قند معمولی و قند طبیعی‌

در کشورهای پیشرفته بویژه آمریکا طی دهه‌های اخیر از یک ماده شیرین‌کننده که حاوی فروکتوز تغلیظ شده است در صنایع غذایی استفاده می‌شود. این شربت‌ها که حاوی ذرت می‌باشند، دارای فروکتوز فراوان است که با پروسه کردن ذرت و تبدیل شکر آن از گلوکز به فروکتوز ساخته می‌شود. از دهه 80 میلادی این شیرین کننده تبدیل به یک جایگزین محبوب به جای شکر معمولی شد. از سال 1984 پپسی و کوکاکولا استفاده از این شیرین کننده‌های حاوی فروکتوز (به جای سوکروز) را شروع کردند که تا به حال نیز ادامه دارد. جالب است بدانید در سال 2005 میلادی به طور متوسط هر آمریکایی در هر سال نزدیک به 31 کیلوگرم از این شیرین کننده‌های حاوی فروکتوز در مقایسه با 29 کیلوگرم شکر مصرف می‌کردند.

یکی از علت‌های بحران چاقی در کشورهای صنعتی بویژه آمریکا، مصرف همین نوع شیرین کننده‌های حاوی فروکتوز می‌دانند؛ البته هنوز سوالات زیادی در رابطه با این مساله که بدن چگونه فروکتوز را مصرف می‌کند وجود دارد.

مطالعات نشان داده است، بدن انسان فروکتوز را سریع‌تر از گلوکز به چربی تبدیل می‌کند. جالب‌تر آن‌که حتی در غذاهایی که حاوی ترکیب فروکتوز و گلوکز هستند، تشکیل چربی سریع‌تر از غذاهای بدون فروکتوز می‌باشد. این می‌تواند به این علت باشد که سیستم طبیعی بدن ما قادر به مهار و آهسته کردن روند تبدیل فروکتوز به چربی نمی‌باشد؛ در حالی که بدن گلوکز مصرف شده را یا می‌سوزاند یا به صورت چربی ذخیره می‌کند، ولی یک راه کنترل طبیعی وجود دارد که این پروسه را تنظیم می‌کند. مطالعه دیگر در این زمینه نشان می‌دهد اسید اوریک خون که عمل انسولین را خنثی می‌کند، بعد از مصرف فروکتوز افزایش می‌یابد که این موضوع هم‌می‌تواند در تجمع بافت چربی موثر باشد.

نکته عملی به دست آمده از این مطالعات آن است که بر خلاف تصور عمومی، ‌فروکتوز بیش از گلوکز می‌تواند سوخت و ساز طبیعی بدن را بر هم ریخته و باعث چاقی و نیز بر‌هم خوردن کنترل قند خون شود؛ لذا در افرادی که مشکل چاقی دارند بویژه آنهایی که مشکل مقاومت به انسولین دارند یا از دیابت رنج می‌برند، مصرف مواد قندی حاوی فروکتوز را باید حتما محدود نمایند؛ البته افزایش شیوع چاقی به عوامل متعدد مرتبط می‌باشد وفقط یک نوع ماده غذایی در آن دخیل نیست.

*متخصص تغذیه و فوق تخصص دیابت و چاقی‌