در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
با سردار محمدجواد زادهکمند ، رئیس سازمان نظام وظیفه کشور
خرید سربازی عادلانه نیست
آخرین سوالی که از رئیس سازمان نظام وظیفه کشور میپرسم و از نظر خودم سوال پرمخاطبی هم میتواند باشد ، احتمال از سرگیری خرید خدمت سربازی است. پاسخی که سردار محمد جوادزادهکمند، به این پرسش میدهد ، اهمیت سوال را برایم کم و نگاهم را به موضوع کاملا عوض میکند. سردار معتقد است خرید خدمت سربازی برخلاف عدالت اجتماعی است.
از نگاه جوانان بخصوص جوانانی که باید به خدمت وظیفه عمومی اعزام شوند، دوره خدمت سربازی، دورهای سخت و غیرضروری تلقی میشود؛ هر چند ممکن است این مساله برای همه صادق نباشد و حتی پس از پایان این دوره، از آن بخوبی هم یاد شود، اما چرا این نگاه و قضاوت اولیه وجود دارد؟
شاید یکی از دلایل وجود این نگاه به این مساله برمیگردد که ما نتوانستهایم ضرورت و فلسفه خدمت سربازی را خوب تبیین کنیم. و در واقع به جوانان نشان دهیم که چرا و به چه دلیلی باید این دوره را بگذرانند، در حالی که براساس ماده یک قانون خدمت وظیفه عمومی، دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران و جان و مال و ناموس مردم یک وظیفه دینی و تکلیف ملی برای هر ایرانی ذکر شده است و برای انجام این ماموریت، اتباع ذکور ایرانی مکلف شدهاند به خدمت دوره ضرورت اعزام شوند.
پس خدمت سربازی برای انجام چنین امر مهمی در نظر گرفته شده است. در رسالت نیروهای مسلح هم که سرباز جزو بدنه اصلی آن محسوب میشود. همین وظایف که وظیفه ایجاد امنیت و نظم و انضباط اجتماعی است، مورد توجه قرار گرفته تا جامعه برای یک زندگی سالم آماده شود، چرا که اگر درکشور امنیت نداشته باشیم، به یقین هیچ چیز دیگری هم نداریم، پس سرباز باید برای انجام چنین وظیفه مهمی دوران خدمت وظیفه را بگذراند و دو سال از عمر مفید خودش را برای انجام کار بسیار حساسی همچون امنیت که همه مردم جامعه از آن بهرهمند میشوند، اختصاص دهد.
پس اگر جوانی نقش خود را در قالب یک سرباز برای ایجاد این امنیت بداند مسلما این آگاهی در تغییر نگاه او به خدمت سربازی بسیار تاثیرگذار خواهد بود. ممکن است برای جوانی این پرسش پیش بیاید که حضور او در پادگان چه نقشی در امنیت خواهد داشت. پاسخ روشن است.
وجود نیروهای مسلح آماده به کار و قوی، عامل بازدارنده است. وقتی دشمن ببیند یک نیروی مسلح مقتدر در کشوری وجود دارد، قطعا فکر حمله به آن کشور را از ذهنش دور میکند. پس حضور جوانان در یگانها و نیروی مسلح نظامی و انتظامی در آمادگی دفاعی کشور بسیار تاثیرگذار است و در تامین امنیت نقش پررنگی خواهد داشت.
ما سربازی را اولین گام برای استقلال و خودکفایی جوانان میدانیم. در واقع جوان از محیطی که قبلا در آن وابسته به افراد دیگری مثل خانوادهاش بوده، حالا وارد یک محیط جدید میشود که باید در آن مستقل عمل کند و همه کارها به عهده اوست؛ هم کارهای شخصی و هم مسوولیتهای جدیدی که به او سپرده میشود. در واقع سرباز دوران افزایش توانایی مسوولیتپذیری جوانان در جامعه محسوب میشود.
در این دوره جوان با نظمپذیری و توجه و احترام به قانون آشنا میشود. به عبارتی در این دوره جوان به خاطر مسوولیتهایی که میپذیرد، مرد زندگی میشود. در واقع دوره سربازی نقش مهمی در افزایش تحمل جوان نسبت به مشکلات دارد و او را برای زندگی بهتر آبدیده میکند.
در حال حاضر نیز جوانان سربازی از طریق آموزشهای فنی و حرفهای مهارتهای خوب و مفیدی به دست میآورند. پس اگر فلسفه، ضرورت و دستاوردهای خدمت سربازی از طریق ما و رسانهها برای جوانان خوب تبیین شود، قطعا آنها نسبت به این دوره، علاقه بیشتری نشان میدهند.
در صحبتهایتان به حضور و خدمترسانی سربازان وظیفه در نیروهای مسلح نظامی و انتظامی و بیش از 110 سازمان و وزارتخانه اشاره کردید. در کنار این خدمترسانی، مساله حقوق سربازان تاکنون بارها مطرح شده است. به ظاهر حقوق آنها بسیار کم است. موافق هستید؟
کاملا قبول دارم. حقوقی که در حال حاضر سربازان وظیفه دریافت میکنند، نمیتواند پاسخگوی هزینههای کامل یک سرباز باشد، اما در حال حاضر پیگیریهای ما بخصوص در اصلاح قانون خدمت وظیفه عمومی، این است که میزان حقوق سربازان را به حدی افزایش دهیم که از بابت حضور یک جوان در خدمت، هزینهای به خانواده او تحمیل نشود.
حقوق سربازان در حال حاضر چقدر است؟
تا پایان سال 86، متوسط حقوقها حدود 17 هزار تومان بود. با اقداماتی که صورت گرفت، افزایش حقوقها از 31 درصد برای ستوان دوم وظیفه تا 145درصد برای سرباز عادی داشتیم. در واقع درصد افزایش حقوقها بسیار خوب بود؛ اما چون سطح حقوقها کم بود، این افزایش حقوق چندان قابل ملاحظه به نظر نرسید.
مثلا حقوق سرباز عادی که 12 هزار تومان بود، به حدود 30 هزار تومان رسید یا حقوق ستوان دوم که 34هزار تومان بود، حدود 45 هزار تومان شد. در کل افزایش حقوق سربازان، مثبت بود و امیدواریم همین روند در سالهای آینده نیز ادامه داشته باشد.
بومیسازی خدمت سربازی هم از مباحثی است که از سوی سربازان و خانوادهها مورد توجه است. در این خصوص هم اقداماتی انجام شده است؟
نکتهای که در بومیسازی خدمت سربازی مورد بحث قرار میگیرد، این است که توزیع سربازان وظیفه براساس نیازهای نیروهای مسلح انجام میشود، در واقع آمایش سرزمینی نیروهای مسلح یکی از مهمترین موضوعات است که بر این اساس نیروهای مسلح کجا مستقر هستند و هر کدام به چه میزان سرباز نیاز دارند، انجام می شود.
در واقع توزیع سربازان در هر دوره اعزام به تناسب نیاز نیروهای مسلح و نوع آمایش سرزمینی و محل استقرار نیروهای مسلح صورت میگیرد. و از طرفی لزوما بین تعداد مشمولانی که با توجه به محل زندگی، آماده خدمت هستند و یگانهایی که در جاهای مختلف مستقر هستند، توازن مشخصی برقرار نیست. لذا چون اولویت ما تامین نیازهای نیروهای مسلح محسوب میشود، تلاش ما این است که تا جایی که امکان دارد و به سیستم دفاعی و امنیتی کشور لطمه نمیزند سربازان را در نزدیکترین یگان خدمتی به محل زندگی، به کار گیریم. اما اینکه این موضوع اصل باشد و همه سربازان در محل زندگی خودشان مشغول به خدمت باشند، نه امکانپذیر است و نه چنین سیاستی در نیروهای مسلح وجود دارد.
سردار، یکی از مباحثی که معمولا از سوی سربازان مطرح میشود، موضوع به کارگیری سربازان در تخصصها و توانهای آنهاست. مثلا سربازی که تحصیلات مهندسی برق دارد، ممکن است سرچهارراهی، قبض جریمه بنویسد؛ در حالی که میتوان از تخصص او بهره بیشتری برد. در این خصوص توضیح میفرمایید؟
تلاش ما بر این بوده است که عرصههای جدیدی را برای خدمت سربازی تعریف کنیم. مثلا 110 سازمان یا وزارتخانهای که از نیروهای وظیفه استفاده میکنند، در واقع عرصههای جدیدی را در این حوزه ایجاد میکنند. براساس قانون اساسی نیز میتوانیم از سربازان در دوران صلح برای سازندگی در بخشهای دولتی نیز استفاده کنیم؛ اما همواره با توجه به رشدی که از لحاظ کمی در دانشگاههای ما در تعداد فارغالتحصیلان ایجاد شد، نمیتوان هماهنگی کاملی میان تعداد سربازان دارای تحصیلات و تخصص و نیاز نیروهای مسلح به سربازان با تحصیلات مختلف، ایجاد کرد. هرچند در حال حاضر بسیاری از سربازانی که در رشتههای تخصصی تحصیل کردهاند، قطعا متناسب با توانایی خودشان به کار گرفته میشوند؛ اما نه به این معنا که بتوانیم همه سربازان را متناسب با تحصیلاتشان به کار گیریم.
سرباز فراری از برخی مزایا از جمله اخذ گواهینامه دریافت وام، تحصیل، صدور پروانه کسب و اجازه اشتغال و عضویت در شرکتهای تعاونی، ثبت هرگونه نقل وانتقال در دفاتر اسناد رسمی و غیره محروم است
در واقع اصل، نیاز نیروهای مسلح است که به بسیاری از رشتههای تخصصی نیاز دارد و تلاش ما این است که سربازان را با توجه به تخصص و رشتههای تحصیلیشان در مشاغل مورد نیاز به کار گیریم. طبیعتا تعدادی از سربازان هم به دلیل محدودیت هایی که در برخی مشاغل تخصصی در نیروهای مسلح وجود دارد لزوما با توجه به رشته تحصیلی خود خدمت نمیکنند که معمولا شامل رشتههای عمومی است.
نکته دیگری هم که در این میان باید مورد توجه قرار گیرد، این است که اصلیترین وظیفه کسی که برای خدمت سربازی فرا خوانده میشود مشارکت در ایجاد امنیت، نظم و انضباط اجتماعی است. در واقع باید با این نگاه در به کارگیری سربازان توجه کنیم.
ایدهآل برای نیروهای مسلح و مشمول این است که این بهکارگیری با توان تخصصی فرد و سازمان همخوانی داشته باشد، اما همیشه دسترسی کامل به این ایدهآل به خاطر نیازها امکانپذیر نیست.
در خبرها آمده بود مهمترین جرمی که در نیروهای مسلح به وقوع میپیوندد، فرار سربازها از خدمت سربازی است. علاوه بر این موضوع درخصوص سرباز فراریها هم توضیح بفرمایید.
ببینید، دو موضوع در این زمینه وجود دارد. یکی سرباز فراری و یکی مشمول غایب، که این دو موضوع با هم متفاوت است.
درخصوص سرباز فراری، در حال حاضر بهبود شرایط و عواملی نظیر کاهش مدت سربازی به 18 ماه، بهبود وضعیت معیشتی در پادگانها یا نگرشی که در حال حاضر به موضوع سربازی در پادگانها وجود دارد که بسیار متفاوت از گذشته است، سبب شده فرار از خدمت سربازی بسیار کاهش یابد. از طرفی سرباز فراری یا مشمول غایب از برخی مزایایی که در جامعه وجود دارد محروم است؛ مثل اخذ گواهینامه، دریافت وام، تحصیل، صدور پروانه کسب و اجازه اشتغال و عضویت در شرکتهای تعاونی، ثبت هرگونه نقل و انتقال در دفاتر اسناد رسمی، دریافت مستمری از نهادهای قانونی، استخدام به هر شکل، خروج از کشور، استفاده از معافیت، کفالت، تحصیلی و... خب، اینها مزایایی است که یک سرباز فراری یا مشمول غایب از آن محروم میشود. پس در واقع، بهبود وضعیت سربازها در سالهای اخیر و محروم ماندن از این مزایا، سبب شده که میزان سرباز فراری یا مشمول غایب بسیار کاهش یابد. مثلا آمار خود معرفی مشمولان غایب، در سال جاری نسبت به پارسال، 50 درصد افزایش یافته است.
همچنین در همین خصوص، کسانی که تا پایان سال 86 از خدمت فرار کردند، براساس مصوبه ستاد کل نیروهای مسلح چنانچه خودشان برای معرفی اقدام کنند، از پیگرد قضایی معاف میشوند، در صورتی که در گذشته معمولا بعد از مراجعه، سرباز فراری به مراجع قضایی معرفی میشد و برخوردهایی نظیر زندان یا جریمه نقدی صورت میگرفت.
براساس همین مصوبه، سرباز فراری بعد از معرفی خودش، خدمتش را بر مبنای مدت فعلی سربازی در امسال یعنی 18 ماه، ادامه میدهد؛ یعنی اگر در زمان فرار آن سرباز، مدت خدمت 24 ماه بود، در صورت خودمعرفی، با 18 ماه خدمت ترخیص میشود. که این فرصت بسیار خوبی برای سربازان فراری محسوب میشود.
سردار! بیشترین شایعاتی که در حوزه نظام وظیفه مطرح میشود و اتفاقا از سوی نشریات زرد و مردم مورد استقبال قرار میگیرد، شایعه خرید خدمت سربازی است. احتمال اینکه بحث خرید سربازی دوباره از سر گرفته شود چقدر است و نظر شما چیست؟
موضوع خرید خدمت سربازی یکبار هم در کشور اجرا شد. ببینید! این موضوع مخالف عدالت اجتماعی است، چون فقط یک قشر ثروتمند میتوانند از آن استفاده کنند لذا در آن زمان هم که اجرا شد، مشکلات زیادی را هم در جامعه و هم در نیروهای مسلح ایجاد کرد. براساس همین تجربه، سیاستی که در حال حاضر در نیروهای مسلح وجود دارد، به هیچ وجه موضوع خرید سربازی مطرح نیست و خیلی بعید است در آینده هم مطرح شود.
مستوره برادران نصیری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
