مادری برای نوه‌ها

مادران

بهترین کسی که می‌تواند از کودک مراقبت کند مادر است، اما مادران زیادی هستند که نمی‌توانند تمام مدت در کنار فرزند خود باشند. مادران شاغل باید چندین نکته را در ارتباط با فرزندشان بدانند تا بتوانند وظایف مادری خود را خوب بجا بیاورند.

اولین نکته راجع به تغذیه کودک است. می‌دانید که شیر مادر بهترین منبع برای رشد کودک است، در نتیجه مادران حتی‌الامکان نباید کودک خود را از این منبع محروم کنند. استفاده از شیر‌های کمکی وقتی در کنار کودک خود نیستید اشکالی ندارد اما نباید به بهانه این‌که نمی‌توانید دائما کنار کودک خود باشید او را از شیر مادر محروم کنید.
حتی می‌توانید از دوشیدن شیر خود و نگهداری آن در یخچال وقتی در کنار کودک خود نیستید استفاده کنید. خوب است بدانید شیر مادر در هوای آزاد به مدت 6 ساعت، در یخچال به مدت 3 روز و در فریزر به مدت 6 ماه ماندگاری دارد و شما می‌توانید براحتی وعده غذایی کودک خود را وقتی نیستید برای او بگذارید.

 نکته دوم ارتباط شما با کودکتان است، حتما می‌دانید که مادر منبع امنیت و آرامش کودک است. اما بیشتر از کمیت ارتباط شما با کودکتان کیفیت آن مهم است. مادران زیادی هستند که شبانه‌روز در کنار کودکشان هستند اما با او ارتباطی موثر و خوب ندارند اما مادرانی هم هستند که ممکن است چندین ساعت از طول روز را در کنار کودک خود نباشند اما همان مدتی که با کودک خود به سر می‌برند ارتباطی موثر و سازنده‌تر با کودک خود برقرار می‌کنند. مادران شاغل معمولا وقت کمتری برای فرزندان خود می‌گذارند اما آنچه برای کودکان مضر است کیفیت روابط مادر و فرزندی است، چرا که گاهی مادران خستگی و مشکلات کاری بیرون از خانه را به روابط خود با فرزندشان منتقل می‌کنند.

نکته سوم انتخاب کسی است که در غیاب مادر از کودک نگهداری می‌کند. بسیار مهم است که چه کسی و چگونه در غیاب شما از کودک نگهداری می‌کند. مراقب کودک باید دارای این خصوصیات باشد: اول از همه باید کودک را دوست داشته باشد تا بتواند با صبر و حوصله از او مراقبت کند و از دست او خسته نشود. دوم باید اطلاعات کافی راجع به بچه‌داری و مراقبت از کودک داشته باشد اعم از غذا دادن، تمیز کردن، لباس پوشاندن و... و از همه مهم‌تر مراقبت از کودک در برابر خطر‌ها و اتفاقات غیرمترقبه مثل پریدن غذا در گلو، زمین خوردن و... را بلد باشد. سوم بتواند با کودک بازی کند و استعداد‌های او را پرورش دهد. کودک در حال رشد باید حرف زدن را بیاموزد و اگر کسی با او حرف نزند او الگوی یادگیری ندارد و در نتیجه در تکلم مشکل پیدا می‌کند یا به اصطلاح دیر به حرف می‌افتد. باید به کودک در بروز توانایی‌های حرکتی مثل نشستن، ‌چهار دست و پا خزیدن و راه رفتن کمک کرد تا در مهارت‌های حرکتی مشکل پیدا نکند. هر چه حواس و توانایی‌های کودک بیشتر به‌کار گرفته شود کودک خلاق‌تر و باهوش‌تر می‌شود.

کسانی که می‌توانند از کودک شما مراقبت کنند به ترتیب اولویت شامل سه گروه مادربزرگ‌ها و خویشاوندان، مهدکودک‌ها و پرستاران کودک هستند. ما به ترتیب ویژگی‌های این سه گروه را در مراقبت از کودک بررسی می‌کنیم و شما بسته به شرایط خانواده خود می‌توانید یکی از این سه گروه را برای مراقبت از کودک خود انتخاب کنید.

مادربزرگ‌ها و خویشاوندان

‌بهترین گزینه برای نگهداری کودکان زیر سه سال مادربزرگ‌ها هستند چرا که آنها نوه خود را بسیار دوست دارند و دلسوز و با حوصله‌اند، از تجربه کافی برای بچه‌داری برخوردارند، شما می‌توانید دائما با او در تماس باشید و حال کودک خود را بپرسید ، شما می‌توانید محیط زندگی کودکتان را در کنار مادربزرگش همان‌طور که می‌خواهید بسازید مثلا اسباب‌بازی‌ها و سرگرمی‌هایی که مناسب می‌دانید برایش تهیه کنید، مادربزرگ‌ها چون شناخت کافی از شما دارند و تقریبا از لحاظ فرهنگی به شما نزدیکند می‌توانند کودک را آن‌گونه که شما می‌خواهید برایتان نگهداری کنند. باید به خاطر داشته باشید مادربزرگی که از کودک شما مراقبت می‌کند باید توانایی این کار را از لحاظ روحی و جسمی ‌داشته باشد و بخواهد که از کودکتان مراقبت کند و شرایط و محیط زندگی‌اش هم برای مراقبت از کودک شما مناسب باشد. بعضی از والدین فکر می‌کنند چون مادرشان با آنها اختلاف سنی و تفاوت نسلی دارد کودکشان را به روز تربیت نکرده و مثل خودشان بار می‌آورد و نمی‌تواند از پس تربیت کودک بر بیاید. این تفکر کاملا غلط است، چرا که کودک تا سه سالگی آنقدر که به محبت و مراقبت جسمی‌ احتیاج دارد به اطلاعات علمی ‌و به روز نیازمند نیست و حالا که قرار است شما فرزندتان را تنها بگذارید بهتر است کنار کسی باشد که بعد از شما به کودکتان بیشترین علاقه‌مندی و دلسوزی را دارد. بعضی مادر‌ها فکر می‌کنند کسی که از بچه مراقبت می‌کند باید جوان باشد، در صورتی که جوان بودن اصلا ملاک مراقبت صحیح نیست، چه بسا این جوان بودن از حوصله و صبر برای نگهداری کودک بکاهد. پس اگر کودکتان مادربزرگی دارد که واجدالشرایط نگهداری از کودکتان است مردد نمانید و کودکتان را به او بسپارید، چرا که به میزان زیادی می‌توان به مادربزرگ‌ها در نگهداری کودکان اعتماد کرد.

خویشاوندانی که ممکن است بتوانند از فرزند شما نگهداری کنند مثل خاله یا عمه کودک باید واجد شرایطی باشند که قبلا گفته شد. اما دقت کنید که مراقبت از کودک زیر سه سال باید از نوع مستقیم باشد یعنی نباید بچه را در این سن به حال خود رها کرد و دائما باید مراقب او بود برای همین مواظب باشید که خویشاوندی که کودک شما را نگه می‌دارد باید کاملا به بچه‌داری مسلط باشد و رابطه خوبی با خود شما داشته باشد چرا که رابطه شما با خویشاوندان به طور غیر مستقیم روی رابطه آنها با فرزند شما تاثیر می‌گذارد. بهتر است خویشاوندی که از کودک شما نگهداری می‌کند فرزندی در خانه نداشته باشد چرا که اگر آن بچه سن کمی ‌داشته باشد که خود به مراقبت احتیاج دارد و اگر هم سنش بیشتر باشد ممکن است برای کودک شما خطرساز باشد و مادرش کودک شما را گاهی به او بسپرد که این کار نامطمئن است. اما به هر حال اگر مادربزرگ‌های کودک شما شرایط نگهداری از کودک شما را ندارند و خویشاوند قابل اطمینانی دارید که حاضراست از کودک شما مراقبت کند می‌توانید کودک خود را به او بسپارید.

مهدکودک

مهدکودک برای کودکان زیر سه سال کمی ‌زود است اما برای مادرانی که چاره‌ای ندارند اجتناب ناپذیر است. مهدکودکی که برای کودک خود انتخاب می‌کنید باید چند خصوصیت داشته باشند که عبارتند از تعداد کم کودکان در برابر مربیان (تعداد ایده‌آل کودکان2سال به بالا و مربیان 8 تا 10 کودک برای هر مربی برای شیرخواران 2 تا 3 کودک برای هر پرستار است)، وجود کادر مجرب و با تحصیلات، محیط بی‌خطر و سالم از جهت خورد و خوراک، محیط بازی بی‌خطر، فضای باز برای دویدن و بازی کودکان و برای شیرخواران رسیدگی بهداشتی و دقیق به همراه مراقبت جدی از کودک. از چند راه می‌توانید به خوب بودن یک مهدکودک پی‌ببرید: رفتن و دیدن مربیان و کادر و فضای مهدکودک از نزدیک. این‌که ببینید چند کودک از شیرخوارگی تا سه چهار سالگی در آن مهد کودک مانده‌اند و از والدین آنها پرس‌وجو کنید. از مادران شیرخوارانی که فرزندشان را به این مهدکودک می‌سپارند هم می‌توانید سوال کنید. از خود کودکانی هم که در آن مهد کودک هستند نیز می‌توانید بپرسید. در ضمن مهدکودکی که انتخاب می‌کنید باید از بهزیستی مجوز داشته باشد و زیر نظر این سازمان مشغول به‌کار باشد. شما می‌توانید به بهزیستی مراجعه کنید و لیست مهد کودک‌ها را از ایشان بخواهید.

اگر کودک خود را به مهد کودک می‌سپارید با مهد کودک فرزند خود درتماس باشید و از احوال او با خبر شوید. اگر مهدکودک نزدیک محل کار شماست حتی الامکان برای شیر دادن به کودکتان به مهدکودک بروید. هر شب بدن کودک خود را وارسی کنید و نسبت به هرگونه کبودی، قرمزی، خواب آلودگی و هر نشانه دیگری در بدن کودک حساس باشید. داخل دهان کودک را ببینید چرا که استفاده از سرشیشه‌های کثیف و یا بد قرار دادن آن در دهان کودک باعث ایجاد زخم یا تورم و قرمزی می‌شود. کودکان شیرخواره به دلیل این‌که قادر به حرف زدن نیستند، نمی‌توانند وقایعی که در طول روز برایشان اتفاق می‌افتد را بگویند پس برای این‌که بتوانید بفهمید وقتی کنار کودک خود نبودید چگونه از او مراقبت شده، باید دقت و حساسیت خود را بالا ببرید و متوجه هرگونه تغییر در کودک خود باشید. البته از روند رشدی کودک خود نیز آگاهی کسب کنید تا تغییرات و نشانه‌های رشدی را از بقیه تغییرات غیر معمول تمیز دهید. با دقت در انتخاب مهد کودک و مراقبت‌هایی که گفته شد می‌توانید فرزند خود را به مهد کودک بسپارید.

پرستار کودک

بعضی از پدر و مادر‌ها فکر می‌کنند اگر یک پرستار به طور خصوصی برای فرزندشان بگیرند بسیار بهتر و مفیدتر می‌تواند از کودکشان در غیاب آنها مراقبت کند. البته این در زمانی درست است که ما صددرصد به آن پرستار اطمینان داشته باشیم. فراموش نکنید که شما کودکتان را با پرستارش در خانه‌تان برای ساعاتی تنها می‌گذارید و می‌روید و به هیچ وجه نمی‌دانید که با کودکتان چه رفتاری می‌شود. پس باید قدرت ریسک بالایی برای این کار داشته باشید. نظارتی که‌ روی مهد‌های‌کودک است هرچند به صورت جزئی اما بر مرجح بودن مهد کودک به پرستار کودک می‌افزاید. در مهدکودک چندین کودک دیگر هم مثل کودک شما هستند و به همین میزان تعداد والدین و کسانی که بر کار مهدکودک نظارت دارند اضافه می‌گردد و در طول روز والدین در مهد کودک رفت و آمدند دارند ولی بر پرستار کودک هیچ‌گونه نظارتی وجود ندارد مگر این‌که تمام مناطق خانه‌تان را مجهز به دوربین کنید تا خیالتان از بابت کودکتان راحت باشد که این کار نیز سخت است. پرستار کودک برای کسانی خوب است که در خانه خود شاغلند و پرستار جلوی چشم خودشان از کودک مراقبت می‌کند. اما برای کسانی که خارج از منزل کار می‌کنند سپردن کودک زیر سه سال به پرستار بچه توصیه نمی‌شود.

اگر می‌خواهید برای فرزندتان پرستار بگیرید حتما از موسساتی که مجوز بهزیستی دارند کمک بخواهید و به آگهی‌های روزنامه‌ها و... اعتماد نکنید. حتما آدرس محل زندگی و مشخصات کامل پرستار کودک خود را داشته باشید. به مدرک تحصیلی و سابقه‌اش دقت کنید. رفتار او را با کودکتان زیر نظر بگیرید و بالعکس رفتار‌ها و واکنش‌های کودک خود را نسبت به او ببینید. حساسیت ودقت خود را روی بدن کودک و علایم جسمی‌و روحی او بالا ببرید. به هیچ پرستاری صددرصد اعتماد نکنید و به او بفهمانید که روی کودکتان حساسید. در هر حال اگر بتوانید پرستاری دلسوز، با دقت به مسائلی که گفته شد پیدا کنید می‌توانید کودک خود را به او بسپارید.

به خاطر داشته باشید که حادثه و اتفاق برای کودک اجتناب‌ناپذیر است و گاهی ممکن است برای کودک شما اتفاقی بیفتد، مثلا زمین بخورد. اگر پس از بررسی متوجه شدید که این اتفاق در اثر سهل‌انگاری پرستارکودک نبوده است او را سرزنش نکنید. شما می‌توانید با حسن انتخاب خود در انتخاب کسی که از کودکتان در غیاب شما مراقبت می‌کند، هم وظایف شغلی و هم وظایف مادری خود را به نحو احسن انجام دهید.