بلبشو در عرصه تبلیغات پزشکی

در خصوص همین یک مورد یعنی دستگاه کوچک‌کننده بینی که مدیرکل تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت اعلام می‌کند مجوزی ندارد و نمونه ایرانی‌اش هم با پیگیری‌های وزارت بهداشت به عنوان شیادی تحت پیگرد قانونی است، مدیر روابط عمومی وزارت بهداشت هم با تایید این موضوع و با توجه به حجم دستگاه که حدودا دو برابر بینی است احتمال می‌دهد که قاچاقی یا به همراه مسافر وارد کشور شده است و اطمینان می‌دهد که امکان ورود تجهیزات پزشکی غیر استاندارد به کشور وجود ندارد.

عباس زارع‌نژاد به جام‌جم می‌گوید: حدود یک سال است که کار برچسب‌گذاری روی تجهیزات پزشکی شروع شده و وجود این برچسب‌ها  بر لوازم پزشکی نشان‌دهنده استاندارد بودن این تجهیزات و تایید وزارت بهداشت است.

وقتی صحبت از نظارت می‌شود، زارع‌نژاد با اذعان به این که وزارت بهداشت مسوول نظارت به همه بخش‌ها و مراکز پزشکی و درمانی و تمامی بخش‌های دولتی و غیر دولتی است، می‌گوید: نظارت بر مطب پزشکان که پروانه مطب خود را از سازمان نظام پزشکی می‌گیرند، به طبع با این سازمان است اما اگر کسی نسبت به  عملکرد پزشکی در مطبش اعتراض داشته باشد و به ما مراجعه کند مساله از سوی دانشگاه علوم پزشکی مربوطه پیگیری می‌شود.

به گفته او در این خصوص نیز اگر پزشکی در مطبش این دستگاه را تبلیغ می‌کند و یا این‌که از این دستگاه استفاده می‌کند، با شکایت مراجعه‌کنندگان مساله قابل پیگیری است، چرا که چنین دستگاهی با کاربری کوچک کردن بینی قابل استفاده و مورد تایید نیست. 

کدام تبلیغ، کدام نظارت

و اما بحث تبلیغات پزشکی که مدت‌هاست در نظام پزشکی کشور آیین‌نامه دارد اما هنوز هم با جدیت و به شکل قانونمند اجرا نمی‌شود.

غلامحسین نیک‌نژاد، معاون انتظامی سازمان نظام پزشکی با بیان این‌که انتشار تبلیغات پزشکی نیازمند تاییدیه سازمان نظام پزشکی است، می‌گوید: امر نظارت بر درمان بر عهده دانشگاه‌هاست. سازمان نظام پزشکی برای مشخص شدن پزشک از غیر پزشک در آگهی‌های تبلیغاتی، آدرس مورد نظر را به کارشناسان معاونت‌های درمان دانشگاه‌ها داده و به این ترتیب دانشگاه‌ها به درمان انجام شده نظارت کرده و پس از مشخص شدن پزشک از غیر پزشک و اصولی یا غیر اصولی بودن درمان‌ها، سازمان نظام پزشکی نسبت به تخلف در تبلیغ اقدام می‌کند.

او ادامه می‌دهد: برای اخذ مجوز تبلیغ نیز پزشک مربوطه باید متن مورد نظر ، خود را به معاونت نظارت و برنامه‌ریزی سازمان ارائه دهد. سپس با تشکیل کمیسیونی و بررسی موضوع مورد نظر مجوز تبلیغ یا عدم آن صادر می‌شود. در مجوزهای صادر شده برای آگهی تبلیغاتی امور بهداشتی و پزشکی نام روزنامه و مجله مورد نظر ذکر می‌شود و پزشک متقاضی می‌تواند 3 تا 5 روزنامه و مجله را انتخاب کند. مهلت این مجوزها شش ماهه بوده و پس از پایان آن، باید دوباره تایید شود.

درواقع آنچه که نیک‌نژاد در گفتگو با ایسنا به عنوان وظیفه نظارتی عنوان می‌کند و معتقد است که این نظارت برعهده دانشگاه‌هاست، نکته اختلاف و بلبشوی این ماجراست.

چرا که از یک سو وزارت بهداشت بخاطر ارائه و تمدید  پروانه مطب از سوی نظام پزشکی اعلام می‌کند که نظارت اصلی بر عهده این سازمان است و از سوی دیگر بر اساس همین گفته‌ها سازمان نظام پزشکی نیز مسوولیت نظارت را بر عهده دانشگاه‌ها اعلام می‌کند.

به گفته نیک‌نژاد، مردم نباید تنها به آگهی‌ها اکتفا کنند بلکه قبل از هر اقدام باید با افراد قابل اعتماد و جامعه پزشکی مشورت کنند. یک موسسه اگر موسسه‌ای باشد که نظامات اداری و صنفی را رعایت کند، یک بار تبلیغ برای آن کافی است؛ مانند بسیاری از بیمارستان‌های تازه تاسیس امروزی. افراد باید نسبت به موسساتی که به صورت زیرزمینی و شیادی و تنها با یک شماره تلفن کار می‌کنند، نامی از پزشک مربوطه نمی‌برند و شماره نظام پزشکی آنها در آگهی موجود نیست، حساس باشند.

قانون چه می‌گوید

به گفته معاون انتظامی سازمان نظام پزشکی  تخلف در تبلیغات بهداشتی و پزشکی اگر توسط گروه پزشکی انجام شود، پس از یک‌بار بی‌توجهی به تذکر معاونت نظارت و برنامه‌ریزی، به معاونت انتظامی نظام پزشکی اعلام می‌شود. ما در دادسرا‌های انتظامی نظام پزشکی یک واحد مجزا به این امر اختصاص داده‌ایم که به تخلفات در این زمینه خارج از نوبت رسیدگی می‌کند. به این ترتیب که دادسرای انتظامی ابتدا تخلف را تایید می‌کند که مثلا این آقای پزشک اقدام به چاپ آگهی‌ بدون مجوز کرده، یک‌بار هم به او تذکر داده‌ایم ولی دوباره آگهی‌ را چاپ کرده است، سپس دادسرا کیفرخواست را با دلایل به هیات‌ بدوی صادر می‌‌کند و هیات بدوی رسیدگی اولیه را انجام می‌دهد و بر حسب شدت و ضعف عمل ارتکابی و تعدد و تکرار آن حکم صادر می‌کند.

در مرحله بعدی که قصور شدید‌تر است، توبیخ کتبی علاوه بر درج در پرونده نظام پزشکی، در نشریه نظام پزشکی محل هم درج می‌شود یا اگر نشریه‌ای نداشته باشد، رای در تابلو اعلانات نظام پزشکی محل الصاق می‌شود. اما از این جا به بعد، تخلفات شدید‌تر و مجازات‌ها هم به صورت محرومیت می‌شوند، از جمله محرومیت از اشتغال به حرفه پزشکی از سه ماه تا یک‌سال در محل ارتکاب تخلف و در صورت شدید‌تر بودن قصور، محرومیت از سه ماه تا یک‌سال در تمام کشور. اگر باز هم شدید‌تر باشد، محرومیت از یک سال تا پنج سال در تمام کشور و در مرحله آخر محرومیت دایم از اشتغال به حرفه‌ پزشکی در تمام کشور که این مجازات آخری بسیار نادر است و ما تا به حال در کل کشور حدود 15 مورد از چنین محکومیتی داشته‌ایم.در صورتی که فرد متخلف غیر پزشک باشد و در امور بهداشتی و پزشکی تبلیغ غیر مجاز کرده باشد، پس از این‌که تخلف توسط معاونت نظارت و برنامه‌ریزی تایید شد و در صورتی که پس از بی‌توجهی به تذکر دوباره تکرار شود به دادگستری و دستگاه‌ قضایی ارجاع داده می‌شود؛ در حقیقت رسیدگی به جرایم افراد غیر پزشک در حیطه معاونت انتظامی نظام پزشکی نیست.