بازگشت به نقطه صفر

پیونگ‌یانگ تنها یک روز پس از صدور این بیانیه غیرالزام‌آور سه‌شنبه گذشته اعلام کرد از مذاکرات «بی‌ثمر» 6جانبه کناره‌گیری می‌کند و به همکاری خود برای توقف فعالیت‌های هسته‌ای‌اش پایان می‌دهد.

 این موضع‌گیری دور از انتظار در برابر بیانیه غیرالزام‌آور شورای امنیت موجب شد کره‌جنوبی ، همسایه کمونیست‌ های پیونگ‌یانگ خواستار اجرایی شدن طرح پیشنهادی دولت جورج بوش، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا برای تشکیل نیرویی فراملیتی با هدف محاصره دریایی کره‌شمالی شود.

مقامات سئول که پیش از این از پیوستن به گروه 15 عضوی محاصره دریایی کره‌شمالی خودداری کرده بودند تا مانع از ناخرسندی همسایگان شمالی خود شوند و تنها به عنوان ناظر در این گروه حضور داشتند از این پس عضوی تمام عیار در آن خواهند بود. کره‌جنوبی همچنین از تاثیر اندک قطعنامه 1718 مصوب سال 2006 که پس از آزمایش هسته‌ای کره‌شمالی به تصویب رسید ابراز ناخرسندی کرده است.

قطعنامه 1718 همه کشورها را از فروش اجزا و قطعات دارای کاربری در تولید موشک و فنآوری هسته‌ای به کره‌شمالی منع کرده و از شرکت‌های بزرگ می‌خواهد از معامله با این کشور خودداری کرده و اقلام لوکس به پیونگ‌‌یانگ نفروشند.

با وجود دایره محدود تحریم‌های قید شده در این قطعنامه، سازمان ملل در عمل برای اجرایی کردن آن وارد عمل نشد تا آنجا که نشست کمیته اجرایی این تحریم که قرار بود سال گذشته برای بررسی میزان موفقیت قطعنامه تشکیل جلسه دهد اساسا برگزار نشد.

در این قطعنامه تصریح شده بود این کمیته با تهیه فهرست شرکت‌ها و کشورهایی که با کره‌شمالی مراودات اقتصادی دارند زمینه را برای مجازات طرف‌های متخلف هموار کند اما در سال 2007 تنها 73 کشور عضو سازمان ملل  کمتر از یک سوم اعضای این سازمان  گزارش خود مبنی بر معاملات اقتصادی‌شان را تقدیم شورای امنیت کردند.

هر چند چین به عنوان کلیدی‌ترین متحد پیونگ‌یانگ گزارش چگونگی تعامل خود با کره‌شمالی را به سازمان ملل ارائه داد اما در این گزارش هیچ اشاره‌ای به صدور محصولات لوکس به کره‌شمالی که براساس قطعنامه‌های سازمان ملل منع شده، نشده است. به ادعای معارضان حاکمیت کره‌شمالی گمان می‌رود کیم سونگ‌ایل ، رهبر این کشور با هدیه اقلام لوکس به مقامات ارشد آنها را به ادامه حمایت از حاکمیتش ترغیب می‌کند.

کیم سونگ‌هاگ، از تحلیلگران سیاسی و استاد دانشگاه هانگیانگ در سئول، پایتخت کره‌جنوبی می‌گوید: عدم همکاری واقعی چین و روسیه علت اصلی شکست تحریم‌ها علیه کره‌شمالی بوده است. او با اشاره به این که در قطعنامه‌های سازمان ملل به طور دقیق به اقلام ممنوعه اشاره نشده است، می‌افزاید: این وضع موجب شده هر کشور خود مفاد قطعنامه را تفسیر کند.

به واقع صدور کالاهای لوکس از چین به کره‌شمالی از 90 میلیون دلار در سال 2006 به 120 میلیون دلار در سال 2007 میلادی افزایش یافت. مارکوس نولاند، اقتصاددان ارشد موسسه اقتصاد بین‌الملل در واشنگتن با اعلام این مطلب تاکید دارد «تحریم‌های وضع شده علیه سازمان ملل در عمل هیچ تاثیری بر کره شمالی نداشته است.» چین که بزرگترین شریک تجاری کره‌شمالی است و 50 درصد تجارت خارجی کره‌شمالی با این کشور است براساس آمارهای ارائه شده توسط خبرگزاری شینهوا در سال 2007 نزدیک به 16 درصد بر صادرات خود به کره‌شمالی افزود. صادرات این کشور به کره‌شمالی در سال 2008 به حدود 8/1 میلیارد دلار بالغ شد و در سه ماهه اول سالجاری هم صادرات کره‌شمالی 2/39 درصد در قیاس با مدت مشابه سال قبل افزایش یافت.

در نقطه مقابل کره‌جنوبی از سال 2007 میلادی روند اعطای کمک‌های خود به همسایه شمالی‌اش را متوقف کرد. رو موهیون، رئیس‌جمهور کره‌جنوبی که پس از به دست گرفتن قدرت متعهد به پیگیری سیاست آشتی موسوم به Sunshine شد که توسط کیم دائه‌جونگ، سلف او تدوین شده بود اواخر سال 2007 اجرای این سیاست را متوقف‌کرد. سئول در چارچوب این سیاست در همان‌سال 400 هزار تن برنج و 350 هزار تن کود شیمیایی برای همسایه خود ارسال کرده بود.

بدتر آن که حتی ژاپن که یکی از هواداران اصلی تصویب قطعنامه‌های تنبیهی علیه کره‌شمالی بود هم رغبت چندانی به نظارت بر موسسات تجاری این کشور که طرف قرارداد دولت کره‌شمالی هستند، نشان نمی‌دهد.

 افشای بی‌توجهی کشورهای غربی به قطعنامه‌های صادره علیه کره‌شمالی در سایه پرتاب ماهواره مخابراتی این کشور طی هفته گذشته موجب شد کارشناسان سازمان ملل پیشنهاد تحریم مالی کره‌شمالی با هدف نظارت دقیق‌تر بر مراودات تجاری این کشور را مطرح کنند.

نولند در گزارش خود به سازمان ملل در مورد علل ناکامی این سازمان در اجرای قطعنامه‌های مصوب علیه کره‌شمالی تصریح کرده بود تنها راه واداشتن پیونگ‌یانگ به متابعت از جامعه بین‌المللی اجرایی کردن تحریم‌های مصوب است.

 با این حال حرکت در جهت اجرایی کردن تحریم‌ها مستلزم تصویب قطعنامه‌ای جدید در شورای امنیت است در حالی که چین و روسیه با تصویب هر قطعنامه جدیدی علیه پیونگ‌یانگ مخالف هستند.

بیانیه اخیر شورای امنیت علیه کره‌شمالی و واکنش تند زمامداران پیونگ‌یانگ به آن نه تنها روند عادی‌سازی روابط بین پیونگ‌یانگ و واشنگتن را به طور کامل متوقف کرد که مذاکرات صورت گرفته برای خلع سلاح هسته‌ای کره‌شمالی را به نقطه صفر بازگرداند.

منبع :‌ اشپیگل