بتمن پیروزمندانه می‌تازد

آخرین فیلم بتمن را هر جور بخواهیم ترجمه کنیم شوالیه تاریکی، سلحشور ظلمات یا سلحشور سیاه، در هر حال دو وجه اصلی یعنی مبارزه و سیاهی با آن است. امسال تابستان این مبارز خستگی‌ناپدیر کتاب‌های تصویری و قهرمان محبوب پرده نقره‌ای حسابی موفقیت آفرید ؛ اول برای پاک کردن شهر سیاه گاتهام از پلیدی‌ها و دوم برای جلب رضایت تماشاگرانی که مشتاقانه جلوی در سینما‌ها صف کشیده بودند تا جزو اولین آدم‌هایی باشند که ششمین بتمن را روی پرده نقره‌ای می‌بینند.

کد خبر: ۱۹۹۷۱۶

به همین دلیل هم بتمن ششم هر چه رکورد سینمایی بود شکست و پرفروش‌ترین فیلم در روز اول نمایش و پرفروش‌ترین فیلم در اولین تعطیلات آخر هفته شد، اما هنوز نتوانسته رکورد تایتانیک را بشکند و با وجود فروشی که از نیم میلیارد دلار خیلی وقت پیش عبور کرده، هنوز پشت‌سر تایتانیک قرار دارد.

این فیلم در روز اول 66 میلیون و 400‌‌هزار دلار فروش داشت و در تعطیلات پایان هفته 155 میلیون و 300 هزار دلار که از رکورد 151 میلیون دلار که متعلق به فیلم مرد عنکبوتی 3 بود، بیشتر است. این در حالی است که فیلم با سرمایه‌گذاری 185 میلیون دلاری ساخته شد.

یکی از مهم‌ترین دلایل موفقیت فیلم پس از کارگردانی و نویسندگی فوق‌العاده هوشیارانه و متفاوت کریستوفر نولان کارگردان جوان انگلیسی، پیشرفت امکانات خلق جلوه‌های ویژه و استفاده خلاقانه از آن به وسیله کارگردان فیلم است.

در حقیقت همین جلوه‌های ویژه بود که موجب شد تا از 2 دهه پیش کمپانی‌های فیلمسازی به این فکر بیفتند که قهرمانان کمیک بوکی را که در سال 1939 نوشته شده بود، روانه پرده‌های نقره‌ای کنند. تا پیش از این هر چند سریال‌ها و کارتون‌های متعددی برای نمایش این کتاب‌های جذاب تصویری ساخته شده بود، اما هنوز این قهرمانان محبوب پیر و جوان روی پرده عریض جان نگرفته بودند.

اما موضوع این است که سلحشور تاریکی از بقیه فیلم‌هایی که پیش از این چه از بتمن و چه از دیگر قهرمانان کمیک بوک ساخته شده بود، فراتر رفته و حتی از بتمن پنجم که همین کارگردان آن را ساخته بود، هم بالاتر ایستاده است. جالب این که در آخرین خبرها از مقایسه بتمن با رئیس‌جمهور آمریکا در سال‌های پرالتهاب جنگ دوم جهانی یعنی تئودور روزولت سخن رفته است. در یک برنامه معتبر تاریخی دنیای امروز را با همه سیاهی‌های آن دوره مقایسه کرده‌اند و خود کریستوفر نولان هم اذعان کرده که برای حقیقی شدن قهرمانش بسیاری از ویژگی‌های او را از روزولت و خصوصیات او الهام گرفته است. از قول کریستوفر نولان که علاوه بر کارگردانی در نوشتن فیلمنامه هم همکاری داشته در کانال تاریخ در برنامه‌ای با عنوان «بتمن بدون ماسک: فیزیولوژی سلحشور تاریکی» نقل شده که شخصیت «بروس وین» با روزولت شباهت‌های بسیاری دارد. حتی بازیگر موفق بتمن یعنی کریسیتن بیل هم بعد از خواندن کتاب «خیزش تئودور روزولت» در فیلمبرداری شرکت کرده است.

بروس وین فقط 10 سال داشت که با ماجرای کشته شدن پدر و مادرش به وسیله آدمکش‌های خیابانی روبه‌رو می‌شود و برای گرفتن انتقام مرگ پدرش وارد میدان عمل می‌شود. پدر او هم در تلاش بود تا شهر گاتهام را از نیروهای پلید پاک کند و به دست همان آدم‌ها هم کشته شد. روزولت هم جوان بود که پدرش را از دست داد، بعد مادرش و همسرش را و برای فرار از همه این رنج‌ها سال‌ها در سفر بود. کریستوفر نولان هم همین مسیر را برای قهرمانش انتخاب کرد و در بتمن پنجم او را روانه شرق دور کرد تا با یاد گرفتن راه‌های کنترل بر جسم و روح توانایی لازم برای مقابله با تبهکاران را پیدا کند.

موج بدبیاری‌

اما برای عدم موفقیت بتمن (یا موفقیت آن؟) انگار همه چیز دست به دست هم داده بود: مرگ هیث لجر، ژوکر بی‌نظیر فیلم یکی از اولین خبرهایی شد که توجه همه را به این فیلم جلب کرد. او که 2 سال پیش برای بازی در فیلم «کوهستان بروک بک» حسابی مشهور شده بود، هنوز چیزی از پایان فیلمبرداری بتمن نگذشته بود که درگذشت. مرگ این بازیگر 28 ساله در اولین روزهای سال 2008 در ماه ژانویه موجی از تاثر و تاسف را به وجود آورد؛ خصوصا این که او برای مصرف زیاد داروهای آرام بخش فوت کرده بود، اما از طرف دیگر ژوکر که بدمن فیلم است و دشمن خستگی‌ناپدیر بتمن، در این فیلم به نوعی چهره شاخص فیلم بود. در حقیقت برخلاف فیلم‌های قبلی مرد خفاشی، نولان در بتمن پنجم بیشتر زندگی و تاریخچه و روحیات بتمن را توضیح داده و در این فیلم به سراع دشمن اصلی او یعنی ژوکر رفته است.

بازی هیث لجر هم در این فیلم یک استثنا ارزیابی شده. او با آن گریم سنگین و خوفناک، با شانه‌های افتاده راه می‌رود و در حالی که سرش را پایین گرفته، چشم‌هایش را بالا می‌آورد و در چشم قربانیانش نگاه می‌کند و آنقدر رها و حشتناک در چهره آنها می‌خندد که واقعا یک شر تمام‌عیار را مجسم می‌سازد.

اما ماجرا با مرگ هیث لجر تمام نشد و چیز زیادی به اکران فیلم نمانده بود که مورگان فریمن از دیگر بازیگران فیلم دچار یک سانحه سنگین رانندگی شد. او داشت در جاده مستقیم رانندگی می‌کرد که ناگهان خواب چشمانش را ربود و اتومبیلش چپ کرد و او جراحت‌های خطرناکی برداشت، آنقدر سنگین که در ساعت‌های اولیه بعد از تصادف به زنده ماندن او امیدی نبود.

بعد دردسر به سراغ کریسیتن بیل آمد و در شب اولین نمایش فیلم در لندن، به وسیله پلیس دستگیر شد. علت امر برخورد خشونت بار با مادر و خواهرش بود. این دیگر آخر دردسر بود؛ بین مادر و خواهر و برادر یک مشاجره خانوادگی درگرفته بود و سرانجام هم معلوم نشد، چه کسی پلیس را خبر کرده. در هر حال پس از یک شب میهمان پلیس لندن بودن، او آزاد شد، چون نشانی از اقدام فیزیکی خشونت‌بار وجود نداشت و مادر ش هم اذعان کرد که همه چیز فقط زبانی بوده. او یک بار هم سر فیلمبرداری آسیب‌دیده بود. با این حال به نظر می‌رسد که همه سیاهی‌های شهر گاتهام و نحسی‌های آن هم نتوانست جلوی موفقیت بتمن را بگیرد و او موفق شد، مردم را متوجه خود کند.

منتقدان چه می‌گویند

منتقدان از این فیلم بتمن بیش از 5 فیلم دیگر و اگر بخواهیم سریال تلویزیونی را هم حساب کنیم، 6 بتمن دیگر استقبال کرده‌اند. در حقیقت سلحشور تاریکی چیزی فراتر از کمیک بوک‌های نوجوانانه و فیلمی است که بتمن را به قهرمانی امروزی تبدیل کرده؛ قهرمانی که برای نجات مردم وارد عمل می‌شود و خودش هم گاه دچار اشتباه‌های جدی می‌شود.

این فیلم یک تراژدی جذاب و سرگرم‌کننده است که قلب‌ مخاطب را سخت به تپش می‌اندازد و ما را در سرنوشت قهرمانان فیلم شریک می‌کند. نولان در این فیلم از سطح یک فیلم ساده که تقابل خیر و شر را دنبال می‌کند فراتر می‌رود و هر چند که بتمن آدم خوبه داستان و ژوکر آدم بده است، اما بتمن ارائه‌کننده شخصیت‌های مثبت دنیای امروز یعنی آدم‌هایی است که سعی می‌کنند هر چه بیشتر خود را در سایه نگه دارند و سردرگم و سرگشته هستند. هیاهوی گاتهام و پیچیدگی‌های زندگی در این شهر نمادی از زندگی آشفته امروزی است که مبارزه با بدی‌های آن گاه آدم را بدجوری گرفتار می‌کند.

ژوکر هم چیزی فراتر از یک آدم شرور است. او خود شیطان است که به کسی رحم نمی‌کند. در حقیقت منتقدان بازی هیث لجر را به این دلیل ستوده‌اند که او نه فقط یک نیروی منفی و تروریست که حتی یک نیهیلیست است. او فقط آشوب به پا نمی‌کند، فقط زندگی را به هم نمی‌ریزد، بلکه همه زندگی را زیر سوال می‌برد و در دل مردم شک به وجود می‌آورد.

در این فیلم گاتهام با همه تیرگی و بی فضایی که کارگردان آفریده، یکی از همین شهرهایی است که ما در آن زندگی می‌کنیم، ژوکر نماد خرابکارانی است که بمب می‌گذارند، مردم را به هوا می‌فرستند و قهقهه سر می‌دهند و دربرابر سیاستمدارانی که می‌خواهند با گذاشتن شنود به جنگ ژوکر بروند و بتمن باید با آنها هم مبارزه کند. در حقیقت نولان حتی مسائل و درگیری‌های حکومت بوش و ماجرای شنود گذاشتن را هم وارد فیلمش کرده و به همین دلیل توانسته است همدلی مردم را برای خودش به ارمغان بیاورد.