بی‌مهری به حق‌التدریسی‌ها

هزاران معلم حق‌التدریسی این روزها در بدترین وضعیت به سر می‌برند؛ وضعیتی که به اعتراض برخی نمایندگان مجلس منجر شده و گویا هنوز مسوولی نمی‌داند چه تعداد معلم حق‌التدریسی با ساعتی فقط 1850 تومان مجبورند چند شیفت تدریس کنند تا درآمد ماهانه‌شان بسختی به 160 هزار تومان برسد.

هنوز مسوولی نمی‌داند بسیاری از این معلمان، تحصیلات دانشگاهی دارند و در هفته بیش از 24‌ساعت تدریس می‌کنند؟ با این که مولفه‌های استخدام معلمان حق‌التدریس در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، مدرک تحصیلی و میزان ساعات همکاری عنوان شده، اما هنوز آموزش و پرورش به وعده خود مبنی بر استخدام این معلمان تا آبان امسال عمل نکرده است و به بهانه نداشتن بودجه کافی، حتی از ارائه آمار شفاف این معلمان طفره می‌رود.

طرح تعیین تکلیف معلمان بلاتکلیف مانده...

هر چند سابقه تدوین طرح «تعیین تکلیف معلمان حق‌التدریس و آموزشیاران نهضت» در وزارت آموزش و پرورش به مجلس هفتم بازمی‌گردد؛ اما پس از تصویب یک فوریت آن، به فراموشی سپرده شد و آبان ماه امسال هم با فشار فرهنگیان یک فوریت طرح باز هم در مجلس مطرح و تصویب شد، این طرح در حال حاضر در کارگروه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس هشتم در دست بررسی است ولی تعلل نمایندگان برای طرح آن در صحن علنی مجلس، معلمان حق‌التدریس را با این نگرانی روبه‌رو کرده که باز هم طرح به محاق فراموشی سپرده شود.

معلمان حق‌التدریس در استان‌های مختلف کشور که پیگیر طرح تعیین تکلیف هستند؛ به دلیل برخورد حراست ادارات محل آموزش و پرورش در شهرستان و مناطق حاضر به درج نام خود نشدند ولی با این حال، یکی از این معلمان می‌گوید: ترس آموزش و پرورش از جذب معلمان حق‌التدریس بار مالی است؛ در حالی که این وزارتخانه هنوز آمار دقیقی از تعداد معلمان ندارد و با بزرگنمایی و ارائه آمار 400 هزار‌نفری سعی می‌کند به اقناع نمایندگان مجلس و تعلیق طرح بپردازد.

چرا آمارها شفاف نیست؟

وزارت آموزش و پرورش در آخرین آمارها تعداد این معلمان را 400 هزار نفر اعلام کرده و هنوز از بار مالی آن خبری نداده است. با وجود این، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس می‌گوید: آمار آموزش و پرورش یک مقدار غیرواقعی است و می‌خواهند تا مساله استخدام در این وزارتخانه را بزرگنمایی کنند، در حالی که ما این آمار را قبول نداریم؛ چرا که تاکنون فکر می‌کردیم تعداد زیادی از معلمان حق‌التدریس زیر 10 ساعت کار می‌کنند که دیدیم این موضوع صحت ندارد.

به گفته وی، تعداد واقعی معلمان حق‌التدریس در کل کشور 53 هزار نفر است که 31 هزار نفرشان (بیش از 60 درصد)‌ حدود 25 ساعت در هفته تدریس می‌کنند و البته حق‌الزحمه بسیار پایینی می‌گیرند.

حق‌التدریسی‌ها، نیروهای مازاد؟

یکی از دلایل وزارت آموزش و پرورش در رد حق‌التدریسی‌ها علاوه بر بار مالی و کاهش ساعات فعالیت آنها، این است که این معلمان هیچ تعهدی را برای آموزش و پرورش ایجاد نکرده‌اند و این وزارتخانه هیچ قولی برای استخدامشان نداده است.

این در حالی است که در 6 سال گذشته علاوه بر آزمون سراسری ادواری، سه دوره آزمون استخدامی در آموزش و پرورش برگزار شده و افرادی که امروز مازاد خوانده می‌شوند، پذیرفته‌شدگان دوره‌های متوالی آزمون‌ها هستند. 

یکی از پذیرفته‌شدگان آزمون سال‌های 81، 82 و 86 می‌گوید: عجیب است که آموزش و پرورش در حالی از پذیرش تعهد در قبال ما سر باز می‌زند که 40 هزار حق‌التدریسی سال‌های قبل را (دهه 70)‌ پذیرفته و کسانی که پیش از دهه 80 جذب آموزش و پرورش شده‌اند، تنها 3 سال سابقه داشته‌اند؛ در‌حالی که امروز با 7 سال سابقه به ما می‌گویند، اگر فرصت شغلی دیگری پیدا کردید بروید؛ اما من با این شرایط سنی دیگر کجا می‌توانم استخدام شوم و اگر قرار بود این‌طور بیرونم کنند، چرا سه دوره آزمون برگزار کردند؟

5 هزار نیروی پرورشی؟

معلمان حق‌التدریسی  که در حال حاضر آموزش و پرورش آنان را مازاد می‌خواند  غالبا در شهرستان‌های اطراف و مراکز استان فعالیت می‌کنند که به دلیل دوری مسافت ناچارند در ایام هفته دور از شهر خود اتاقی کرایه کنند و آخر هفته نزد خانواده‌شان بازگردند.

این افراد که تعدادشان 40 تا 50 هزار نفر است و در استان ‌های مختلفی چون تهران ، اصفهان ، مرکزی ، فارس ، آذربایجان ، قزوین و... ساکنند تحصیلات لیسانس دارند و به عنوان دبیر شیمی ، زبان انگلیسی ، ادبیات فارسی ، جغرافیا ، فیزیک ، ریاضی و... در مقاطع راهنمایی، دبیرستان و پیش‌دانشگاهی فعالیت می‌کنند و چنانچه این نیروهای مازاد موضعشان را ترک کنند، هیچ نیرویی حاضر به تدریس در این شهرها نیست بنابراین به نظر می‌رسد ، مفهوم مازاد در نگاه مسوولان آموزش و پرورش نیازمند باز تعریف است.

به گفته علی کریمی فیروزجانی، عضو کارگروه آموزش و پرورش کمیسیون آموزش مجلس، وزارت آموزش و پرورش در چند سال آینده با کمبود نیرو مواجه خواهد شد، چون عده زیادی از این معلمان بزودی بازنشسته می‌شوند بنابراین سیاست انقباضی آموزش و پرورش در جذب نیروهای حق‌التدریسی بیش از آن که ناشی از کمبود اعتبارات باشد، از نبود برنامه معین در استفاده بهینه از معلمان حکایت می‌کند.

حضور معلمان حق‌التدریسی در وزارت آموزش و پرورش به سال 1343 با عنوان معلمان روزمزد و ساعتی در مناطق محروم و دورافتاده بازمی‌گردد.

این معلمان بیش از 40 سال قبل تاکنون در مناطق و مدارسی که کمبود نیروی رسمی وجود دارد، به کار گرفته شده‌اند و تا زمانی که توازن و توزیع متعادل نیرو در سراسر کشور نباشد ، حضور معلمان پاره‌وقت و موقت حتی بیش از معلمان رسمی اهمیت دارد.

هم‌اکنون نبود سیاست مشخص در وزارت آموزش و پرورش باعث شده تا فضای این وزارتخانه غیرشفاف شود.

به نظر می‌رسد تغییر مداوم مدیریت‌ها در آموزش و پرورش از یک سو توازن و تخصص نیروها را برهم زده و از سوی دیگر، اولویت جذب نیرو را تحت‌الشعاع قرار داده است.

بخشنامه اخیر وزیر آموزش و پرورش در ساماندهی نیروی انسانی می‌توانست برای همیشه این بی‌نظمی را از بین ببرد؛ در حالی که این بخشنامه به جای ساماندهی، تنها به قبض و بسط‌های اداری تبدیل شده تا آنجا که همه چیز تحت‌الشعاع بودجه ناچیز این وزارتخانه قرار گرفته است و در این بین معلمان حق‌التدریسی با سال‌ها فعالیت، مهم‌ترین قربانیان این سیاست انقباضی هستند، شاید مجلس تا آخر این ماه تدبیری بیندیشد.

کتایون مصری