر نظارت وزارت بهداشت بر اجرای آن نیز تاکید شده بود. مدیر کل سلامت خانواده و جمعیت وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی نیز در آخرین اظهارنظر خود اعلام کرد: 7درصد نوزادان کشور در 3سال اخیر ، مربوط به زایمان سزارین است . به گفته وی هم اکنون به طور متوسط 35درصد زایمان ها در کشور به صورت سزارین انجام می شود. دکتر بهرام دلاور تاکید کرده است : در صورت کنترل سزارین های نابجا در کشور، می توان از مرگ مادران و نوزادان به میزان قابل توجهی کاست . وی تلاش وزارت بهداشت از طریق ارائه دستورالعمل کاهش سزارین در کشور را که از نیمه دوم سال 1381 آغاز شده است ، بیانگر عزم این وزارتخانه برای کاهش انجام عمل سزارین به بیمارستان های خصوصی و دولتی می داند. اما آیا رویکرد دولتی وزارت بهداشت به عمل سزارین زنان باردار، برای مواجهه منطقی با گسترش انجام این عمل کافی است؛ چه شده است که نظر مسوولان وزارت بهداشت ، جامعه پزشکی و خانواده ها به گسترش انجام عمل سزارین معطوف شده است؛ و سزارین چیست و مضرات آن کدام است؛ آیا این عمل روبه گسترش فوایدی هم دارد؛ اینها نمونه ای از پرسشهایی است که برای یافتن پاسخ آن و اطلاع رسانی به خانواده ها باید به سراغ پزشکان و متخصصان این رشته رفت . بسیاری از زنان و بویژه زنانی که در سالهای دور فرزند یا فرزندانی به دنیا آورده اند در وهله اول واکنش منفی نسبت به این عمل نشان می دهند. زهرا میرصادقی زن 48ساله ای که 3فرزند دارد، می گوید: نمی دانم چرا زنان سعی دارند برای به دنیا آوردن فرزند خود سزارین شوند. آن موقع ها که ما بچه دار می شدیم براحتی و البته با تحمل درد و رنجی چند ساعته و حتی کمتر ، فرزندمان را به دنیا می آوریم ؛ ولی امروزه زنان ترجیح می دهند سزارین شوند. وی می گوید: به نظرم پزشکان نقش زیادی در این کار دارند. آنها با تبلیغ این عمل ، هم کار خود را راحت می کنند و هم پول بیشتری می گیرند. زینب رفیعی 52ساله نیز در این باره می گوید: من زنان زیادی را دیده ام که در اولین زایمان خود بی دلیل سزارین شده اند. فکر می کنم دلیل آن ترس از درد عمل طبیعی زایمان است . وی که خود 5فرزند دختر و پسر دارد؛ ادامه می دهد: دختر آخرم که بچه دارد، می گوید در عمل طبیعی احتمال مرگ و میر نوزاد و مادر زیاد است . شاید هم واقعا او راست می گوید و من نمی دانم . دکتر صارمی ، متخصص زنان و زایمان در خصوص وضعیت سزارین در کشورهای توسعه یافته و مقایسه آن با ایران می گوید: به طور میانگین و در عرف بین الملل 10تا 25درصد بارداری ها به اجبار به سزارین کشیده می شود؛ ولی در حال حاضر در برخی کشورها و حتی در امریکا این نرخ به 25درصد رسیده است . وی با اشاره و تاکید بر این که هر بیماری حق دارد نظر خود را درباره نحوه عمل بگوید، اضافه می کند: با بالا رفتن سن ازدواج در جوامع شهری ، امکان بچه دار شدن کمتر می شود و اصطلاح golden baby یا بچه طلایی ، اصطلاحی است که به بچه های این افراد تعلق می گیرد که در واقع یک بچه بیشتر نمی خواهند و در این یک زایمان هم می خواهند درصد ریسک و خطر را به صفر برسانند، به همین دلیل حاضر به زایمان طبیعی نیستند. وی اصطلاح بچه طلایی را درباره زنان نازا نیز صادق می داند. دکتر صارمی ، موقعیت نامناسب جنین هنگام تولد را یکی دیگر از مهمترین دلایل سزارین می داند و می گوید: در این حالت هیچ پزشکی ریسک نمی کند و حتما از عمل سزارین برای تولد نوزاد استفاده می کند. اما بسیاری از پزشکان و متخصصان زنان و زایمان ، گسترش عمل سزارین در کشور را غیر طبیعی می دانند. دکتر میرزایی در این باره می گوید: بسیاری از پزشکان با انجام عمل طبیعی زایمان موافق هستند؛ چرا که برای فرزند و مادر راحت تر است . وی با رد این نظر که پزشکانی ممکن است به خاطر پول به سزارین بیماران خود رغبت یابند، می گوید: اخلاق پزشکی این نظریه را قبول ندارد. دکتر صارمی نیز می افزاید: در کشور ما حدود 80درصد زایمان ها به صورت سزارین انجام می شود که مسائل اجتماعی ، بیشترین تاثیر را در ازدیاد آن دارد. به گفته وی بسیاری از بیماری های اختلالات ادراری ، افتادگی مثانه و نیاز به عمل های ترمیمی در زایمان طبیعی مانع از انجام آن می شود و به تفسیر و تعبیر آنها عمل سزارین راحت تر است . دکتر صارمی می افزاید: در حال حاضر بیشتر پزشکان زایمان ، زن هستند و این افراد نیز انجام عمل طبیعی و حضور بر سر بیمار در شب یا نیمه شب برایشان سخت است و ترجیح می دهند در روز با انجام عمل سزارین این کار صورت گیرد. یکی دیگر از متخصصان زنان و زایمان در این باره می گوید: به جرات می گویم که در این خصوص هم متاسفانه بین خانمهای جوان نوعی چشم و همچشمی به وجود آمده است و فکر می کنند اگر پول بیشتری بدهند و سزارین شوند، مایه مباهات آنهاست . بانوان جوان نیز معتقدند در بسیاری مواقع ترس از انجام عمل طبیعی زایمان موجب گرایش آنها به سزارین می شود. دکتر صارمی در این باره می گوید: زایمان طبیعی ، درد چندانی ندارد و اغلب جیغ و دادهای مادران جوان به دلیل ترسهای بی مورد و یا رفتار نامناسب برخی پزشکان با بیماران است . وی ادامه می دهد: من شخصا در خارج از کشور از 20زایمان طبیعی ، حتی یک مورد هم ندیدم که زایمان با جیغ و فریاد بیمار همراه باشد؛ اما برعکس در ایران از هر 200مورد زایمان طبیعی ، حتی یک مورد هم ندیدم که بیمار حین عمل طبیعی زایمان ، جیغ و داد نکند. فاطمه موسوی ، زن جوانی که دختری 9ماهه دارد، می گوید: خانواده و بخصوص مادرم مرا نسبت به انجام زایمان طبیعی تشویق می کردند؛ اما در موعد مقرر که نیمه شبی از اواخر تابستان گذشته بود، بدون حضور پزشک به وسیله چند ماما و پرستار دوره شدم و آنقدر بد و ناشیانه مورد آزمایش قرار گرفتم که در اثر ترس کارم به سزارین کشید. در حالی که پزشک معالجم که حدود 9ماه مداوم زیر نظر او بودم و بابت هر مراجعه و معاینه 4هزار تومان پول می دادم ، تاکید داشت که مشکلی برای زایمان طبیعی ندارم . وی می افزاید: اگر زن بارداری در نیمه های شب درد زایمانش شروع شود ، در بسیاری موارد آن طور که شنیده ام و دیده ام - پزشک معالج وجود ندارد و محیط نامناسب بیمارستان و عدم وجود همراه ، بویژه مادران در کنار دختران خود موجب ترس او می شود و اگر امکان حضور مادران در کنار اتاق زایمان فراهم شود، بسیار مناسب است . وی درباره این که دریافت پول بیشتر از عمل جراحی سزارین نیز ممکن است موجب این کار شود، می گوید: بله به هر حال در بعضی مواقع بویژه در مراکز خصوصی هزینه این عمل تا حدود یک میلیون نیز می شود. دکتر میرزایی با رد این موضوع و البته با تاکید بر این نکته که در هر صنفی افراد سودجو نیز وجود دارند، می گوید: بعید است کسانی به این دلیل به انجام عمل سزارین تن بدهند؛ چرا که این عمل اضطراب بیشتری برای پزشک دارد. او راهکار حل این مشکل احتمالی را بیشتر کردن نرخ زایمان طبیعی نسبت به عمل سزارین و پرداخت آن از سوی بیمه های تکمیلی می داند. دکتر صارمی نیز با تایید این مطلب ، اعتماد به پزشک و در عین حال تشخیص طبیعی بودن و سزارینی بودن زایمان از سوی پزشک را عامل مهمی برای گرایش به زایمان طبیعی می داند. به نظر وی کاهش جراحی و عمل سزارین نیازمند کار فرهنگی است و تمام پزشکان و رسانه ها باید در کنار هم ، خانواده ها و زنان جوان را به انجام عمل طبیعی زایمان تشویق و ترغیب کنند. به عقیده پزشکان و متخصصان زنان و زایمان ، صدور بخشنامه و دستورالعمل راهکار جدی و مناسبی برای کاهش میزان عمل سزارین نیست و انجمن متخصصان باروری و ناباروری و انجمن متخصصان زنان و زایمان نسبت به آن معترض بوده و اعتراض خود را نیز اعلام کرده اند. دکتر صارمی در این زمینه می گوید: نرخ سزارین در امریکا به 25درصد رسیده است و مسوولان بهداشتی و پزشکی آنجا برای کاهش 5درصدی آن گزارشی براساس تحقیقات علمی ارائه کرده اند که برای رسیدن به کاهش 5درصدی نرخ سزارین 5سال کار فرهنگی و تبلیغی نیاز است و آن وقت کشور ما نرخ بالای سزارین را به هیچ وجه نمی تواند با بخشنامه و دستورالعمل کم کند و رادیو و تلویزیون ، مطبوعات و مراکز آموزش عالی و حتی آموزش و پرورش می توانند در این زمینه راهگشا بوده و خانواده ها را با آن آشنا کنند. دکتر آزموده ، متخصص زنان و زایمان می گوید: مهمترین عامل برای انجام طبیعی زایمان غلبه زن باردار بر ترس است . اضطراب و ترس از عمل طبیعی این روزها بسیار شایع است و پزشکان و روانپزشکان باید در این موارد به صورت منطقی و با برنامه با آن برخورد کنند. وی در خصوص عوارض عمل سزارین می گوید: در جراحی سزارین اگر همراه با مشکل باشد، امکان صدمه دیدن مثانه حالب ، عروق بزرگ و روده وجود دارد و ممکن است در اثر فعالیت ، بخیه های آن دچار چسبندگی و خونریزی شود. ضمن این که عوارض سزارین حدود 4تا 5ماه وجود دارد و امکان فعالیت شدید و کار و فعالیت روزانه را می گیرد و نیاز به مراقبت زیادی دارد. در حالی که در عمل طبیعی زایمان پس از 3 تا 4 روز بیمار کاملا به حالت اولیه برمی گردد. دکتر صارمی نیز می گوید: اگر جراحی سزارین بموقع انجام نشود و بعد از زایمان مراقبت ویژه صورت نگیرد، مادران جوان دچار اختلال در فعالیت روزانه می شوند و رعایت نکردن اصول مراقبتی موجب خونریزی موضع می شود. به گفته این متخصص زنان و زایمان ، انجام طبیعی زایمان تاثیرات مطلوبی در روحیه زنان و آینده آنان دارد. وی توصیه می کند در صورت فراهم بودن شرایط و تشخیص پزشکان ، زایمان طبیعی مناسبترین راه بهره بردن از لذت همراهی با فرزندان و نوزادان است . وی معتقد است : اکثریت قریب به اتفاق پزشکان و متخصصان زنان و زایمان ، مدافع زایمان طبیعی هستند. در این میان تجهیز امکانات بیهوشی ، مراقبت های بیشتر و بهتر پیش و پس از زایمان و مناسبتر کردن شرایط زایمان طبیعی با فراهم شدن امنیت خاطر و آسایش روانی بیماران می تواند بهتر و بیشتر ترس از زایمان طبیعی را از زنان دور و آنها را بویژه در زایمان اول به آن ترغیب کند و چشم و همچشمی سزارین را نیز با کار فرهنگی می توان کاهش داد و حذف کرد. رئیس اداره سلامت مادران وزارت بهداشت و درمان بتازگی اعلام کرده است با تشکیل بیمارستان هایی با عنوان دوستدار مادر یکی از اقوام مادر می تواند هنگام زایمان در کنار او در اتاق زایمان باشد. خبر مسرت بخشی که اگر مانند بسیاری از خبرهای این چنینی به بایگانی سپرده نشود، بنا به گفته آرش بازی خواه ، رئیس اداره سلامت مادران وزارت بهداشت می تواند به ترغیب مادران برای زایمان طبیعی و پایین آمدن درصد سزارین منجر شود. وی در خصوص شرایط این بیمارستان ها می گوید: بیمارستان های دوستدار مادر در دنیا شرایط خاصی دارند. ما نیز درصدد هستیم مطابق با عرف جامعه ایران شرایط را در برخی از بیمارستان ها فراهم کنیم . به گفته وی در کشورهای توسعه یافته پدر نیز می تواند هنگام زایمان ، همراه مادر در اتاق زایمان حضور داشته باشد.