امیدی جدید برای درمان سرطان

همه ما داستان هایی درباره خون آشام ها شنیده ایم ؛ هیولایی که از نور خورشید فراری است و عاشق آشامیدن خون تازه است .اخیرا دانشمندان هنگام تحقیق و جستجو برای یافتن راههای جدید به منظور درمان بیماری های کشنده ای چون سرطان به حقایقی دست یافته اند

کد خبر: ۲۱۳۶۹

که پای خون آشام ها را هم به میان می کشد. آنها می گویند داستان خون آشام ها ممکن است از افرادی واقعی الهام گرفته باشد که به یک بیماری نادرخونی به نام پورفیریا مبتلا بوده اند. در بیماری پورفیریا رنگدانه هایی که پورفیرین نامیده می شوند در پوست ، استخوان ها و دندان ها تجمع می یابند. بسیاری از این پورفیرین ها در تاریکی و جایی که نور نباشد بی خطر بوده ، ولی در حضور نور خورشید تبدیل به سموم بسیار خطرناک می شوند. در صورت معالجه نشدن ، این بیماری می تواند منجر به از میان رفتن بافت پوست و تغییر قیافه به شکل بسیار زشتی شود. لبها و لثه ها خورده شده و دندان ها نمایان می شوند. پوست این افراد لکه لکه مانند جای زخم و تجمع تعداد زیادی رنگدانه با ظاهر رنگ پریده می شود که به کم خونی این افراد مربوط می شود. از آنجا که کم خونی افراد مبتلا می تواند به وسیله تزریق خون جبران شود، بعضی تاریخدانان گمان می کنند در قرون وسطی افراد مبتلا به این بیماری ممکن است به عنوان یک توصیه درمانی تلاش کرده باشند کم خونی خود را از طریق نوشیدن خون درمان کنند. اما همه اینها چه ربطی به درمان سرطان دارد؛ تحقیقات جدید نشان داده است اگر رنگدانه پورفیرین به داخل بافت بیمار مثلا یک غده سرطانی تزریق شود، می توان با فعال کردن این رنگدانه در حضور نور بافت سرطانی را منهدم کرد. این روش درمان فتودینامیک (PDT)نامیده شده و از یک روش درمانی غیرمطمئن در اوایل دهه 1970 به یک روش پیشرفته و مطمئن در مقابل گروه متنوعی از بیماری های بدخیم تبدیل شده و اخیرا برای درمان لکهای پوستی و بیماری نزدیک بینی نیز مورد استفاده قرار گرفته است . تحقیقات جدیدتر شامل یافتن درمان های جدید برای بیماری هایی مثل بیماری عروق کرونر قلب ، بیماری ایدز، بیماری های خود ایمنی ودرمان پس زدن عضو پیوند شده و درمان سرطان خون است . ترکیباتی که در ایجاد بیماری پورفیریا و درمان فتودینامیک موثرند شامل قدیمی ترین و مهمترین مولکول های زیستی هستند؛ زیرا این ملکول ها دو مورد از مهمترین فرآیندهای زیستی را به انجام می رسانند که شامل فتوسنتز و تنفس است . ترکیبات پورفیرین شامل یک گروه از ترکیبات رنگی با ساختار مشابه است . کلروفیل رنگدانه گیاهی که انرژی نور خورشید را طی فرآیند فتوسنتز جذب می کند، یک پورفیرین است . فعل و انفعالات حساس به نور الزاما مضر نیستند و تاثیرات مفید آنها از زمان های قدیم شناخته شده است ؛ به ویژه بعضی دانه ها و میوه ها ترکیبات شیمیایی حساس به نوری دارند که سورالن ها نامیده می شوند. سورالن ها برای درمان بیماری های پوستی درمصر و هندوستان در هزاران سال پیش به کار می رفته اند؛ اما کاربرد این ترکیبات در پزشکی نوین از 50سال پیش توسط پزشک مصری از دانشگاه قاهره آغاز شد. ترکیبات موجود در سورالن ها وقتی به وسیله نور فعال شوند از تکثیر سلولهای بیمار در بعضی بیماری ها جلوگیری می کنند. 2متخصص پوست امریکایی از دانشگاه های ییل و هاروارد در دهه 1960نشان دادند سورالن ها به وسیله اشعه ماورائ بنفش خورشید فعال شده و سپس درمان را با اشعه ماورائبفنش انجام دادند. روش آنها PUVA نامیده شده و اکنون یکی از موثرترین راههای معالجه برای درمان بعضی بیماری های پوستی به شمار می آید.
راهی تازه برای درمان سرطان

در ابتدای دهه 1970 موفقیت روش درمانی PUVA توجه محققان انستیتو سرطان نیویورک را به خود جلب کرد. این ایده آغازگر روشی به نام درمان فتودینامیک (PDT) برای درمان سرطان بوده است . ترکیبات پورفیرین به طور انتخابی در سلول های سرطانی تجمع می یابند و به وسیله طیف نور قرمز فعال می شوند. طیف قرمز در بافتهای زنده نفوذ کرده و با فعال کردن رنگدانه های پورفیرین سلول های سرطانی را از میان می برند. البته در این میان ، مشکلاتی نیز دیده شده است ، به عنوان مثال بعضی از پورفیرین ها توانایی کافی ندارند. گروهی دیگر از این ترکیبات فقط توسط طیفی از نور فعال می شوند که نمی تواند بیش از چند میلی متر به درون تومور نفوذ کند. همچنین خود پورفیرین نیز در صورتی که به میزان زیاد در سطح تومور تجمع یابد، می تواند مانع از رسیدن نور به لایه های عمقی تر شود. از این رو، پزشکان برای برطرف کردن این مشکلات اقدام کردند و سرانجام اولین دارویی که بیشتر معیارهای لازم مثل توانایی و کیفیت دارو را داشته و در عین حال عوارض جانبی نیز نداشت به به وسیله سازمان نظارت بر غذا و داروی ایالات متحده (FDA) تایید شد. این روش نه تنها در معالجه تومورها بلکه در معالجه بعضی از موارد نابینایی نیز موثر است . پیکار علیه نابینایی یکی از کارکردهای دیگر استفاده از روش PDT مقابله با بیماری چشمی است که علت بیشتر موارد نابینایی افراد در سنین میانسالی به شمار می آید. بیشتر افرادی که به این بیماری که اختصارا AMD نامیده می شود، مبتلا می شوند دارای شکل خوش خیم بیماری هستند؛ اما حدود 10درصد این افراد به شکل پیشرفته تری مبتلا می شوند که در این حالت دید مرکزی شخص از بین می رود. محققان دانشگاه هاروارد نشان داده اند روش درمانی فتودینامیک (PDT) می تواند رشد عروق خونی بیمار چشم را متوقف کرده و از نابینایی جلوگیری کند. عملکرد Verteporfin پورفیرین ساخته شده جدید بسیار نویدبخش به نظر می رسد و تاثیر این درمان قابل ملاحظه است . تاثیر این روش در درمان سایر بیماری ها موفقیت پزشکان در درمان بیماری های چشمی با استفاده از روش PDTمنجر به تلاش محققان برای استفاده از این شیوه در دیگر زمینه ها شده است . یکی از این روش های نوین ، استفاده از این خاصیت درمانی در معالجه عروق کرونر قلب است که فتوآنژیو پلاستی نامیده می شود. این شیوه شامل تزریق یک پورفیرین در جریان خون است ، سپس منتظر می مانند این ماده در دیواره رگهای بیمار وارد شود، بعد با استفاده از یک منبع نور که به انتهای یک میله نازک متصل شده است به محل مورد نظر نور تابیده می شود، نور پورفیرین های موجود در رگها را فعال کرده و بافتهای غیرطبیعی و بیمار را از میان می برد. این روش هنوز در مرحله آزمایشی است ؛ اگرچه کاملا با موفقیت همراه بوده است . استفاده از این روش در درمان بیماری هایی مثل پس زدن عضو پیوند زده شده ، سرطان خون ، ایدز و بیماری های خودایمنی در مرحله مطالعه و آزمایش قرار دارد.