هنرنمایی جدید رباتها در میادین جنگی

ایده اصلی طراحی و ساخت این ربات چگونه به ذهن شما خطور کرد؟

اگر به جنگ‌هایی که هم اکنون در مناطقی نظیر عراق و افغانستان وجود دارد با دقت نگاه کنید متوجه می‌شوید که شمار قابل توجهی از تلفات انسانی در جریان جابه‌جایی تجهیزات و سرویس دهی به نیروهای در حال جنگ روی می‌دهد. شمار بالای قربانیان در این گونه نبردها من و تیم همراهم را بر آن داشت تا بر روی یک سری برنامه‌ها و طرح‌های جدید با هدف طراحی و ساخت سامانه رباتیکی کار کنیم تا با استفاده از آن بتوان تجهیزات، بار و وسایل نظامیان را بدون این که نیاز به حضور مستقیم انسان باشد، در نقاط مختلف میادین جنگی جابه‌جا کرد. اکنون نیز در مرحله‌ای قرار داریم که این ربات طراحی و مدل پیش ساخته آن نیز ارائه شده است.

این ربات از دسته کدام ربات‌هاست و چرا؟

این جرثقیل رباتیکی از دسته ربات‌های نیمه خودکار است. علت طراحی آن به صورت نیمه کار این است که در مناطق جنگی به دلیل احتمال بروز شرایط نامشخص و بعضا بسیار مشکل که نتیجه‌ای جز تغییر در استراتژی نبرد ندارد، استفاده از فرماندهی نظامی و تصمیمات آنی نقش غیرقابل انکاری دارد از این رو تصمیم بر این گرفته شد تا به رغم وجود فناوری‌های لازم برای طراحی و ساخت رباتی تمام خودکار، از طرح ارائه شده در زمینه ساخت جرثقیل رباتیکی نیمه خودکار استفاده شود تا بدین ترتیب در مواقع لزوم نیز بتوان بر کارها و حرکات آن کنترل لازم را داشت.

با توجه به اینکه موقعیت سرویس دهی این ربات بسیار سخت و دشوار است، ربات چگونه موقعیت مورد را شناسایی می‌کند؟

این پرسش خوبی است. معمولا در میادین جنگی معادلات نظامی هر لحظه امکان تغییر و دگرگونی را دارند از این رو نیاز بود تا از پیشرفته‌ترین برنامه‌ریزی‌های رایانه‌ای برای راه‌اندازی این سامانه رباتیکی استفاده کنیم. بنابراین برای قسمت هوشمند و خودکار ربات از سامانه‌های هوش مصنوعی استفاده کردیم و در کنار آنها از برنامه نرم‌افزاری فوق مدرنی بهره بردیم که ربات با استفاده از آن می‌تواند موقعیت خود را در هر لحظه شناسایی کند.

حضور کنترل‌کننده انسانی در این پروژه چگونه تعریف شده است؟

بر اساس برنامه‌ریزی‌های که داشته‌ایم، طرح کلی را ارائه کردیم که درآن نیازی به حضور فیزیکی انسان نباشد. این فرآیند به گونه‌ای تعریف شده است که کنترل‌کننده انسانی می‌تواند با استفاده از سامانه‌های کنترل از راه دور نیز حرکات خود محور و همچنین جابه‌جایی‌های ربات را در سخت ترین سطوح کنترل کند. این مزیت یعنی قابلیت کنترل از راه دور موجب می‌شود تا خطرات جانی به هنگام استفاده از جرثقیل رباتیکی به حداقل یا حتی به صفر برسد.

با توجه به شرایطی که مطرح کردید فکر نمی‌کنید حضور کنترل‌کننده انسانی موجب ایجاد محدودیت‌هایی برای این سامانه رباتیکی شود؟

در حال حاضر پروژه تا به این جا پیش رفته است که به واسطه فرامینی که از کنترل‌کننده انسانی ارسال می‌شود، ربات می‌تواند وظایف خود را انجام دهد. با این حال ما به آینده هم فکر می‌کنیم و مطمئن هستیم که در آینده‌ای نه چندان دور فناوری هوش مصنوعی آنچنان پیشرفت خواهد کرد که نسخه جدیدتر این ربات را به صورت تمام خودکار ارائه کنیم. بی‌شک چنین رویایی دور از دسترس نخواهد بود اما تا رسیدن به آن مرحله هنوز به گشت زمان و توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی نیاز داریم.

آیا در ساخت نمونه پیش ساخته این ربات از سایر سامانه‌های رباتیکی ارائه شده الهام گرفته‌اید؟

نمی‌توان گفت که ما این کار را نکرده ایم. در حقیقت این جزئی از هر پروژه علمی و تحقیقاتی پویایی است که می‌خواهد برای ادامه حیات خود موانع موجود را از میان بردارد. در گذشته ربات‌های نظامی مختلفی ارائه شده است که هر یک از مزایای خاص خود برخوردار بوده‌اند. برخی از آنها با هدف توسعه دانش شلیک خودکار و برخی برای امدادرسانی در شرایط ساخت طراحی و ساخته شده‌اند. ما هم در این پروژه به دنبال تقویت سامانه‌های امدادرسانی و ارائه سرویس‌های مختلف در زمینه جابه‌جایی و حمل و نقل تجهیزات بوده‌ایم. اما یک نکته کلی را فراموش نکنید و آن این است که در این ربات‌ها از اصول مداری تقریبا مشابهی استفاده می‌شود و در مرحله تعیین قابلیت‌ها و کاربردهای ربات، تغییراتی در این اصول داده می‌شود.

فکر می‌کنید این جرثقیل رباتیکی چه موقع برای ورود به بازارهای تجاری آماده شود؟

صحبت کردن در این باره هنوز زود است. ما هنوز باید بر روی سامانه‌های مختلف این فناوری کار کنیم و ببینیم که چگونه می‌توان حتی فراتر از تصوراتمان آن را می‌شود تکمیل کرد. به عنوان مثال بهبود سامانه بینایی این ربات و استفاده از دوربین‌های مدرن‌تر یکی از دلمشغولی‌های ما در هفته‌های اخیر بوده است. از آن گذشته تقویت سامانه‌های حرکتی ربات نیز از دیگر برنامه‌های ماست و تا زمانی که گام‌های تکمیلی بیشتری در این زمینه برداشته نشود نمی‌توانیم درباره تجاری سازی آن صحبت کنیم. در حال حاضر برخی شرکت‌های نظامی تولیدکننده تجهیزات ویژه میادین جنگی برای استفاده از این فناوری جدید ابراز تمایل کرده‌اند.

در این پروژه چند نفر حضور داشته‌اند و فکر می‌کنید چه تفاوتی با فناوری‌های مشابه قبلی داشته باشد؟

در این پروژه شمار قابل توجهی از محققان و اساتید دانشگاهی حضور داشته اند که شاید شمار آنها به بیش از 35 نفر هم برسد. مقایسه کلی این جرثقیل رباتیکی با سایر فناوری‌های مشابه نشان داده‌اند که قدرت بالای تشخیص محیطی در آن به عنوان یک مزیت عمده بوده است. از آن گذشته قابلیت‌های حرکتی این ربات و توانایی آن در عبور از سطوح سخت و پیچیده نیز از دیگر نقاط ممتاز آن است.

مهدی پیرگزی