رنگ عشق به روایت قلم‌

حال بعد از این سالیان نمایشگاهی به نام «استادان بزرگ نستعلیق» برپا شده که آثار استادان قدیم و جدید این نوع خوشنویسی ایرانی را به نمایش گذاشته است. امیر عبدالحسینی، دبیر این نمایشگاه درباره اختصاص این نمایشگاه به خط نستعلیق می‌گوید: «این نمایشگاه تنها به هنر خط نستعلیق و شکسته نستعلیق پرداخته تا بیشتر به بحث علمی درباره این خط بپرداریم».

نمایشگاهی بعد از 10 سال‌

برای برپایی این نمایشگاه که با تلاش‌های چند ساله حمید عجمی، مسوول سابق بخش هنرهای تجسمی حوزه هنری انجام شد، از مجموعه‌داران و استادان خط ایران که عضو انجمن خوشنویسان ایران هم بودند طی 2 سال پیش دعوت شده که آثارشان را به این نمایشگاه ارائه کنند تا این آثار در 3 بخش آثار قدما و بزرگان خوشنویسی نستعلیق و شکسته نستعلیق، آثار استادان و هنرمندان معاصر خوشنویسی و بخش رقابتی که مختص خوشنویسان جوان است، به نمایش گذاشته شود.

«حمید عجمی» در مراسم افتتاحیه نمایشگاه دوره اول این نمایشگاه را مربوط به 10 سال پیش در خانه سوره عنوان کرده است. در اصل این نمایشگاه حضور تعداد زیادی از استادان خوشنویسی را بعد از یک دهه به خود می‌بیند.

نمایشگاه در سه بخش‌

این نمایشگاه در سه بخش برپا شده که در بخش قدمای خوشنویسی نمایشگاه آثاری از میرعماد، میرعلی تبریزی، درویش عبدالمجید طالقانی، میرزا غلامرضا اصفهانی، میرزارضا کلهر، عمادالکتاب، میرحسین ترکی و... که از آرشیو 32 مجموعه دار خصوصی به امانت گرفته شده و برخی از این آثار تاکنون به نمایش درنیامده است، قرار دارند.

در بخش دوم هم آثار هنرمندان معاصر خوشنویس قرار گرفته‌اند، آثاری که در ردیف استادان درجه یک خوشنویسی هستند و از آوازه و شهرت بسیاری در زمان ما برخوردارند، ازجمله این هنرمندان می‌توان به استاد امیرخانی، رئیس انجمن خوشنویسان و یدالله کابلی، استاد شکسته نستعلیق نام برد. نکته جالب این که شاگردان استاد «کابلی» این نمایشگاه را برپا کرده‌اند. 

بخش سوم هم بیشتر رقابتی بوده و جوانان در موضوع آیه بسم‌الله الرحمن الرحیم، «حدیث ولایت: کلمه لا اله الا الله حصنی...» و «اشعاری از بزرگان ادب پارسی» آثار خود را آفریده‌اند که از میان این آثار 50 اثر برتر در نمایشگاه به نمایش درآمده است. این بخش هم دیدنی است چون جوانانی که شاگردی استادان خوشنویسی ایران را کرده‌اند، امتحان پس داده‌اند و آثار خود را پس از رقابت با سایر دوستان جوان ایران به معرض نمایش گذاشته‌اند. 

قسمت‌هایی از این نمایشگاه مختص آثاری از عبدالله فرادی، علی‌اکبر کاوه، رضا مافی، علی و عباس منظوری، حبیب‌الله فضائلی، ابراهیم بوذری، حسین زرین‌خط، سیف‌الله یزدانی، مرتضی عبدالرسولی و آیت‌‌الله نجفی زنجانی است که نقش بسیاری در تربیت شاگردان در حوزه خوشنویسی داشته‌اند که این آثار به همراه بیوگرافی و عکسی از آنها در معرض نمایش قرار گرفته است.

یکی دیگر از بخش‌های نمایشگاه استادان بزرگ نستعلیق نمایش سه جلد کلام‌الله مجید نیز با خوشنویسی استادان زنده‌یاد حسین میرخانی، سیف‌الله یزدانی و آیت‌‌الله نجفی زنجانی است که این قرآن‌های نفیس، از زیباترین نمونه‌های کتابت کلام‌الله مجید به خط نستعلیق هستند. باید گفت که همه آثاری که در این سه بخش به نمایش گذاشته شده 507 اثر خطی است.

نمایش ادوات خطاطی از ابتدا تا به حال‌

بخش جالب دیگری نیز در این نمایشگاه به چشم می‌خورد آن هم نمایش ابتدایی‌ترین تا پیشرفته‌ترین ادوات خطاطی از ابتدا تا به حال است که برای علاقه‌مندان به هنر خوشنویسی بسیار جالب توجه است. این آثار از مجموعه‌داران جمع‌آوری شده و به صورت امانت در این نمایشگاه به نمایش گذاشته شده است.

نظر استادان خوشنویسی در مورد نمایشگاه‌

بسیاری از استادان خوشنویسی درباره برپایی این نمایشگاه نظر خوشی دارند و بنا بر گفته جلیل رسولی، یکی از خوشنویسان، «این نمایشگاه من را سیراب می‌کند چراکه بعضی از قطعات هستند که خط کلاسیک‌اند ولی جوهر و رموزگرافیک را در بین خطوط آن می‌توان یافت. امیدوارم این نوع نمایشگاه‌ها تکرار شوند هر چند بعید می‌دانم بار دوم نمایشگاهی با این قدرت و عظمت تکرار شود».

جواد بختیاری، هنرمند نقاش و خوشنویس هم «ویژگی بارز این نمایشگاه تعدد کیفی و کمی آثار آن می‌داند چون این آثار از دوره تیموری، صفوی و قاجار تا امروز را در بر می‌گیرد».

غلامحسین امیرخانی، رئیس انجمن خوشنویسان هم درباره این نمایشگاه می‌گوید: «تشکیل چنین نمایشگاه‌هایی به ما به عنوان ملتی که دارای تاریخ کهن و ارزش‌های بسیار درخشانی در همه زمینه‌های هنری هستیم، کمک فراوانی می‌کند».

اقبال کمتر این نمایشگاه
نسبت به نمایشگاه‌های نقاشی‌

نمایشگاه‌های خوشنویسی در مقایسه با نمایشگاه‌های نقاشی از اقبال کمتری برخوردار می‌شوند، چون در خوشنویسی، هنرمند نمی‌تواند از جذابیت‌های جانبی مثل رنگ و المان‌های تصویری بخوبی استفاده کند، از طرفی مخاطبی که به دیدن یک نمایشگاه خوشنویسی می‌آید، باید با این مقوله‌ تخصصی آشنایی داشته باشد تا بتواند بخوبی با آثار ارتباط برقرارکند. مهدی خمسه، خوشنویسی که آثارش در این نمایشگاه ارائه شده، درباره علل این مساله می‌گوید: «هنر خوشنویسی هنری است که خیلی دیرتر نسبت به هنرهای دیگر به روز می‌شود. این هنر اساسا مبتنی بر سنت است و جنبه‌ زیبایی‌اش نیز در سنتی بودن آن نهفته است».

درآمد نمایشگاه برای مدارس محروم کشور

درست است که این نمایشگاه به دلیل خوشنویسی بودن و نه نقاشی، کم‌اقبال بوده، اما درآمد به ‌دست آمده از برگزاری این نمایشگاه که با بازگشایی مدارس نیز همزمان شده است، تماما صرف ساختن مدارسی در نقاط محروم کشور می‌شود.

حضور کمرنگ شهرستانی‌ها و جوانان‌

یکی از مسائلی که از سوی برگزارکنندگان این نمایشگاه کمتر مورد توجه قرار گرفته زمان مناسب برای جمع‌آوری آثار از خطاطان و مجموعه‌داران است به طوری که بنابر گفته حمیدرضا قلیچ خانی، عضو هیات بازبین آثار نمایشگاه استادان بزرگ نستعلیق «در این حرکت فرهنگی تلاش شده تا فراخوان و دعوت از مجموعه‌داران آثار خوشنویسی در سراسر کشور بازتاب داشته باشد ولی متاسفانه حضور هنرمندان و مجموعه‌داران شهرستانی در این رویداد فرهنگی، کمرنگ‌تر از تهرانی‌ها شد».

با توجه به صحبت‌های این هنرمند دلسوز خوشنویسی باید زمینه‌های حمایت از هنر خوشنویسی در شهرستان بویژه در مناطق محروم فراهم شود تا جوانان این بخش از سرزمین هنرپرور ایران نیز از شرکت در این گونه نمایشگاه‌ها محروم نشوند.

اما نکته‌ای که باید برای نسل ما قابل تامل باشد، توجه به خط نستعلیق از ابتدای زمان ایجاد تا به حال می‌باشد، در این نمایشگاه آثار نستعلیق و شکسته نستعلیق سنتی در کنار نوع مدرن برخی از خوشنویسان به این هنر همچون آثار جلیل رسولی، افجه‌ای، استاد احصایی و... عرضه شوند تا مخاطب جوان با مقایسه و تطبیق این دو نگاه در نهایت به درک کاملی از ابعاد وسیع این هنر دست یابد.

نمایشگاه استادان بزرگ نستعلیق را مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری با حمایت دفتر امور هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همکاری انجمن خوشنویسان ایران برپا کرده است. شما هم اگر علاقه‌مند تماشای این آثار نفیس هنر ایرانی هستید می‌توانید در روزهای باقی‌مانده از ساعت 9 صبح تا 6 بعدازظهر به موزه هنرهای معاصر تهران واقع در خیابان کارگر شمالی، جنب پارک لاله مراجعه کنید و اگر سوالی درباره نمایشگاه داشتید می‌توانید با ‌شماره تلفن 88951965 تماس بگیرید.

زهرا توسلی‌