بودجه 88 در تنگنای زمان

خبرنگار ما که دیروز نظر تنی چند از نمایندگان عضو کمیسیون‌های مرتبط را جویا شده بود، دریافت که بیشتر آنان با این که استدلال دولت درباره گنجانیدن تکلیف یارانه‌ها در بودجه 88 را می‌پذیرفتند، اما از چالش زمان بیم داشتند و حتی احتمال ابلاغ بودجه به روش یک دوازدهم یا سه دوازدهم را نیز منتفی نمی‌دانستند.

با این حال، برخی دیگر از نمایندگان نیز با استدلال دولت موافق نبوده و معتقد بودند اگر در حین بررسی لایحه بودجه 88 سرنوشت لایحه طرح تحول اقتصادی و هدفمند کردن یارانه‌ها روشن شود می‌توان از کمیسیون تلفیق یا دیگر کمیسیون‌های تخصصی خواست با همکاری دولت لایحه را تغییر دهند.

مشکلات فرارو

محمدحسین فرهنگی، نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس در این باره به خبرنگار ما گفت: این که دولت بداند رویکرد و نگاه مجلس نسبت به هدفمند کردن یارانه‌ها چیست و بخواهد آن را در ارقام لایحه بودجه بگنجاند، صحیح است و طبیعی هم هست که ارقام بودجه با توجه به تصویب یا عدم تصویب لایحه طرح تحول تفاوت زیادی می‌یابد، اما مساله این است که دولت باید به طور اجمال رویکرد مجلس را نسبت به یارانه‌ها ارزیابی کند و پیش‌بینی به دست آورد و با توجه به آن پیش‌بینی لایحه بودجه را نوشته و به مجلس بفرستد.

وی افزود: اما این‌که منتظر باشند تا کار طرح تحول اقتصادی تمام شود و سپس بودجه بیاید از نظر زمانی امکان اجرا ندارد. با وجود فوریت تصویب‌شده، این لایحه حداقل یک تا 5/1 ماه زمان برای تصویب یا عدم تصویب نیاز دارد و پس از طی این زمان مجلس فرصت کافی برای بررسی بودجه 88 را نخواهد داشت.

وی اظهار کرد: اگر دولت به این کار خود اصرار کند شاید باید منتظر بودجه 3 دوازدهم باشد، چرا که اصولا امکان بررسی لایحه بودجه 88 در بخش‌های مختلف مجلس وجود ندارد.

وی تصریح کرد: مساله دیگری که در پیش است، مسائل موجود در خود لایحه طرح تحول است که آن را با چالش مواجه می‌کند. یکی از این چالش‌ها، مغایرت لایحه طرح تحول با ماده 3 برنامه چهارم توسعه است. به این معنی که در ماده 3 هرگونه افزایش قیمت حامل‌های انرژی و آب، برق، گاز و تلفن ممنوع شده، مگر این که دولت تا قبل از شهریور ماه هر سال پیشنهاد بیاورد. حالا اگر لایحه طرح تحول می‌خواهد از این مانع عبور کند با توجه به اصلاح ماده 223 آیین‌نامه داخلی مجلس رای دوسوم نمایندگان را لازم دارد که این رای به تناسب برای کلیات یا جزئیات لایحه باید اخذ شود.

وی گفت: مساله دیگر، درخواست دولت جهت لغو اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری به منظور جایگزینی منابع آن برای پرداخت نقدی یارانه‌هاست. این هم مانع عمده‌ای محسوب می‌شود؛ چراکه نمی‌توان یک قانون را به خاطر اجرای قانون دیگر لغو کرد. مساله سوم نیز شفاف مطرح نشدن سناریوی دولت درباره قیمت حامل‌های انرژی و آب و برق است که به یک حکم کلی بسنده شده و قطعا این حکم کلی مورد قبول مجلس نخواهد بود.

فرهنگی افزود: با این موانع، پیش‌بینی تصویب یا عدم تصویب لایحه طرح تحول در مجلس پیچیده است و این پیچیدگی ممکن است زمان زیادی برای تصمیم‌گیری ببرد؛ لذا از این دیدگاه نیز دولت نباید لایحه بودجه 88 را معطل طرح تحول بگذارد.

دولت تاخیر دارد

از سوی دیگر دکتر احمد توکلی، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس به خبرنگار ما گفت: رسیدگی به لایحه ولو یک فوریتی، قواعدی در آیین‌نامه مجلس دارد که ممکن است تصویب آن را برای مدتی طولانی کند. به نظر من، تقدیم لایحه بودجه پس از طرح تحول اقتصادی معنی و نتیجه‌اش این نیست که دست مجلس برای رسیدگی به لایجه بودجه بسته شود و وقتی برای این کار نماند.

وی تصریح کرد: وقتی لایحه بودجه به مجلس می‌آید حداقل 45 روز وقت لازم است تا مراحل رسیدگی را در مجلس، شورای نگهبان و احیانا مجمع طی کند و باید 29 اسفندماه به دولت برای  اجرا ابلاغ شود. لذا اگر بخواهیم منتظر تعیین تکلیف طرح تحول اقتصادی باشیم، فرصت رسیدگی را عملا نخواهیم داشت.

توکلی افزود: هم‌اکنون نیز برای تسلیم لایحه بودجه دارد دیر می‌شود و اگر این لایحه به بعد از لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها موکول شود، اختیارات قانونی مجلس سلب خواهد شد.

خرنگار ما پرسید: اما استدلال دولت برای گنجانیدن تصمیم مجلس برای یارانه‌ها در بودجه 88 منطقی به نظر می‌رسد و جلوی دوباره‌کاری را می‌گیرد.

رئیس مرکز پژوهش‌ها پاسخ داد: بله، این حرف منطقی است اما به مقدمه لایحه طرح تحول اقتصادی نگاه کنید، دولت تاریخ تصویب این لایحه را 5/8/87 ذکر کرده و امروز (دیروز)‌ 10/10/87 است. دقیقا 2 ماه و 5 روز این لایحه در دولت مانده و به مجلس نیامده است. اگر زودتر و در همان زمان تصویب این لایحه را می‌دادند، شاید امکان داشت بودجه پس از آن بیاید اما الان دیگر امکانش نیست.

یک راه بینابین

با این حال موسی‌الرضا ثروتی ، دیگر عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات یک راه‌حل بینابین پیشنهاد می‌کند که دغدغه‌های دولت و مجلس را در خود داشته باشد.

به گفته وی دولت می‌تواند لایحه بودجه 88 را با 2 سناریو یعنی با هدفمند کردن و بدون هدفمند کردن یارانه‌ها تصویب کند و با سنجش جو مجلس هنگام ارسال لایحه، یکی از این لوایح را ارسال دارد؛ اما اگر حین بررسی این لایحه هر تغییری در تصمیم مجلس رخ داد، بلافاصله راه‌حل جایگزین با رایزنی قبلی مجلس ارسال شود، منتهی مجلس از قبل و به طور غیررسمی در جریان محتوای هر دو لایحه قرار گیرد تا در کمیسیون‌های تخصصی یا کمیسیون تلفیق بخش‌های مرتبط با هر دو رویکرد انجام شود.

خبرنگار ما می‌نویسد: به نظر می‌رسد اگر فکری برای زمان ارسال لایحه بودجه 88 به مجلس نشود، چالش دیگری بین دو قوه مقننه و مجریه رقم خواهد خورد که تبعات آن مستقیما به کشور برمی‌گردد. لذا باید تا دیر نشده برای این مساله فکری کرد و سند مالی مادر کشور را از بلاتکلیفی احتمالی نجات داد.