سبقتی ‌که ‌مجاز است...

چند سالی است که هفته نیروی انتظامی در شکل و شمایل خاصی در سطح جامعه برگزار می‌شود. رسانه ملی نیز در این هفته با همیاری معاونت فرهنگی ناجا پوشش مقبولی به خدمات این ارگان امنیتی می‌دهد. به هر روی یک جامعه سالم و شاداب را امنیت و آرامش موجود در آن تضمین می‌کند. نیروی انتظامی در شاخه‌ها و رده‌های مختلفی در زمینه حل مشکلات موجود در کشور فعال است که برخی از این خدمات همچنان برای آحاد جامعه مغفول مانده است.

در این نوشتار نقب مختصری به برنامه‌های ویژه هفته نیروی انتظامی در تلویزیون زده شده که نسبت به سال‌های گذشته پروپیمان‌تر در برابر دیدگان مخاطب قرار گرفته است.

روز برمی‌آید

سه دهه پیش که آلودگی صوتی چنین ترکتازی بی‌رحمانه‌ای بر زندگی شهری نداشت، آواز بم و گاه نخراشیده خروس‌های محله زنگ بیداری و شروع کار روزانه را به صدا در می‌آورد.

در زمانه کنونی، برنامه‌های صبحگاهی رادیو و تلویزیون زنگ تحرک نفوس جامعه محسوب می‌شوند.

برنامه‌های صبحگاهی شبکه‌های مختلف تلویزیونی در هفته نیروی انتظامی با دعوت از مدیران ارشد و دست‌اندرکاران این ارگان امنیتی به نوعی مخاطبان صبحگاهی خود را با فعالان این عرصه گره زدند. برخی از برنامه‌ها چون «صبح تهران»‌ که از شبکه پایتخت ارائه می‌شود، حضور کارشناسی ویژه ترافیک در برنامه‌های عادی آن به شکل مداوم و همیشگی است، به نوعی حضور پلیس در صبح تهران جزو لاینفک این برنامه است. مضاف بر این در هفته نیروی انتظامی با دعوت از چند تن از مسوولین ارشد این ارگان سازندگان این برنامه صبحگاهی پوشش مقبولی به این هفته دادند. هر چند که اکتفا کردن صرف به گفتگو با مدیران، راحت‌ترین و بدیهی‌ترین شیوه برای پوشش مناسبت‌های گوناگون به نظر می‌رسد، این‌گونه بده بستان گفتاری اگر با چاشنی گزارش‌های گوناگون در میان نفوس جامعه همراه می‌شد، استحکام و قوت برنامه‌های صبحگاهی را در پوشش رخداد‌های هفته نیروی انتظامی دو چندان می‌کرد.

سایر برنامه‌های صبحگاهی تلویزیون همچون صبح عالی بخیر، روز از نو و صبح آمد نیز با ترتیب دادن گفتگو با فرماند‌هان نقبی به رخداد‌های هفته نیروی انتظامی زدند. کمبود گزارش‌های تصویری در برنامه‌های صبحگاهی شبکه‌ها بشدت در این هفته قابل لمس بود.

با این وجود میان برنامه‌های صبحگاهی صبح تهران نسبت به سایر شبکه‌ها با دست پرتر و پوشش مناسب‌تر به رخداد‌های هفته نیروی انتظامی پرداخت. امسال برگزاری نمایشگاه‌های مختلف در فرهنگسراهای تهران که توسط معاونت فرهنگی ناجا تدارک دیده شده بود به نوعی فرصت بهینه‌ای برای برنامه‌سازان مهیا کرد تا گزارش‌های متنوع و گوناگونی از سطح شهر و میزان استقبال مردم از این نمایشگاه‌ها فراهم کنند.

«صبح آمد»‌که با رویکرد ورزشی از شبکه 3 به مخاطبان ارائه می‌شود، می‌توانست از زاویه تربیت بدنی و نقش پلیس در سالم‌سازی جسم و روان آحاد افراد جامعه در این هفته به موضوعات متفاوتی بپردازد که این مهم از دید این گروه برنامه‌ساز مورد التفات قرار نگرفت، برخی مجریانی که از رادیو به تلویزیون گام می‌گذارند، هنوز معضل پرحرفی را با خود یدک می‌کشند، آنها فرصت تنفس رسانه‌ای را از مخاطب و فرصت پاسخگویی را از مهمانان بشدت دریغ می‌کنند. سرحال بودن و شادابی را زورکی نمی‌‌توان با پرسه‌زدن گفتاری حول یک موضوع به مخاطب تلویزیون تزریق کرد. برخی از مجریان تلویزیون در برنامه‌های صبح، هنوز برخی از آداب اصلی مرتبط با حقوق میهمان و کارشناس برنامه را یا نمی‌دانند و رعایت نمی‌کنند یا  و یا می دانند و با پرسش‌های تکراری و کلیشه‌ای که اغلب با پرسیدن از سال تولد، میزان تحصیلات، شهر و دیار مهمانان گره می‌‌خورد و بیشتر مناسب کاری ژورنالیستی تفننی و زرد است برنامه اجرا می کنند . روز از نو یکی دو مهمان خوب در هفته نیروی انتظامی به برنامه آورد که مجری در بده بستان با این مهمان‌ها خوب  عمل نکرد.

«صبح عالی بخیر» که از شبکه سراسری به خانه‌های مخاطبان سرک می‌کشد، رویه عادی و روزمره خود را ادامه داد و به نوعی کمترین پوشش تصویری و گفتاری خود را در هفته نیروی انتظامی به این ارگان خدمتگزار اختصاص داد. این پوشش کمرنگ آن هم در چنین برنامه قدیمی شبکه سراسری جای پرسش دارد. صبح عالی بخیر که به نوعی مولفه‌های برنامه موفق سال گذشته شبکه دو یعنی مردم ایران سلام را به شمایل خود تزریق کرده، هنوز نتوانسته به توفیق برنامه «مردم ایران سلام» نزدیک شود. از این برنامه صبحگاهی شبکه سراسری انتظار بیشتری می‌رفت تا در هفته نیروی انتظامی از زوایای مختلفی به فعالیت‌های این ارگان امنیتی بپردازد.

مداد رنگی‌های جادویی‌

شخصیت هر فرد در زمان کودکی شکل و قوام می‌گیرد. اجتماع و خانواده در انسجام هویتی افراد نقش بسزایی دارند. برنامه‌های کودک تلویزیون در هفته نیروی انتظامی با رویکردی مناسب در پیوند پلیس و کودک درست عمل کردند. «رنگین کمان» در شبکه پایتخت با تزریق تفریح و شادی به دنیای کودکان آنها را با حافظان امنیت و سلامت جامعه بیشتر آشنا کرد. عموپورنگ و امیرمحمد نیز در شبکه یک برای هفته پلیس سنگ تمام گذاشتند.
برنامه‌سازی برای خردسالان و کودکان به لم و قلق خاصی نیاز دارد. گاهی برخی از این راهکارها و شیوه‌های اجرایی در درازمدت از فرط تکرار به کلیشه مبدل شده و مخاطب کودک را پس می‌زند، به همین خاطر اغلب برنامه‌سازان علاوه بر بهره‌وری از شیوه‌های معمولی اجرایی چون استفاده از عروسک و تزریق آواز و ترانه، گاه مسیر جدی و مستقیم را برای انتقال مفاهیم پیش می‌گیرند که لحاظ کردن این رویه جدی به ساحت برنامه‌های کودک گاه چاره‌ساز و ضروری است.

تقارن روز جهانی کودک با هفته نیروی انتظامی دست و بال برنامه‌سازان را برای ارائه آیتم‌های شاداب و مفرح باز کرد. برنامه‌های کودک شبکه یک نسبت به شبکه دیگر از انسجام بیشتری برخوردار بود. امسال استفاده از انیمیشن‌های ویژه راهنمایی و رانندگی کمتر در جدول میان برنامه‌های تلویزیون دیده شد، در صورتی که تا همین چند سال قبل این انیمیشن‌ها بیشترین مخاطب را بین آحاد جامعه پیدا کرده بودند. علاوه بر کودکان، بزرگسالان نیز از این انیمیشن‌های آموزشی بهره فراوان بردند به گونه‌ای که برخی از این تیپ‌هایی که برای انیمیشن‌ها طراحی شده بود،‌ بین افراد بزرگسال و خردسال مقبولیت ویژه ای داشتند.

نقش‌ها و رنگ‌ها در دنیای کودکان حرف نخست را می‌زنند، بهره‌وری از انیمیشن و تزریق داده‌های آموزشی از این طریق در سالم‌سازی جامعه و رعایت قوانین توسط افراد می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای  در
بالا بردن آگاهی و شناخت نفوس جامعه ایفا کند. برنامه‌های کودک در این میان بیشترین خدمات را می‌تواند به سالم‌سازی روانی جامعه برساند.

بادهای پاییزی در ساعت گرگ و میش‌

خورشید زمانی که فتیله پاییزی خود را پایین می‌کشد، به نوعی زنگ تفریح و تفرج و فراغت از کار روزمره را برای شهروندان به صدا در می‌آورد. برنامه‌های عصرگاهی و شبانگاهی تلویزیون نیز در هفته نیروی انتظامی به نیکی توانستند مخاطبان خود را با خدمات این ارگان آشنا کنند. شبکه دو میان سایر شبکه‌های سیما به واقع در جدول برنامه‌های عصرگاهی و شبانگاهی خود بیشترین زمان را به هفته پلیس اختصاص داد.

«قبل از حادثه» که در بوستان گفتگو با اجرای ژاله صادقیان سر و سامان می‌گرفت، برنامه مقبولی از کار درآمد. علاوه بر گفت و شنود با فرماندهان نیروی انتظامی، گزارش‌های ویژه‌ای از سطح نمایشگاه و عملیات اجرایی گروه‌های مختلف به ذهن و دیده مخاطبان سنجاق می‌شد که برای بینندگان جذابیت‌های ویژه‌ای داشت. اجرای برنامه در فضای آزاد و پرهیز از مکان سربسته به گره خوردن مخاطب با این برنامه مدد رساند؛ به گونه‌ای که سر و صدای محیطی و ترافیک اتوبان چمران و وزش بادهای تند پاییزی نه‌تنها امتیازی از برنامه کسر نکرد بلکه به باورپذیری آن مدد رساند.

«بزرگراه نوآوری» برنامه دیگری بود که در این هفته ساعت 50/19 از شبکه 2 پخش می‌شد. این برنامه که چراغ آن توسط مجری جوانی در استودیو روشن می‌شد، برخلاف برنامه قبل از حادثه از همین معبر اجرای استودیویی و ناشی‌گری و کم‌تجربگی مجری خشک و اتوکشیده‌اش صدمه فراوان دید. گپ و گفت کتابی و فاقد انعطاف مجری بزرگراه نوآوری در قیاس با اجرای آدم کارکشته‌ای چون ژاله صادقیان بشدت عیان بود. حذف مجری در برنامه بزرگراه نوآوری یکی از ضروریات آن به نظر می‌رسید، فقدان این مجری اتوکشیده به شمایل اطلاع‌رسانی برنامه مدد بیشتری می‌رساند. آشنایی با نوآوری‌های رایانه‌ای که کارشناسان پلیس را در کشف جرائم و بازگشایی حقایق یاری می‌رساند در نوع خود برای بینندگان اطلاعات با ارزش و فراوانی همراه خود داشت. بزرگراه نوآوری با گفتار روی تصویر می‌تواند در زمانی محدود در طول سال برای آگاهی و اطلاع‌رسانی به مخاطب ارائه شود.

مسابقه 101 که مدت کوتاهی است از شبکه 3 پخش می‌شود در حرکتی سنجیده در هفته نیروی انتظامی با دعوت از پرسنل این ارگان و مشارکت آنان در این مسابقه جذاب، از خدمات این افراد به نوعی تقدیر کرد. شبکه 4 نیز در برنامه پرتو با دعوت از فرمانده تحقیقات مرکز راهنمایی و رانندگی از منظر علمی و پژوهشی این ارگان را مورد محک و سنجش قرارداد. شبکه 5 همزمان با افتتاح مقدماتی برج میلاد، در برنامه تهران 20 با دعوت از تعدادی از فرماندهان نیروی انتظامی با اجرای زنده برنامه از طبقات فوقانی برج میلاد رنگ و لعاب تازه‌ای به هفته پلیس بخشید.

تیزرهای متنوعی که برای این هفته تدارک دیده شده بود، بخصوص در معرفی نمایشگاه‌های موضوعی که در سطح پایتخت سامان گرفته بود، نقش بسزایی در ترغیب مردم برای دیدار از این نمایشگاه‌ها ایفا کرد. به هر روی رسانه ملی در یک تعامل و همراهی با معاونت فرهنگی ناجا عملکرد مناسبی در این هفته از خود ارائه داد.

پلیس آباد

گل سرسبد و میوه مقبول رسانه‌ای در این هفته، جشنواره فیلم‌های پلیسی بود که شبکه دو در این ایام برگزار کرد. هرچند که این تله‌فیلم‌ها به سرعت و در دقیقه 90 به سامان رسیدند و یکی دو فیلم هم به پخش نرسیدند و فیلم‌های دیگری جایگزین آنان شدند، ولی به هر روی نفس برگزاری چنین جشنواره‌ای از فیلم‌های داستانی در 7 شب متوالی آن هم در بهترین ساعت پخش تلویزیونی قابل ستایش است.

بازی مامور قانون و مجرم خطاکار جز اسلوب روایی چنین آثاری محسوب می‌شوند. البته شتابزدگی و لکنت‌های روایتی و ساختاری در نیمی از این تله‌فیلم‌ها از وجنات آن بشدت بیرون می‌زد. با یک برنامه‌ریزی منسجم و مقبول می‌توان تا فرصت یک ساله باقی مانده به تولید و ساخت فیلم‌های باقوام‌تری در گونه پلیسی برای ایام دیگر سال و هفته نیروی انتظامی اقدام کرد، زیرا داستان‌های پلیسی از جذاب‌ترین و پرطرفدارترین گونه فیلم‌های داستانی است که نزد مخاطبان مقبولیت ویژه‌ای دارد. به هر روی بشر از قصه‌گویی و داستان‌پردازی در تمامی طول تاریخ بهره‌های فراوانی برده است.

علی‌ احسانی