حق مسافران تضییع می‌شود

اگر فکر می‌کنید چنین فرضی محال است در اشتباهید ؛ چون مسافران مشهد - اهواز هفته گذشته آن را تجربه کرده‌اند.

اما بقیه ماجرا، هولناک‌تر است: خوابزده از بغل دستیتان می‌پرسید: «هواپیما را اشتباه سوار شده‌ام؟» و او بی‌حوصله می‌گوید: «نه! پروازشان به اهواز لغو شده.» گیج و مبهوت از هواپیما پیاده می‌شوید، ساک‌دستی‌اتان را برمی‌دارید و بدون اتوبوس مسیر باند پرواز تا سالن فرودگاه را مثل دیگر مسافران پیاده‌روی می‌کنید و در سالن می‌نشینید و امیدوارید شرکت هواپیمایی که از آن بلیت خریده‌اید، پروازی دیگر به سوی اهواز برایتان در نظر گرفته باشد؛ اما داد و قال مسافران در انتهای سالن، آرام آرام شما را نگران می‌کند.

مسافران می‌گویند با مقامی مسوول در دفتر فروش بلیت شرکت هواپیمایی گفتگو کرده‌اند و او اعلام کرده است دلیل لغو پرواز شرایط نامساعد جوی بوده و پرواز جایگزینی نیز برای آن وجود ندارد. به همین علت یا مسافران باید به مشهد برگردند یا در اصفهان پول بلیتشان را پس بگیرند و تلاش کنند سوار هواپیمایی دیگر شوند، البته اگر بتوانند تا چند روز آینده، بلیت پیدا کنند.

ماجرای دوم

فرض کنید مثل ما خبرنگار روزنامه هستید و ناچارید در صبحی زود، تهران را به مقصد استان چهارمحال و بختیاری ترک کنید، اما بلندگوهای فرودگاه اعلام می‌کنند پروازتان به علت نقص فنی لغو شده است.

ازمسوول کانتر می‌پرسید: «تکلیف کسانی که قرار بود با این پرواز به چهارمحال و بختیاری بروند، چیست؟» او با عصبانیت می‌گوید: «سواری بگیرید»! اگر فکر می‌کنید این داستان هم ماجرایی تخیلی است در اشتباه هستید چون این حادثه همین تازگی‌ها برای خبرنگار «جام‌جم» رخ داده است.

ادعای خسارت؟!

وجه مشترک این دو رخداد شاید در نگاه اول چندان واضح نباشد، اما با تاملی دقیق‌تر درباره آنها و قرار دادنشان در کنار تماس‌های مخاطبان با دفتر روزنامه درباره تجربیاتی مشابه، می‌توان نتیجه گرفت که مشت نمونه خروار است و شرکت‌های هواپیمایی معمولا هیچ مسوولیتی را در قبال مسافران پروازهای لغو شده قبول نمی‌کنند و وظایفشان اغلب به برگرداندن پول بلیت مسافران، محدود می‌شود!

این در حالی است که به گفته رضا جعفرزاده، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری، بر اساس دستورالعمل سازمان هواپیمایی کشوری، شرکت‌های هواپیمایی موظف هستند تا حد امکان پرواز‌های هواپیمایی با نقص فنی را جایگزین کنند و در غیر این صورت، سعی کنند نام مسافران پرواز لغو شده را در فهرست پروازهای بعدی بگنجانند.

وی می‌افزاید: «گذشته از دستورالعمل‌های سازمان هواپیمایی کشوری، که شرکت‌ها را بر اساس قانون ملزم به سروسامان دادن به وضع مسافران پرواز‌های لغو شده می‌کند، شرکت‌های هواپیمایی برای حفظ مشتریانشان موظف به رسیدگی به وضع آنان هستند چرا که بی‌توجهی به آنها، نوعی تبلیغ منفی برای این شرکت‌ها محسوب می‌شود.»

این مقام مسوول در پاسخ به این پرسش که آیا مسافران پروازهای لغو شده نیز می‌توانند مانند مسافران در برخی کشورها ادعای خسارت کنند، می‌گوید: «هنوز هیچ سازوکاری برای ادعای خسارت مسافران در نظر گرفته نشده است و در نظر گرفتن چنین حقی مسلما نیاز به کار کارشناسی دارد؛ با این حال مسافران می‌توانند در صورت عدم رضایت از شرکت‌های هواپیمایی با شماره تلفن 1870 تماس بگیرند و مشکلشان را مطرح کنند.»

چرا لغو پرواز؟

بر خلاف آنچه تاکنون دیده‌ایم، گمان می‌کنیم، بیشتر لغو پرواز‌هایی که به دلیل نقص فنی رخ می‌دهند، حاصل فرسودگی ناوگان هواپیمایی کشوری هستند، اما سخنگوی سازمان هواپیمایی با رد این ادعا، تاکید می‌کند: «سطح کیفی هر هواپیما، چه ملکی، چه اجاره‌ای به شرط تملیک و چه اجاره‌ای پس از بازرسی‌های اولیه توسط شرکت‌های هواپیمایی، به وسیله سازمان هواپیمایی کشوری نیز، سنجیده می‌شود و در صورت استاندارد نبودن، به آن اجازه پرواز داده نمی‌شود.»

به‌گفته وی، عمر مفید هر هواپیما از زمان ساخت آن قابل تعیین است و شرکت‌های سازنده هواپیما، معمولا پیش از پایان این دوره زمانی، درباره خطرناک بودن پرواز با آن هشدار می‌دهند.

وی همچنین با رد نظر ما درباره بالا بودن آمار لغو پرواز‌ها به 300 پرواز داخلی و خارجی که هر 24 ساعت در کشور انجام می‌شود، اشاره می‌کند و می‌گوید: «از آنجا که حجم تقاضاهای سفر نسبت به تعداد صندلی‌های پروازی بالاست، بناچار هر هواپیما معمولا در چندین مسیر پروازی حرکت می‌کند و به همین دلیل از کار افتادن یک هواپیما ، منجر به اختلال در چند پرواز مختلف می‌شود.»

به هر حال به نظر می‌رسد دلیل لغو پروازها، چه فرسودگی ناوگان هواپیمایی کشور باشد، چه تعداد محدود هواپیما‌ها و چه هر دلیل دیگر، حق مسافران کشورمان در پروازهای هوایی، نادیده گرفته می‌شود یا به عبارتی بهتر، هیچ حقی برای مسافران پروازهای لغو شده در نظر گرفته نشده است و معلوم نیست اگر «سواری‌ها» نبودند تکلیف مسافران پروازهای لغو شده چه بود.

مریم یوشی‌زاده