درخششی در ایستگاه بامداد

خانم حسنی کمی از گویندگی در یک رادیو محلی بگویید.

من در زاهدان گوینده خبر در رادیو و تلویزیون بودم، کار در یک مرکز محلی با تهران بسیار متفاوت است. مخاطب رادیوهای سراسری یک مخاطب عام است ولی در مرکز مخاطب محلی است. باید طوری مطالب را عنوان کرد که شنونده بهره کافی را ببرد.

گوینده‌های زاهدانی به لهجه‌ محلی صحبت می‌کنند؟

مرکز زاهدان از سال 1338 آغاز به کار کرده و از مراکز درجه یک سازمان محسوب می‌شود و برنامه‌های
برون مرزی داشته و به زبان اردو، پشتو و بلوچی گویش می‌شود. البته من چون زاهدانی نیستم به زبان محلی صحبت نمی‌کردم.

رشته تحصیلی شما ادبیات است، چه شد رادیو سلامت را انتخاب کردید؟

درسته که رادیو سلامت یک رادیوی تخصصی است و گوینده باید به مطالب ارائه شده احاطه داشته باشد ولی من به عنوان گوینده یک رادیو تخصصی و پزشکی معمولا درباره موضوعات برنامه مطالعه می‌کنم و برای گفتگو با کارشناسان با اطلاعات کامل پشت میکروفن می‌نشینم ولی به طور کلی به نظر من یک گوینده 
قبل از این که به بحث تخصصی مسلط باشد باید ادبیات زبان فارسی را به درستی ادا کند.

دوست دارید در کدام شبکه گویندگی کنید؟

رادیو سلامت.

چه فرقی بین گویندگی در شبکه‌های مختلف صدا وجود دارد؟

در کتاب جامعه‌شناسی رادیو و رسانه نوشته دکتر حسن خجسته آمده است که گویندگان یکی از عناصر هویت‌ساز رادیو هستند. ایستگاه و شبکه‌های رادیویی برای ایجاد تمایز خودشان و شبکه‌های دیگر نیازمند گویندگان خاص و مجریان ویژه هستند و شنونده با شناختی که از صدای مجری و گوینده دارد باید پی به هویت آن شبکه ببرد. به عنوان مثال اکثر شنوندگان رادیو ورزش با صدای آقای اسکویی عجین شده‌اند و اگر رادیو را روشن کنند و صدای آقای اسکویی را بشنوند، به طور یقین متوجه می‌شوند که رادیو ورزش را روشن کرده‌اند.

خوب حالا با این توضیحات صدای خانم حسنی را با کدام برنامه می‌شناسند.

برنامه زیبا اما سلامت و دندان و دندانپزشک.

 نظر خودتان درباره نوع صدایتان؟

با توجه به نوع صدا و روحیه‌ام بیشتر مناسب گویندگی در برنامه‌های صبحگاهی هستم. چرا که در برنامه‌های صبحگاهی شنوندگان از خواب بیدار شده و نیازمند ایجاد انگیزه و نشاط هستند. من فکر می‌کنم برنامه ایستگاه بامدادی را خوب اجرا می‌کنم و باید یادآور شوم که این برنامه در جشنواره امسال در بخش برنامه‌های بین‌الملل رتبه نخست را کسب کرد.

از برنامه‌هایتان بگویید.

ایستگاه بامدادی برنامه‌ای است صبحگاهی که شامل آیتم‌های کوتاه و مختلفی همچون گزارش آب و هوا، راه‌های کشور، اخبار سلامت، تغذیه، نمایش و ... برنامه دیگر زیبا اما سلامت است که به اطلاع‌رسانی مناسب در مورد مراکز خدمات زیبایی پوست می‌پردازد. این برنامه بسیار مورد توجه مخاطبان است چرا که امروز تب زیبایی بسیاری از خانم‌ها و آقایان را گرفته و همگان دوست دارند ظاهری زیبا داشته باشند از این رو معمولا به موسساتی مراجعه می‌کنند که متاسفانه با توجه به عدم تخصص، وضعیت بیماران را بدتر می‌کنند. برنامه‌ دندان و دندانپزشک برنامه‌ای است که به بیماران اقداماتی را که قبل از ورود به مطب باید انجام دهند گوشزد می‌کند. به عنوان مثال به بیماران دیابتی یا قلبی آموزش می‌دهیم که قبل از آمدن به مطب داروهای خود را چگونه مصرف کنند و به پزشک معالج خود چه مطالبی را عنوان کنند. طعم تندرستی هم برنامه‌ای است که در مورد تغذیه و رژیم‌های لاغری و چاقی است که این برنامه بسیار مورد علاقه مخاطبان است. 32 مروارید در یک صدف هم به درمان دندان‌‌ها و بیماری‌های دهان و دندان می‌پردازد.

بیشتر برنامه‌های تولیدی دارید یا زنده؟

هر دو.

آیا درست است که در برنامه‌های زنده با وجود استرس فراوان خطا کمتر است و در برنامه‌های تولیدی بیشتر؟

مطالب عنوان شده در برنامه زنده غیرقابل برگشت است و تهیه‌کننده و گوینده‌ احاطه‌ای بر برنامه پخش شده ندارند از این رو سعی می‌شود با حواس شش دانگ در برنامه حضور داشته و مطالب از قبل خوانده شود ولی در برنامه تولیدی فضا متفاوت است. هر زمان که گوینده اشتباه کند ضبط قطع می‌شود و تکس دوباره خوانده می‌شود و به خاطر همین گویندگان استرس اشتباه ندارند و لزومی ندارد تکس از قبل خوانده شود. گاهی در برنامه زنده یک کارشناس دیر می‌رسد یا در زمان شروع برنامه اعلام می‌کند در برنامه حاضر نمی‌شود. در اینجا گوینده است که باید دقایق مربوط به کارشناس را پر کند و بحث را به تنهایی ادامه دهد.

 شما در زمان گویندگی چه حسی دارید؟

من به طور کامل مخاطب را حس می‌کنم و در مقابل خود تجسم می‌کنم. می‌دانم که ارتباط دوسویه همراه با درک متقابل دارم. سعی می‌کنم صدا و لحن اجرایم را مورد پسند آنها  قرار دهم تا آنها  تصور درست و خوبی از من داشته باشند.

بعضی از موضوعات برنامه بسیار غم‌انگیز است مثل بیماری‌های خاص یا سرطانی. این موضوع چه تاثیری بر صدای شما می‌گذارد؟

 یکی از ویژگی‌های کار گویندگی حفظ موقعیت شغلی و احساس خود در تمام شرایط است. احساس شادی و غم نباید تاثیری بر نوع گویندگی او بگذارد. من ضمن ابراز همدردی سعی می‌کنم درگیر شرایط احساسی نشوم. ولی گاهی اتفاق افتاده که نتوانم خودم را کنترل کنم.

به عنوان مثال خانمی که فرزندش دچار بیماری صعب‌العلاجی شده بود و نمی‌توانست حرکت کند با گریه عنوان کرد تنها آرزویم این است که بچه‌ام بتواند دوچرخه‌سواری کند و در این هنگام اشک‌های من هم جاری شد.

سردبیری هم می‌کنید؟

من در مرکز زاهدان هم سردبیری کردم هم نویسندگی ولی در تهران نوروز امسال برنامه‌ای داشتم به نام «سیمرغ» که سردبیری، نویسندگی و گویندگی آن
بر عهده خودم بود. این برنامه به انعکاس طب سنتی در ادبیات فارسی می‌پرداخت. این برنامه که در نوع خود بدیع بود به داستان‌های ادیبانی می‌پرداخت که همزمان حکیم بودند و بالعکس. مانند بوعلی سینا که هم ادیب و هم در پزشکی مشهور است.

شیوه‌های درمان ادیبان حکیم به چه صورت بوده؟

شیوه‌های درمان آن زمان بصورت پایه درمان بوده، به عنوان مثال در شاهنامه داستان وضع حمل رودابه بدین‌صورت بوده که رودابه در هنگام وضع حمل دچار مشکل می‌شود که سیمرغ بر بالین وی می‌آید و در مقابل نگرانی پدر رستم می‌گوید فرزندت نمی‌تواند بطور طبیعی به دنیا بیاید، باید پهلوی رودابه شکافته شود و پر شفابخش خود را به پهلوی او می‌زند و بچه بدنیا می‌آید. از این دست، دانستنی‌های بسیاری در ادبیات کهن داریم.

چه شد که این طرح به ذهن شما رسید؟

چون من تحصیلکرده رشته ادبیات هستم دوست داشتم در این حیطه کار ‌کنم و با مشورت خانم معصوم‌زاده مدیر گروه صبحگاهی رادیو سلامت توانستم این طرح را پیاده کنم. البته این برنامه مورد استقبال قرار گرفته که با حمایت مدیر شبکه قرار بر این شد برنامه ادامه پیدا کند.

زبان برنامه بصورت فارسی روان است یا فارسی کهن؟

هم بصورت نثر بود، هم بصورت نظم، ولی بسیار شیوا و روان و کاملا عامه‌فهم.

گویندگی را بیشتر می‌پسندید یا سردبیری؟

گویندگی. من از بدو ورود به سازمان هیچگاه به گویندگی به شکل حرفه نگاه نکردم و با علاقه به این حرفه عشق ورزیدم هر چند کار من گویندگی است و وقتی که در مقابل میکروفن قرار می‌گیرم، حس می‌کنم که باید یک معلم زبان باشم.

دوست دارید گویندگی را در تلویزیون ادامه دهید؟

اصلا، دوست دارم تصور خیالی که مخاطب از من دارد بکر باقی بماند. من بطور کلی ارتباط با مخاطب را از طریق رادیو، دوست دارم.

ارتباط شما با مخاطب؟

در حین برنامه از طریق تلفن و sms با ما تماس می‌گیرند و حتی گاهی اوقات می‌گویند؛ چرا خانم حسنی  ناراحت است؟ من بسیار خوشحال می‌شوم و تمام نظرات آنها را در اجرایم پیاده می‌کنم.

نظر شما درباره جشنواره رادیو چیست؟

جشنواره رادیو در روند کار برنامه‌سازی بسیار تاثیرگذار بوده. برنامه‌سازان با تشویق این جشنواره، ترغیب به ساختن برنامه‌های بهتر می‌شوند. جشنواره موقعیت خوبی است تا افرادی که فکر می‌کنند در حاشیه قرار گرفته‌اند از فرصت استفاده و خلاقیتشان را در معرض ظهور قرار دهند.

چرا گوینده‌های زن گوی رقابت را از آقایان ربوده‌اند؟

البته این موضوع محدود به کشور ما نمی‌شود. تا سال 1970 در برنامه‌ها از گوینده‌های زن استفاده نمی‌شد. چون فکر می‌کردند  صدای زنان آن تاثیرگذاری و اقتدار را در تفهیم مطالب خبری ندارند، ولی زنان توانستند ثابت کنند که آنها کاملا اشتباه کرده‌اند و در حال حاضر زنان نه‌تنها در عرصه گویندگی بلکه در تمام عرصه‌های مختلف رادیو پیشتاز هستند و ما به این توانایی خود افتخار می‌کنیم.

حرف آخر؟

من خیلی خوشحال هستم که برنامه ایستگاه بامدادی در جشنواره بین‌المللی رتبه نخست را آورد و باعث سرافرازی رادیو سلامت شد. من در اینجا به خانم جعفریان تهیه‌کننده این برنامه تبریک می‌گویم.

مژگان جعفرقلی‌زاده‌