سالمندان، کی سامان می‌گیرند؟

منظور از خدمات ویژه‌ای که سبب افزایش شهریه مراکز نگهداری شبانه‌روزی سالمندان می‌شود، مجموعه خدماتی است که به سالمندان فاقد کنترل ادرار و مدفوع، سالمندان با مشکلات حاد روانی یا گوارشی و سالمندان وابسته به تخت و به طور کلی سالمندان نیازمند مراقبت‌های خاص ارائه می‌شود.

سالمند پشت نوبت نداریم

تا پیش از سال 1384 هیچ شهریه مصوبی برای مراکز شبانه‌روزی نگهداری از سالمندان تعیین نشده بود، اما در همان سال برای نخستین‌بار این شهریه از سوی سازمان بهزیستی 256 هزار تومان تعیین شد و از آن روز تا حالا که این گزارش را می‌خوانید، همین مقدار باقی ماند، اما صعود نرخ تورم طی این سال‌ها، دفتر سالمندان بهزیستی را واداشت پیشنهاد افزایش این رقم را مطرح کند.

سرپرست دفتر امور سالمندان سازمان بهزیستی در این باره می‌گوید: خدمات مراکز نگهداری شبانه‌روزی سالمندان شامل مراقبت‌های پرستاری، توانبخشی و رفاهی است که 120 هزار تومان از شهریه کنونی تعیین شده برای خانواده‌های نیازمند و سالمندانی که در بهزیستی پرونده دارند به شکل یارانه‌ای پرداخت می‌شود.

او در پاسخ به این پرسش‌ها که در چه صورت سالمندی در بهزیستی صاحب پرونده می‌شود و تعداد سالمندان پشت‌نوبتی بهزیستی چقدر است، تاکید می‌کند: همه سالمندانی که به تشخیص مددکاران بهزیستی نیازمند حمایت تشخیص داده شوند، تحت پوشش بهزیستی قرار می‌گیرند و به جرات می‌گویم هیچ سالمندی پشت نوبت مراکز توانبخشی و نگهداری سالمندان نیست.

بی‌عدالتی ناگزیر

دواتگران آخرین چاره را برای خانواده‌های سالمندانی که قادر نیستند شهریه 400 هزار تومانی مراکز نگهداری را در صورت تصویب طرح افزایش شهریه، بپردازند و در عین حال جزو سالمندان نیازمند و تحت پوشش محسوب نمی‌شوند، استفاده از مراکز خیریه نگهداری از سالمندان مانند کهریزک و‌ هاشمی‌نژاد می‌داند و می‌پرسد: آیا این روند در سیستم بهداشتی ما وجود ندارد؟ اگر کسی پول کافی برای بستری شدن در بیمارستان خصوصی را نداشته باشد به مراکز دولتی نمی‌رود؟

ابطال مجوز مراکز متخلف

گرچه این استاد دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی معتقد است خدمات ارائه شده از سوی مراکز شبانه‌روزی نگهداری از سالمندان به هیچ وجه با شهریه دریافتی آنها همخوانی ندارد، اما او هم می‌پذیرد که گروهی از این مراکز نیز، وظایف خود را به شکل کامل انجام نمی‌دهند و چه بسا سالمندان شرایطی اسفبار را در آنجا می‌گذرانند؛ شرایطی که بیشتر به حبس ابد در ایام سالمندی شبیه است تا گذراندن سال‌های آرامش در محیطی امن.

دواتگران در این باره اذعان می‌کند: نظارت بر مراکز سازمان بهزیستی به عهده بهزیستی هر‌استان است، اما وقتی برای مثال در استان تهران 7 یا 8 کارشناس در این حوزه وجود دارد اگر سازمان آنها هر روز تمام وقت اداری‌شان را صرف سرکشی به 75 مرکز نگهداری سالمندان در استان کنند، به طور متوسط هر دو ماه یکبار فرصت می‌کنند به هر مرکز سری بزنند.

بهزیستی برای رفع این مشکل، از سال گذشته طرحی را با عنوان طرح نظارت فراگیر راه‌اندازی‌کرده که در آن تیم‌هایی متشکل از بخش‌های حراست، معاونت توانبخشی و بازرسی و رسیدگی به شکایات سازمان بهزیستی به مراکز نگهداری از سالمندان سرکشی می‌کنند. به گفته سرپرست دفتر امور سالمندان سازمان بهزیستی کشور، سال گذشته مجوز فعالیت دستکم 5 مرکز به دلیل تخلف در دریافت شهریه و سطح پایین ارائه خدمات باطل شده است؛ با‌این حال او هم منکر این حقیقت نمی‌شود که این حرکت در صورتی که مراکز پیشتر از برنامه بازدید تیم نظارت باخبر شده باشند تا حدودی به یک بازدید فرمالیته شبیه است.

دواتگران چاره این مساله را تنها در گزارش‌های مردمی‌ می‌بیند و توضیح می‌دهد: کسانی که معتقدند مراکز نگهداری از سالمندان مرتکب تخلف می‌شوند، می‌توانند از طریق تماس با دفتر بازرسی و رسیدگی به شکایات سازمان بهزیستی این موارد را گزارش دهند تا آن را پیگیری کنیم.