ریتم آهسته‌ مثل ریتم زندگی‌

واقعه تلخ زلزله بم که هنوز از ذهن بسیاری از مردم ایران پاک نشده یکی از سخت‌ترین و دردناک‌ترین حوادث طبیعی بود که بسیاری از هموطنان عزیزمان جان خود را از دست دادند. حادثه‌ای که بخش بخش آن هم ملال‌آور و هم عبرت‌آموز بود. امسال درخصوص این زلزله چند فیلم اکران شده و اخیرا خاک سرد، با نگاهی خاص و ویژه به حادثه زلزله بم می‌پردازد.

کد خبر: ۲۰۸۸۰۷

قالبی که در آن به چشم می‌خورد، یک درام کاملا خانوادگی است که کارگردان سعی می‌کند آن را با واقعه بم توامان نماید و البته نیز موفق بوده. «خاک سرد» در ابتدا از روانی و جاری بودن زندگی سخن می‌گوید و در این کلام وارد زندگی یوسف و تهمینه می‌گردد. این زندگی کمی خاص به تصویر کشیده می‌شود یک مولفه سنگینی با نمادی خاص مرتبا بروز دارد و آن خانه گلی آنهاست. خانه‌ای که از خشت و سنگ بنا شده و به نوعی در دل کویر تک افتاده، اما در آن زندگی جاری است. تاکید موکد کارگردان به این امر به نوعی از سختکوشی، همت و خستگی ناپذیری مردم کویر سخن می‌گوید. این مولفه آنقدر بارز است که به نوعی نگاه غرورآمیز می‌توان به آن داشت.
وقتی فیلم وارد مباحث زندگی یوسف و تهمینه می‌شود، مطالبی را به پیش می‌کشد که به نوعی ذهنیت خاص به مخاطب می‌دهد. تاکید بیش از حد یوسف به حفظ آن خانه و تعصبات قومی و نگاه فردی وی به نگهداری از آن منزل، در عین تاکید بر حفظ رسوم و آیین و احترام به گذشتگان، به نوعی لجبازی و تنگ‌نظری یوسف را نیز دامن می‌زند. این کشمکش‌ها در همان بخش‌های ابتدایی، پایه‌ای بر بازتاب‌های بعدی گشته. وقوع زلزله بم فصل تازه‌ای از «خاک سرد» می‌گردد. تخریب منزل و آوار وحشتناک آن و جیغ زدن‌های پیاپی تهمینه در زیر آوار، شروع فصل جدید اثر با آن مقدمه دقیق والبته کشدار است!

گرچه تصور تماشاچی با توجه به خواب بودن تهمینه و قدرت زیاد زلزله و همچنین آن بنای قدیمی، جز مرگ نمی‌رفت اما زنده ماندن آنان آغاز‌گر راهی جدید در روند ماجراهاست. آنچه تاکید بیش از حد کارگردان در «خاک سرد» بوده، وضعیت خاص شخصیت‌هاست. شخصیت‌ها با محوریت یوسف و تهمینه، پردازش کاملی شده‌اند و در ابعاد گوناگون اگر خیلی از نظرگاه تماشاچی دور نیستند، کما این‌که یکی از مولفه‌های مهم در بروز شخصیت‌ها، بازیگران هستند و فروتن نتوانسته درآن قالب جا ‌گیرد اما به هر تقدیر شخصیت‌ها صحیح و کامل جای گرفته‌اند.
«خاک سرد» به مانند اسمش یک سردی و کندی را به پیش گرفته و کاملا از همان ابتدا این وضعیت مشهود بوده سرعت فیلم را باید به مانند لاک‌پشتی که در فیلم از آن به کرات، عنوان می‌شد، تخمین زد اما باید قبول کرد که عمق نگاه کارگردان خیلی به گذر‌ آنی نبوده و سعی می‌کرده تا ابعاد واقعی را به مانند یک اثر مستند روایت کند البته شاید برای برخی کمی خسته‌کننده بود اما واقعیت همین است، زندگی در دامن کویر، ساکن و آرام با آن و مردم صبور و خستگی‌ناپذیر نمی‌توان تصویری خلاف آن‌را ایجاد نمود. این زندگی در دل مردم این دیار جا گرفته و شاید همین ویژگی‌نیز آنان را مقاوم و دقیق کرده خاک سرد گرچه ضرباهنگی کند داشت و از نگاه‌های ویژه هنری دچار نقصان بود، اما اثری متفاوت، جذاب و تامل برانگیز بود. «خاک سرد» روایت زندگی مردمی سخت‌کوش است که زلزله بم نتوانست آنان را از هدف و اراده و امید باز دارد.