آیا خشکسالی تمام می‌شود؟

ایرانیان باستان در لباس اولین سدسازان تاریخ و از عهد هخامنشیان با احداث سدهای زیاد، علاوه بر چیره شدن بر خشکسالی‌های تکرارشونده، توانستند آب‌های سطحی را به کنترل خویش درآورند و حتی وقت بارش‌های شدید و نابهنگام، ضمن مهار سیلاب‌های عظیم، طغیان رودخانه‌ها را نیز سامان بخشند. از ابتدای فروردین امسال، نقشه‌های هواشناسی، شرایط مشکوکی را حوالی سرزمین‌های جنوبی میهن نشان می‌دادند. بر خلاف پاییز و زمستان گذشته که از رطوبت عرض‌های جنوبی‌تر از عرض‌های ایران خبری نبود و همه هواشناسان بی‌صبرانه رطوبت عرض‌های پایین را انتظار می‌کشیدند، به یکباره همزمان با آغازین روزهای بهار 88 و دگرگون شدن طبیعت، نقشه‌های هواشناسی نیز رنگی دیگر بر خود گرفتند. همه چیز خبر از مهیا شدن شرایط برای بارش‌های سیل‌آسا می‌داد و دو سه روزی از سال نو نگذشته بود که سامانه کم‌فشاری کشورهای حاشیه خلیج همیشه فارس، دریای عمان و نیمه جنوبی ایران را فراگرفت و بارش‌های سیل‌آسا آغاز شد.

این سامانه هنوز بر کرانه‌های زیبای جنوبی فعال بود که سامانه بسیار فعال دیگری روی اروپا و شمال مدیترانه شکل گرفت و با گسیل اولین امواج از8 فروردین به سمت نوار غربی کشور به دنیا آمدنش را نوید داد. تمام نقشه‌های آینده‌نگری حرکت این سامانه و برخورد آن با رطوبت مناسب جنوبی روی کشور را تایید می‌کردند که این گونه هم شد.

هسته مرکزی این سامانه فعال بسیار سرد بود و به ناگاه از 9 فروردین و بخصوص روز دهم، دمای هوا در بیشتر نقاط میهن بین 5 تا بیش از 15 درجه سرد شد. ساکنان شهرهای مرتفع، کوهستانی یا سردسیر، حتی گم شدن شکوفه‌های بهاری زیر لایه‌ای از برف را به چشم دیدند! رودخانه‌های تفتیده استان قم پس از 30 سال انتظار، گمشده خویش را در آغوش گرفتند و سمفونی حیات دگرباره نواختن را از سر گرفت و ... . با این همه، معاون وزیر نیرو می‌گوید که «بارش‌های اخیر فقط 6 درصد از 30 درصد کمبود آب را جبران کرده است.»

پرواضح است که اگر آمار سدسازی‌های چند سال اخیر را کنار بارش‌های سیل‌آسای فروردین امسال بگذاریم، درمی‌یابیم معاون وزیر چندان هم بیراه نمی‌گوید. این حقیقتی تلخ است که سهم عمده‌ای از روان‌آب‌های بارش اخیر به صورت سیل به خلیج فارس و دریای عمان ریخت، چون سدها آنقدر نبودند که این طلای بی‌رنگ و روان را نگه دارند. با قاطعیت می‌شود، گفت: «مشکل امروز ما نه اقلیم، نه گرمایش جهانی و نه خشکسالی است؛ مشکل امروز ما سوءمدیریت در بخش آب است.