حفظ معماری بومی وظیفه ملی

بدون شک معماری هر جا متاثر از عوامل طبیعی و مصالح در دسترس و بومی است، اما در کل معماری تعریفی فراتر از ظاهر یک بنا دارد.

اولین تعریفی که از این هنر ارائه شده است، معماری را چنین توصیف می‌کند: معماری هنر افراشتن و آراستن بنا توسط انسان است.

این هنر با باورهای مردم درمی‌آمیزد و هویت یک منطقه را از دیگر مناطق متمایز می‌کند. در اینجا نمی‌خواهیم وارد حوزه تخصصی معماری شویم هدف تنها تلنگری به خویشتن است تا با تامل بیشتر به ساخت و ساز در برخی مناطق اقدام کنیم.

محل مورد اشاره بافت و معماری اورامان تخت و روستاهای اطراف آن است. بافت تاریخی روستای  اورامانات کردستان، یکی از منحصربه‌فردترین روستاهای کشور است. خانه‌های این روستا به طور کلی از سنگ و بیشتر به صورت خشکه چین و به صورت پلکانی ساخته شده است. جنس پنجره‌ها عموما از چوب گردو است. رنگ‌های به کار رفته بیشتر آبی و بقیه سبز هستند.

این روستا چشم هر تازه واردی را به خود خیره می‌کند اورامان را هزار ماسوله نیز می‌نامند. این محل اصالت خود را حفظ کرده و در کنار طبیعت زیبای آن، مدنیت و شهرنشینی منطقه، زیبایی خاصی به هزار ماسوله داده است. قدمت این روستا به دوره ساسانی برمی‌گردد.

امروزه بیشتر بناهای تازه نیز از همین قوانین تبعیت می‌کنند. حتی هتلی که به وسیله بخش خصوصی ساخته شده فارغ از این ماجرا نیست، اما مشکل اصلی در برخی ساخت و سازهای بخش دولتی و برخی خانه‌های روستایی است. 

بدون شک با افزایش چنین ساخت و سازهایی بدون توجه به معماری منطقه در طول زمان روستا از هویت معماری منحصر به فرد خود فاصله گرفته و دارای یک ترکیب ناموزون می‌شود. مشکل آنجا رنگ جدی‌تری به خود می‌گیرد که زمانی که این روستای منحصربه‌فرد برای ثبت در آثار ملی پیشنهاد شد، به دلیل همین ساخت و سازها با مشکل جدی مواجه شد.

توجه به عناصر فرهنگی بویژه در مناطق تاریخی علاوه بر بهره‌وری و شکوفایی اقتصادی منطقه، ارج نهادن به فرهنگ ملی ایران است. امید که  پیش از هر اقدامی پژوهش و مطالعه موضوع در اولویت قرار گیرد.

فاطمه حامدی خواه