اکسیژن‌ درمانی در بیماران ریوی

دکتر سیدعلی جواد موسوی ، متخصص داخلی و فوق‌تخصص ریه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران در گفتگو با «جام‌جم» یکی از نیازهای ضروری انسان را «هوا» (اکسیژن)‌ ذکر کرده و می‌افزاید: هوایی که ما تنفس می‌کنیم حاوی 21 درصد اکسیژن است که در برخی از بیماران این نیاز فراتر از 21 درصد است و باید 40 الی 50 درصد و حتی گاها 100 درصد اکسیژن دریافت کنند. به همین دلیل زمانی نیاز به اکسیژن‌تراپی احساس می‌شود که بیمار به اکسیژن بیش از 21 درصد احتیاج پیدا کند.

این عضو هیات علمی دانشگاه ابراز می‌کند: برونشیت مزمن، آمبولی ریه، عفونت‌های شدید ریوی و برخی دیگر از بیماری‌ها از جمله ضربه خوردن و سرطان‌ها نیاز به اکسیژن‌درمانی دارند که به روش‌های مختلف ماسک، از طریق بینی، دستگاه‌های تهویه مکانیکی و... به بدن می‌رسد.

فواید اکسیژن‌درمانی

تحقیقات نشان می‌دهد که این روش درمان باعث می‌شود اکسیژن بیشتری در پلاسما حل شود، فعالیت گلبول‌های سفید در مناطق جراحت دیده تشدید شوند، ادم (تورم بدن)‌ با مکانیسم انقباض عروقی کاهش بیابد، اثرات سمی منوکسید کربن متوقف شود، از تولید رادیکال‌های آزاد جلوگیری شود، در برابر آسیب‌های مواد احیاکننده نقش حفاظتی یا ترمیمی ایجاد کند و از تجمع مواد احیاکننده در داخل و خراج سلول‌ها جلوگیری به عمل آید.

به گفته دکتر جواد موسوی، اگر اکسیژن با میزان دوز بالا در افراد برونشیتی استفاده شود، احتمال این که گاز کربنیک خون آنها، بالا رود بسیار زیاد است که در پی آن بیمار دچار خواب‌آلودگی می‌شود به همین جهت است که میزان دوز مصرفی آن باید طبق نظر پزشک تعیین شود.

وی میزان دوز مصرف متعادل اکسیژن را بین یک تا 5/0 عنوان کرده و می‌افزاید: گاهی استفاده از اکسیژن باعث بروز خشکی دهان و سنگینی قفسه سینه می‌شود که عارضه مهمی را در پی نداشته و خطرناک نیست؛ ولی قابل ذکر است که مصرف آن در روزهای 60 الی 70 درصد که بیمار زیر دستگاه تهویه مکانیکی است، فیبروز و ادم ریه را به همراه خواهد داشت.

این فوق‌تخصص ریه، یکی دیگر از عوارض مصرف اکسیژن بی‌رویه را، روی هم قرار گرفتن ریه‌ها ذکر می‌کند که اصطلاحا به آن «کلاپس» گفته می‌شود.

بیماران آگاه

گاهی بیماران به هنگام خواب دچار افت و کاهش دریافت اکسیژن می‌شوند و دسته دیگر به هنگام انجام فعالیت‌های ورزشی، نیازمند به استفاده از اکسیژن می‌شوند که مصرف اکسیژن در این برهه به آنها توصیه می‌شود.

دکتر جواد موسوی با اشاره به این مطلب می‌افزاید: بیمارانی که به هنگام ورزش کردن دچار این عارضه می‌شوند، با استفاده از دستگاه‌های اکسیژن پرتابل (قابل حمل به صورت کوله‌پشتی)‌ خواهند توانست به فعالیت‌های ورزشی خود ادامه دهند.

وی می‌گوید: هنگامی که بیماران برونشیتی و یا آمفیزمی دچار افزایش میزان هموگلوبین خون شوند، نارسایی قلبی پیدا کنند و یا در حالت عادی درصد اشباع اکسیژن خونشان پایین بیاید، بایستی از اکسیژن استفاده کنند و ترس از مصرف دائم اکسیژن نداشته باشند؛‌ چراکه مصرف اکسیژن، هیچ‌گونه عوارضی را برای آنها به دنبال نخواهد داشت.

گاهی گفته می‌شود مصرف مداوم از اکسیژن می‌تواند باعث «عادت» در بیماران شود؛ در صورتی که این موضوع صحت نداشته و فقط نیاز بیمار را برطرف می‌کند و طبق این فرایند کیفیت زندگی فرد افزایش یافته و احساس بهبودی حاصل می‌شود و پیشرفت بیماری به تاخیر می‌افتد و گاها دیده شده است که (تورم)‌ اندام‌های بدن بیمار، حتی بدون مصرف داروهای مدر از بین می‌رود.