کراک، مساله ما هست یا نیست؟

بر اساس آخرین آمار از وضعیت اعتیاد کشور  که در نخستین روز اسفند سال گذشته از سوی مرکز تحقیقاتی داریوش اعلام شد  5/44 درصد معتادان، کراک ایرانی و هروئین مصرف می‌کنند که از این تعداد، بیش از نیمی از آنها، یعنی حدود 7/25 درصد به کراک ایرانی اعتیاد دارند.

این در شرایطی است که نه تنها بیشتر مصرف‌کنندگان کراک از ماهیت واقعی آن بی‌اطلاعند، بلکه بسیاری از آنان نیز به چند نوع ماده مخدر اعتیاد دارند و به همین دلیل، بعید نیست در آمارگیری، بخش عمده‌ای از آنان در گروه‌های دیگر معتادان لحاظ شده باشند.

نکته نگران‌کننده‌تر درباره کراک، رشد سریع اعتیاد به آن در میان معتادان است، به طوری که گرچه استعمال تریاک به عنوان ماده مخدر و به قصد تفنن از زمان سلسله صفویه در قرن 10 هجری در ایران مرسوم شد اما با گذشت بیش از 400 سال از شیوع اعتیاد به آن، تنها 33 درصد معتادان کشور با آن درگیرند در حالی که کراک در کمتر از 5 سال، یک چهارم جمعیت معتادان را به خود اختصاص داده است.

کراک شوخی ندارد

به رغم اعلام نشدن برنامه ویژه برای مبارزه با کراک از سوی بلندپایه‌ترین مقام مسوول در ستاد مبارزه با مواد مخدر، روز گذشته مدیرکل درمان و بازپروری ستاد مبارزه با مواد مخدر، اعتیاد به کراک را مساله اول اعتیاد در کشور اعلام کرد و پذیرفت که متولیان مبارزه و درمان اعتیاد هنوز نتوانسته‌اند الگوی خاصی برای درمان اعتیاد به کراک در کشور تعریف کنند.

اما ابراز نظر صفاتیان پیش‌تر این همه تند نبود، به طوری که وی کمتر از 2 ماه پیش در گفتگوی اختصاصی با «جام‌جم» درمان با متادون را بهترین روش درمان کراک می‌دانست.

دکتر سعید صفاتیان، با اشاره به این که شمار کنونی مراکز درمان اعتیاد سراسر کشور، 1300 مرکز است، در گفتگو با ایسنا می‌گوید: تمرکز بسیاری از مراکز درمان اعتیاد کشور، بر موضوع درمان اعتیاد به کراک است که 26 درصد معتادان کشور را درگیر کرده در حالی که کمتر از یک سال پیش، تمرکز این مراکز بر مواد مخدر سنتی مصرفی
در ایران یعنی تریاک و هروئین معطوف بود.

اما این تخمین نسبی از سوی مدیرکل درمان و بازپروری ستاد مبارزه با مواد مخدر تازگی ندارد؛ چرا که سال 86 نیز دکتر آذرخش مکری، دبیر علمی همایش درمان‌های سوء مصرف مواد مخدر در گفتگو با رسانه‌ها، نسبت به افزایش مشتریان کراکی مراکز ترک اعتیاد هشدار داده بود.

مدیرکل درمان و بازپروری ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره تغییر تمرکز مراکز درمان اعتیاد ازدرمان معتادان سنتی بر درمان کراکی‌ها می‌افزاید: این چرخش، لزوم افزایش سرعت ارگان‌های درگیر در مبارزه با اعتیاد کشور بویژه نهادهای درمانی را به نسبت سرعت مواد جدید اعتیادآور سخت از جمله کراک نشان می‌دهد.

وی همچنین با تاکید بر لزوم اطلاع‌رسانی و آگاهی‌رسانی بیشتر به جوانان در زمینه ماهیت کراک و سایر مواد تازه‌وارد، تصریح می‌کند: بارها بر لزوم آگاهی‌رسانی در زمینه اعتیاد تاکید کرده‌ام و تا زمانی که این موضوع به حد لازم خود نرسد، همچنان بر آن تاکید خواهم کرد.

مدیرکل درمان و بازپروری ستاد مبارزه با مواد مخدر، همچنین با اشاره به این که در حال حاضر 2 مرکز تحقیقاتی بزرگ در زمینه اعتیاد، مسوولیت تهیه و تدوین پروتکل‌های درمانی اعتیاد کشور را بر عهده دارند،‌ اظهار می‌کند: شرایط فعلی ایجاب می‌کند که این مراکز با توجه به الگوی کنونی مصرف مواد مخدر و شرایط جغرافیایی و فرهنگی کشور، تحقیقات بیشتر و کاربردی‌تری در زمینه اعتیاد به کراک انجام دهند.

وی ادامه داد: ستاد مبارزه با مواد مخدر از دانشگاه‌ها خواسته است، تحقیقات خاصی را در زمینه اعتیاد به کراک ایرانی انجام دهند تا زمینه تدوین پروتکل مشخص درمانی برای اعتیاد به کراک هر چه زودتر فراهم شود.

نخستین قدم، اتفاق نظر است‌

گفته‌های صفاتیان درباره سفارش تحقیق به دانشگاه در زمینه اعتیاد به کراک، گرچه امیدوارکننده است اما اگر خواننده ما باشید و آنها را بگذارید کنار شرح سرگردانی ما بین سازمان‌های مختلف در ماه گذشته برای یافتن تحقیقی هرچند ناچیز درباره کراک  که سر انجام با برخورد  مسوولان وزارت بهداشت در دفتر پیشگیری از اعتیاد و سکوت و بی‌اهمیتی دیگر سازمان‌ها خاتمه یافت تا بفهمیم هنوز تحقیق جامع و کاملی درباره کراک وجود ندارد  شاید شما هم مثل ما شک کنید که وعده‌های مدیرکل درمان و بازپروری ستاد در حد طرح باقی بماند.

از سوی دیگر، مقایسه دیدگاه دکتر صفاتیان و سردار احمدی مقدم بر سر این که با کراک باید به عنوان هروئین برخورد کرد یا باید آن را نسلی جدید و متفاوت از دیگر مخدرها دانست که برای مبارزه با آن نیازمند روشی ویژه و منحصر به فرد هستیم ، نشان می‌دهد هنوز نمی‌توان از موفقیت متولیان مبارزه با اعتیاد در جلوگیری از شیوع کراک مطمئن بود و شاید بهتر باشد مسوولان در نخستین قدم برای مبارزه با مخوف‌ترین مخدر دنیا، ابتدا به اتفاق نظری برای به رسمیت شناختن یا نشناختن آن برسند.