در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
داستان با تمام سادگی و شیوایی، به دنبال طرح مفاهیم و موضوعات خاصی است که برای همگان در عین سادگی بعضا مهم و حیاتی است. واقعا طرح موضوعی که با کسب یک هدیه بزرگ و چند گفتار طنز توامان بوده فقط ظاهر کلی ماجراهاست و هدف نگاه خاص و ویژه به پیدایش برخی از مشکلات و معضلات اجتماعی است. در «جایزه بزرگ» چند خانواده همزمان با هم معرفی میگردند. این خانوادهها با اینکه بعضا در یک مکان خاص زندگی میکنند دارای نگاهها و دغدغههای خاص خود هستند. در بین آنها، آدمها با شیوههای ویژه جای گرفتهاند، برخی به دنبال صداقت و پاکی هستند، گروهی به دنبال ریا و فریبکاری و تعدادی هم صرفا به دنبال گذران عادی زندگی البته به هر قیمتی هستند. همین چند نفر انصافا برای پیریزی داستانی خاص کفایت میکنند. اما آنچه کارگردان قصد داشته با تاکیدات داستانی به آن دستیابی پیدا کند هدفمند کردن شرایط ماهوی داستان برای رسیدن به یک نقطه مشترک و یک نتیجهگیری قاطع و چون طرح موضوعات به صورت عام بوده، دامنه مباحث را بسیار نامحسوس، گسترش میدهد و سعی میکند در بسیاری از موضوعات وارد گردد. موضوعاتی نظیر بیکاری، کمی درآمد، دزدی، فقر و حتی نگاههای ویژه نظیر، ریاکاری، دروغ، کلاهبرداری و... .
شاید در ذهن این دستهبندی موضوعی با نقض همراه باشد اما «جایزه بزرگ» توانسته به تمامی موارد فوق با قالببندی خاص و بیآنکه به اصل قصه ضربهای وارد نماید، بپردازد و از این حیث مجموعهای موفق محسوب میگردد. جنبه طنز نیز در این باب آن چنان بیکار نبوده؛ طنز سبب گشته تا قالببندیها تا حدود قابل قبول حفظ شود. با جرات میتوان گفت، «جایزه بزرگ» یکی از موفقترین طنزهای ساخته شده توسط مدیری است. در این اثر، لودگی و وجه صرف خنداندن مخاطب، جایگاهی ندارد و حرمت طنزها همان بیان دغدغههای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی با زبانیساده و خندهای پر از درد است، حفظ گشته است در دیالوگهایی که در داستان مطرح میگردد، قالب آن با خط داستانی مطابقت دارد بعضا در برخی آثار طنز دیده میشود، مطالب که بیان میگردد با اصل ماجراها هیچ تطابقی ندارد و فقط جنبه شوخی و خنده آن را بیشتر میکند. «جایزه بزرگ» خارج از حوزه طنز یک خط دراماتیک ویژه دارد. این خط داستانی توانسته ماجراهای گوناگون را در حاشیه اصل قصه حفظ نماید و اتفاقا شیوهای مناسب برای طرح منطقی داستان نیز محسوب میگردد. نکته قابل تامل در «جایزه بزرگ» شخصیتپردازی دقیق بوده، شخصیتهایی که مدیری برای داستانش برگزیده، با آن که اکثرا در آثار قبلی او نیز دیده میشوند، اما شخصیتهای مستقل و خاصی هستند. هر یک به تنهایی قادرند خود پایهریز داستانی خاص باشند.
استقلال در این حوزه سبب گشته که هیچ گاه در صحنههای گوناگون «جایزه بزرگ» یکنواختی و کسالت دیده نشود و البته بیشک نقشآفرینان این شخصیتها نیز نقش بسزایی در این امر داشتهاند. به هر حال «جایزه بزرگ» یکی دیگر از ساختههای مدیری، ثابت کرد که اگر طنز در مسیر واقعی و دقیق خود قرار گیرد، بیشک قادر خواهد بود، موضوعات و مطالبی را طرح نماید که هیچ داستان جدی نه قادر به طرح آن است و نه میتواند به مانند طنز آنقدر تاثیرگذار باشد.
ترمه ارمی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: