در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
واژه شناسی
واژگان ایرانی در فناوری – 7
برخی از پژوهشگران دانش واژهشناسی بر این باورند که ریشه واژه Digit که امروزه بهمعنای رقم و انگشتان دست بهکار میرود، ایرانی است [1.]
شکی نیست که مبنای اعداد و محاسبات ریاضی با دستهای انسان ارتباط دارد. مهمترین دلیل همین است که سیستم عددنویسی ما بر پایه 10 انجام میگیرد یعنی ترکیب 10 نوع رقم (از 0 تا 9) اعداد گوناگون را میسازد؛ که البته این سیستم فقط میتواند بهدلیل تعداد 10 انگشت در دستان ما باشد.
البته اختراع عدد صفر در ریاضیات خود یک تحول و پیشرفت بزرگ را در تمدن بشری اختراع کرد و بسیاری از ملل میکوشند که این اختراع را بهخود نسبت دهند.
بر پایه نظر برخی از محققان، واژه Digit از «دیشتی» (dishti) اوستایی و به همان معنا گرفته شده و واژه «دست» در فارسی امروزی نیز برگرفته از آن است [1.]
شکل بالا نگارش ارقام 1، 2، 3 و 10 را در خطهای فارسی امروزی، میخی پارسی باستان (حدود 650 پیش از میلاد تا پایان امپراتوری هخامنشی)، اوستایی (و پهلوی)، یونانی، لاتینی و عربی نمایش میدهد. همانگونه که میبینید، در خطهای قدیمی، بهجای آنکه عدد 10 از ترکیب صفر و یک تشکیل شده باشد، خود یک رقم جداگانه است [2.]
منابع
[1] احمد میرفضائلیان، واژگان فارسی در انگلیسی: تبادل فرهنگها و زبانها، فرهنگ معاصر، 1384.
[2] محسن ابوالقاسمی، راهنمای زبانهای باستانی ایران، جلد اول، سمت، 1375.
امیرشهاب شاهمیری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
