خون‌دماغ ‌را‌ جدی‌ بگیرید

اهمیت خون دماغ به عوامل زمینه‌ساز آن مربوط می‌شود و به بیان دیگر، خون‌دماغ تنها یک علامت است از وقایعی که در داخل بدن اتفاق افتاده و سلامت فرد را تهدید می‌کند.

خشکی مخاط بینی: یکی از شایع‌ترین علل خون دماغ‌های مکرر، خشکی مخاط بینی است که این روزها تشدید می‌شود. این موضوع‌ در کودکان زیاد اتفاق می‌افتاد و در کنار دستکاری‌های بینی این مورد نیز در اطفال می‌تواند سبب خونریزی‌های مکرر از بینی ‌شود.

ناهنجاری‌هایی ساختمانی: پولیپ‌ها و سایر اختلالات دیواره‌های داخلی بینی از علل دیگر خونریزی‌های بینی محسوب می‌شوند. در این موارد،‌ فرد علاوه بر خونریزی از بینی از مشکلات دیگری همچون گرفتگی بینی، تکلم تو دماغی و تنفس مشکل هنگام خواب شکایت دارد.

آسیب‌های خارجی: شایع‌ترین علت خونریزی بینی، آسیب به بینی است. در ضربه‌های شدید،‌ امکان دارد شکستگی غضروف یا حتی شکستگی سپتوم بینی رخ دهد و در ضربه‌های خفیف همچون دستکاری‌‌های ساده بینی نیز با آسیبی که به مخاط بینی وارد می‌شود، خونریزی رخ می‌دهد. نکته مهم اینجاست که معمولا خونریزی‌های ناشی از آسیب به بینی دیر بند می‌آیند و فرد را بسیار آزار می‌دهند.

فشار خون بالا: دردسرسازترین خونریزی‌های بینی،‌ مواردی است که به دنبال بالا رفتن ناگهانی فشار خون در افراد مستعد رخ می‌دهد. این نوع خونریزی‌های که معمولا در نواحی عقب بینی ایجاد می‌شود، به این صورت است که علاوه بر مقداری خون که از بینی خارج می‌شود فرد احساس می‌کند حجم عظیمی از خون مدام وارد
حلقش می‌شود و احساس بسیار ناخوشایندی به وی دست می‌دهد. خطر این نوع خونریزی‌ها بسیار زیاد است چراکه هم کنترل آنها بسیار مشکل و نیازمند اقدامات اورژانسی و فوق‌تخصصی پزشکی است و هم خطر شوک ناشی از خونریزی و افت سریع فشار خون در کمین فرد است. از این رو افرادی که مبتلا به فشار خون بالا هستند، باید حتما به خونریزی‌های وخیم بینی نیز توجه داشته باشند.

داروها: کسانی که وارفارین آسپیرین، کلوپیدگرل و بروفن به مقدار زیاد مصرف می‌کنند، باید بدانند این داروها با کاهش خاصیت انعقادپذیری خون می‌توانند زمینه‌ساز بروز خونریزی‌های بسیار شدید از راه بینی و سایر مخاطات بدن شوند.

 خوددرمانی و کنترل خونریزی‌

همه خونریزی‌های بینی نیازمند اقدامات پزشکی نیستند، بلکه خود فرد در بیشتر موارد می‌تواند خونریزی را کنترل کند.

قدم اول:

راست و مستقیم بنشینید. سر را طوری به جلو خم کنید تا مسیر گلو بسته شود و خون به داخل حلق و مری نریزد. اگر کودکتان دچار خونریزی شده، اول او را آرام کنید و سپس سر و تنه وی را به جلو طوری خم کنید که مسیر ورود خون به حلق بسته شود. فراموش نکنید بلع خون مشکل را دوچندان می‌کند زیرا ایجاد حالت تهوع و تحریک استفراغ خونریزی را تشدید می‌کند.

قدم دوم:

به طور کاملا ملایم فین کنید. با این کار، لخته‌های تازه تشکیل شده از بینی خارج می‌گردد، منعقد شدن رگ صدمه دیده تسریع و خونریزی کنترل می‌شود.

قدم سوم:

به عنوان یک اصل به خاطر داشته باشید اگر امکان اجرای دو قدم قبلی را ندارید، مهم‌ترین قسمت کنترل خونریزی بینی را اجرا کنید؛ بدین صورت که به مدت 10 تا 15 دقیقه با انگشت شست و سبابه بخش غضروفی بینی را فشار دهید و مجرای خروجی بینی را ببندید برخلاف تصور عام، از فروبردن دستمال یا هرگونه جسم دیگری برای بستن مجرای خروجی بینی پرهیز کنید زیرا در صورت خارج کردن آن، قطعا مخاط بینی آسیب خواهد دید.

قدم چهارم:

قدیم‌ها پیشانی را آب سرد می‌زدند و امروز اثبات شده کمپرس سرد روی ناحیه پیشانی و پشت گردن در کنترل خونریزی‌های بینی بسیار موثر است از این‌رو به توصیه قدیمی‌ها در این زمینه گوش دهید.

چه‌موقع از پزشک کمک بگیریم؟

1 -‌ خونریزی غیر قابل کنترل در هر حد و اندازه‌ای که ‌باشد نگران‌کننده است. اگر علی‌رغم اقدامات گفته شده پس از گذشتن 20 تا 30 دقیقه خونریزی قطع نشد، به پزشک مراجعه کنید تا اقدامات لازم برای تعبیه تامپون صورت گیرد.

2 ‌- تمام خونریزی‌های ناحیه پشت پیشانی باید توسط پزشک معاینه شود در بسیاری از موارد، خونریزی از جلوی بینی قطع شده، اما بیمار همچنان احساس می‌کند خون را می‌بلعد. این علامت نشان می‌دهد باید هر چه زودتر اقدام پزشکی اورژانسی در مورد بیمار صورت گیرد. در این موارد پزشک توسط تامپون‌های پشت‌ بینی و همچنین سوزاندن رگ خونریزی دهنده، مشکل را برطرف می‌کند.

3 -  در ضرباتی که به سر وارد می‌شود، اگر علی‌رغم این‌که ضربه‌‌ای به بینی وارد نشده اما خونریزی از بینی وجود دارد،‌ بسرعت به پزشک مراجعه کنید زیرا این علامت نشانگر وقوع یک خونریزی مغزی است و باید هر چه زودتر اقدامات مقتضی در مورد بیمار صورت گیرد.

4 ‌- خونریزی‌های بینی در اطفال را جدی‌تر بگیرید، چرا که معمولا اطفال به دنبال وارد کردن یک جسم خارجی در بینی خود دچار خونریزی‌ می‌شوند.

حداقل در مواردی که مطمئن نیستید کودک جسمی ریز در بینی خود فرو کرده یا نه، پزشک را از این موضوع با خبر کنید تا کودک‌تان را معاینه کند.

پیشگیری بهتر از درمان‌

  از خشک شدن مخاط بینی جلوگیری کنید.

در حال حاضر کرم‌های مرطوب‌کننده و چرب کننده مخاط بینی براحتی در دسترس است. توسط این ترکیبات همیشه مخاط بینی خود را بخصوص شب‌ها قبل از خواب چرب کنید.

‌ از دستگاه بخور در منزل استفاده کنید و اگر دستگاه بخور در منزل ندارید، هوای خانه را با یک کتری آب در حال جوش مرطوب کنید.

تنفس‌ هوای مرطوب با پیشگیری از خشک شدن مخاط بینی از شروع خونریزی جلوگیری می‌کند.

‌ روزانه حداقل 50 میلی‌گرم ویتامین C  و 60 میکروگرم ویتامین K مصرف کنید. مرکبات شامل پرتقال و لیمو، همچنین گوجه‌فرنگی، سبزیجات تازه، کاهو و کلم سرشار از این 2 ویتامین هستند. این دو ویتامین نقش بسیار موثری در تقویت دیواره‌ رگ‌ها و پیشگیری از بروز خونریزی‌های بینی دارند.

دکتر شاهد فدایی فرد