تولد عباس اقبال آشتیانی

وی که نسبت به همگنان خود از سطح علمی و فعالیت درسی بیشتر و بالاتری برخوردار بود، پس از پایان تحصیلات متوسطه به معاونت کتابخانه معارف که در همان مدرسه دارالفنون بنیان گشته بود، منصوب شد و همزمان با آن در دارالفنون به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت و بتدریج در دیگر مدارس مشهور و معروف آن روزگار تهران نظیر دارالعلمین، مدرسه سیاسی، و مدرسه نظام به تدریس دروس زبان فارسی، تاریخ و جغرافیا پرداخت و شاگردان بسیاری را تربیت نمود و با رجال سیاسی، علمی و فرهنگی دوستی نزدیکی پیدا کرد.

سال 1304 با سمت منشی هیات نظامی ایران به پاریس رفت و همزمان در دانشگاه سوربن ادامه تحصیل داد و در رشته ادبیات لیسانس گرفت. نیز همراه با رشید یاسمی، ملک‌الشعرای بهار و سعید نفیسی مجله دانشکده را چاپ و متشر می‌کردند و زمانی هم در انتشار مجله فروغ تربیت با محمدعلی فروغی، ابوالحسن فروغی، غلامحسین رهنما و عبدالعظیم قریب همکاری داشت.این همکاری‌ها شهرت علمی و ادبی اقبال را گسترش بیشتری داد. هنگام اقامت در پاریس با علامه محمد قزوینی روابط نزدیکی پیدا کرد و این خود در بالندگی باز هم بیشتر علمی اقبال سخت موثر افتاد. اقبال پس از بازگشت از اروپا به استادی دانشگاه تهران و نیز عضو پیوسته فرهنگستان ایران برگزیده شد.

سال 1324 مجله یادگار را در عرصه تاریخ و ادبیات فارسی منتشر ساخت و آن را تا 5 سال پیاپی منتشر نمود. اقبال با همکاری حسن پیرنیا و تقی‌زاده طرح تدوین یک دوره کامل تاریخ ایران را فراهم کرد که ناتمام ماند.

اقبال کتا‌ب‌های مختلفی دارد که تاریخ مغول در ایران از آن جمله است. همچنین وی حدود 280 مقاله مختلف تاریخی و تحقیقی و ادبی در مسائل مختلف ایران به رشته تحریر در آورد که در نشریات مختلف به چاپ رسید.

عباس اقبال در سال 1328 ش نماینده فرهنگی ایران در کشورهای ترکیه و ایتالیا شد و تا هنگام مرگ در شهر رم در 21 بهمن 1334 همین سمت را عهده‌دار بود. جنازه اقبال از رم به تهران انتقال یافت و در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی در شهرری به خاک سپرده شد.

منبع:

زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی استاد توانا و مورخ برجسته عباس اقبال آشتیانی، چاپ اول، تهران، ‌انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، اردیبهشت 1384، صص 13  96.