اول‌ بُکش، بعد‌ بپرس‌

نعمت‌الله شهرانی، نماینده دولت افغانستان درخصوص روند تحقیقات اخیر در گفتگو با روزنامه نیویورک‌تایمز تاکید کرد حتی یک فرد مسلح در میان قربانیان این حادثه نبوده و گزارش محققان سازمان ملل در این ارتباط که توسط کای ادی، تهیه شده است هم رویکرد مشابهی دارد و بر یافته‌های هیات افغان صحه می‌گذارد.

نیک‌محمد اسحاق، از اعضای شورای استانی هرات که بلافاصله پس از بمباران آمریکایی‌ها به عزیزآباد، روستای بمباران‌شده رفته بود از مشاهده 76 جسد در مسجد روستا می‌گوید که از میان خانه‌های ویران‌شده با سختی بیرون کشیده شده بودند. هیات‌های تحقیق پس از گفتگو با ساکنان روستا فهرستی از اسامی قربانیان،‌ سن و جنسیت آنها تهیه کردند و از تمامی اجساد که بسیاری از آنها دست، پا یا هر دوی آنها را نداشتند، عکس گرفته شد.

اسحاق در بازگشت به خبرنگار آسوشیتدپرس گفته بود: داخل مسجد نشسته بودیم که مردی با دستمالی خون‌آلود وارد شد.   او می‌خواست همه محتویات داخل دستمال  را ببینند. داخل دستمال تعدادی انگشت کوچک، دست‌ها و پاهایی ظریف که از بدن نحیف کودکان جدا شده بود، قرار داشت.

ساکنان عزیزآباد روز پس از این حمله تظاهرات کردند و به سوی نیروهای دولتی که برای جمع و جور کردن اوضاع و پخش کمک‌های غذایی به آنجا رفته بودند، سنگ پرت کردند. گلبدین، یکی از ساکنان روستا خطاب به خبرنگار شبکه خبریNBC  که برای پوشش دادن حادثه به این روستا رفته بود، می‌گوید: آمریکایی‌ها فکر می‌کنند همه افغان‌ها تروریست هستند و استحقاقشان چیزی جز بمباران موشکی نیست. او می‌افزاید: من با دستان خودم 50 زن و کودک را دفن کردم آیا همه آنها تروریست بودند؟

تزویر به شیوه آمریکایی‌

با وجود همه شواهدی که در مورد قربانیان بمباران عزیزآباد وجود دارد دولت آمریکا سرسختانه بر مشروع بودن این حمله تاکید دارد و حاضر به قبول مسوولیت خود نیست.

برایان ویتمن، یکی از سخنگوهای وزارت دفاع آمریکا یکشنبه این هفته و با گذشت هشت روز از بمباران عزیزآباد در نشستی مطبوعاتی تاکید کرد فرماندهان ارشد ارتش آمریکا در افغانستان همچنان بر این باورند که بمباران عزیزآباد اقدامی مشروع و بجا علیه طالبان بوده است.

ایالات‌متحده تحت فشار بین‌‌المللی به دولت افغانستان پیشنهاد کرده کارگروهی مشترک برای بررسی این حادثه تشکیل شود اما به نظر می‌رسد هدف اصلی از ایجاد این هیات تحقیق نه رسیدن به حقایق که اعمال فشار به دولت حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان برای همگرا کردن موضعش در قبال حادثه عزیزآباد با آمریکا و طولانی کردن روند رسیدگی به مساله است تا جامعه بین‌المللی در کش‌وقوس تحولات بعدی آنچه در عزیزآباد اتفاق افتاد را به فراموشی بسپارد.

دولت افغانستان بر این باور است که ارتش آمریکا با دریافت اطلاعات غلط دست به اقدام زده است. در شب حادثه مردم روستا برای شرکت در سالگرد مرگ تیمورشاه، ریش سفید قبیله خود در منزل او گرد آمده بودند. یکی از قبایل رقیب با ارائه اطلاعاتی غلط به آمریکایی‌ها، مدعی تجمع طالبانی‌ها در عزیزآباد شد و در ادامه روستا بمباران شد.

خبرگزاری آسوشیتدپرس روز 24 آگوست (3 شهریور)‌ با انتشار گزارشی در مورد حادثه عزیزآباد تصریح کرد ارائه اطلاعات غلط به نیروهای آمریکایی برای تسویه کردن خصومت‌های دیرینه با قبایل رقیب به امری متعارف در افغانستان تبدیل شده است.

واکنش انفعالی‌

دلیلی وجود ندارد که بتوان پذیرفت دولت‌های آمریکا و افغانستان از آنچه در عزیزآباد به وقوع پیوسته است بی‌اطلاع هستند اما هر طرف برای فرار از واقعیت دلایل خود را دارد.

دولت کرزای که با افزایش خشم و نارضایتی افغان‌ها مواجه است از این که کشدار شدن موضوع و ادامه اقدامات مرگبار نیروهای خارجی مستقر در افغانستان (ایساف)‌ علیه شهروندان غیرنظامی این کشور انفجاری اجتماعی را رقم بزند، هراسان است. افزایش تلفات غیرنظامیان در افغانستان به نارضایتی عمومی در این کشور دامن زده و دولت کرزای دقیقا به همین دلایل بعلاوه فشار فزاینده آمریکایی‌ها ترجیح می‌دهد ماجرا را به هر شکل ممکن فیصله دهد.

دفتر ریاست‌جمهوری افغانستان برای آرام کردن افغان‌ها از اقدام آمریکا بشدت انتقاد و کشتار شهروندان افغان را محکوم کرد. وزارت دفاع هم 2 افسر ارتش را به اتهام دادن اطلاعات غلط به آمریکایی‌ها به دادگاه نظامی فرستاد.

با این حال به نظر می‌رسد سناریوی ارائه اطلاعات غلط به نیروهای آمریکایی‌ با هدف کاستن از خشم افغان‌ها نوشته شده باشد چراکه عملکرد ارتش آمریکا طی 6 سالی که از آغاز اشغال افغانستان می‌گذرد، واقعیت‌های دیگری را برملا می‌کند.

بمباران‌های هدفمند

برخلاف ادعاهای دولت افغانستان و آمریکایی‌ها، بمباران‌های گسترده در افغانستان نه صرفا با کسب اخبار و اطلاعات محلی که با هدایت مرکز نظارت ماهواره‌ای ارتش آمریکا در ایالت فلوریدا انجام می‌شود.اگرچه فرماندهان ارتش آمریکا اصرار دارند این مرکز به شکلی تخصصی اطلاعات جمع‌آوری شده توسط ماهواره‌های جاسوسی را مورد ارزیابی و تحلیل قرار می‌دهد اما موارد متعدد بمباران اماکن تجمع افغان‌ها از جمله مراسم عروسی و عزاداری آنها بخوبی نشان می‌دهد از دید تحلیلگران پنتاگون هر تجمعی در افغانستان هدفی بالقوه برای حمله هوایی و موشکی است.

با این حال تلاش‌های هماهنگ آمریکا و دولت افغانستان برای توجیه حمله به عزیزآباد با این استدلال که اطلاعاتی درباره تجمع نیروهای طالبان در این روستا به دست آمده بود از تقصیر آمریکایی‌ها نمی‌کاهد. حتی درصورت باور این استدلال هم می‌توان این‌گونه استنتاج کرد که آمریکایی‌ها بدون توجه به تبعات اقدامات خود به سیاست «اول بکش، بعد سوال کن» روی آورده‌اند.

رضا سادات‌