کم کاری تیروئید در بیماران چاق‌

مطالعات گذشته نشان داده‌اند که کم‌کاری تیروئید، یکی از بیماری‌های اساسی است که منجر به افزایش وزن گردیده و علاوه بر آن در صورت عدم کنترل هر نوع کوششی برای کاهش وزن از طریق رژیم غذایی و ورزش را ناموفق می‌نماید. اما در کلینیک‌های کنترل وزن بیمارانی مراجعه می‌کنند که از چاقی مقاوم به درمان رنج برده و آزمایشات هورمون‌های تیروئید آنان اگرچه در محدوده طبیعی می‌باشد، ولی در مرز کم‌کاری تیروئید قرار دارد. سوال این است که آیا افزایش هورمو نی که هنوز در فاصله استاندارد قرار دارد، استعداد چاقی را بالا می‌برد یا خیر؟
مطالعه اخیر روی افراد میانسالی که غده تیروئید آنها کم‌کار اما هنوز در محدوده نرمال بوده است، نشان داده  که این افراد بیشتر مستعد افزایش وزن هستند. در این مطالعه که در مجله آرشیو بیماری‌های داخلی چاپ شده است، محققان ارتباط بین وزن بدن و سطح هورمون محرک تیروئید (TSH)  را در بیش از 2400 نفر از میانسالان در مدت 5/3 سال بررسی کردند.

TSH هورمونی است که از غده هیپوفیز در مغز ترشح شده و موجب تحریک غده تیروئید برای ترشح هورمون تیروئید می‌شود. سطح بالای هورمون TSH در خون نشان‌دهنده فعالیت کم غده تیروئید می‌باشد.
نتایج این مطالعه حاکی از آن است که مردان و زنانی که در ابتدای مطالعه سطح هورمون TSH آنها کمی بالا ولی هنوز در محدوده طبیعی بوده، نسبت به افرادی که غلظت TSH پایین‌تری داشتند، بیشتر مستعد افزایش وزن بوده‌اند. علاوه بر این، افرادی که سطح TSH  آنها طی  5/3 سال بیش از دیگران افزایش یافته بود نیز بیشتر مستعد افزایش وزن شده بودند.

با این وجود هنوز خیلی زود به نظر می‌آید که بخواهیم چاقی افراد با میزان هورمونی در مرز کم‌کاری تیروئید را به واسطه هورمون‌های تیروئیدی درمان کنیم.

مطالعات قبلی نشان داده است که سوخت و ساز به واسطه مجموعه‌ای از فعل و انفعالات سیستم اعصاب و غدد درون ریزکنترل می‌شود. ترشحات هورمونی توسط این غدد ازجمله هورمون‌های تیروئید روی وزن و چاقی موثر هستند، از طرف دیگر به نظر می‌رسد چاقی نیز می‌تواند روی سیستم تیروئید تاثیرگذار باشد. به طوری که بافت‌های چربی اضافی ممکن است مستقیما سطح TSH را تحت تاثیر قرار دهد.

بنابر نتایج این مطالعه، افرادی که ترشح هورمون TSH در سطح بالا ولی هنوز در محدوده طبیعی دارند استعداد چاقی بیشتری دارند و حتی کاهش وزن در این افراد سخت‌تر می‌باشد. نکته دیگر این که سطح طبیعی هورمون‌ها در کشورهای هر منطقه و نیز ایران با ویژگی‌های ژنتیکی و جغرافیایی منحصر به خود می‌تواند با شاخص‌های طبیعی در آمریکا و کشورهای غربی متفاوت باشد و تعریف میزان استاندارد این هورمون‌ها در کشورهایی مانند کشور ما ضروری می‌باشد. به عنوان نتیجه‌گیری بالینی باید اشاره کرد که در بیماران چاق مقاوم به درمان با سطح هورمونی در مرز کم‌کاری تیروئید، کنترل دوره‌ای این هورمون‌ها برای تشخیص سریع کم‌کاری احتمالی منطقی به نظر می‌آید.

*متخصص تغذیه، فوق‌تخصص دیابت و چاقی‌