در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
ارتقای شبکههای محلی
قرار است امسال شانزدهمین جشنواره تولیدات مراکز استانها در شیراز برگزار شود. نفس برگزاری این جشنواره که عنوان بزرگترین جشنواره فرهنگی کشور را نیز به دوش میکشد از منظری میتواند یک اتفاق باشد. چه، حضور هر ساله هنرمندان، برنامهسازان و مسوولان مختلف از سرتاسر کشور در یک نقطه جدا از اینکه میتواند به انتقال تجربه و ارتقای کیفیت آثار بینجامد این نوید را میدهد که فصل تازهای در رسانه آغاز شده است.
شاید در یک نگاه کلی بشود گفت که در کشور جشنواره زدهای مثل ما، وجود چنین جشنوارهای مانند بسیاری دیگر از جشنوارهها باری به هر جهت و علیالسویه و صرفا برای پرکردن بیلان کارها و آمارهاست. اما از یاد نباید برد که در کشور ما تنها جشنوارههایی میتوانند به حیات خود ادامه دهند که چیزی در چنته داشته باشند و یا منشا اثری باشند. جشنواره تولیدات مراکز صدا و سیما یکی از این فعالیتهاست که در مدت حیاتش کوشیده نواقص را کم و اثربخشیاش را افزون کند.
حالا دیگر شبکههای استانی صداوسیما جایگاه ویژهای در نزد مخاطبان بومی پیدا کردهاند. بسیاری از اتفاقاتی که از حیطه شبکههای ملی دور ماندهاند یا بههر دلیلی به آنها پرداخته نشدهاند در این شبکهها امکان «دیدهشدن» و «توجه» یافتهاند تا به مدد کمکگیری از فضای فرهنگی و بومی بتوانند مخاطب را با خود همراه کنند که باید گفت در انجام این مهم تا حدود بسیاری موفق بودهاند. این موضوع البته علتی نخواهد شد که به کمبودها و کمداشتها نپردازیم و یکی از اسباب رفع این نقیصه شاید برگزاری همین جشنواره تولیدات مراکز باشد.
ارتقای کمی و کیفی
حجتالاسلام سید رمضان موسوی مقدم معاون امور مجلس و استانها با اشاره به اهداف برگزاری این جشنواره میگوید: برای ارتقای کمی وکیفی تولیدات لازم است بین مراکز استانها رقابتی جدی ایجاد شود و اگر مراکز بتوانند استعدادهای بالقوه خود را بالفعل کنند بالاترین نقش در بین رسانهها را میتوانند ایفا کنند در صورتی که این ظرفیتها به فعلیت برسد بسیاری از کمبودهای موجود رفع خواهد شد. وی ادامه میدهد: با آسیبشناسی و نظرسنجی به تدریج اشکالات موجود رفع میشود که در این زمینه هم نگاه حمایتی وجود دارد.
با این وجود همه میدانیم که دوری از «مرکز»ی مثل تهران تبعات خودش را دارد. خصوصا در جایی که بههرحال بحث مقایسه وجود دارد. اما باید این مهم را در نظر گرفت که در سالهای گذشته حضور برنامههای مراکز استانها، خصوصا آثار نمایشی در ظرفیت پخش شبکههای «ملی» امکانی بوجود آورده که اینگونه آثار بیشتر دیده شوند و بیشتر مورد توجه قرار گیرند. اگر چه که باید پذیرفت بعضی از آثاری که تحت این عنوان به آنتن پخش سپرده شدهاند آنچنان که باید از ظرافتهای کارهای دیگر خصوصا آثاری که در تهران ساخته شدهاند بهره نبردهاند.
40 هزار دقیقه برنامه نمایشی
« در سال 86 بیش از 115 هزار دقیقه حضور برنامههای مراکز را در شبکههای سراسری داشتهایم که نزدیک به 40 هزار دقیقه آن تولیدات نمایشی بوده است.» این بخشی از صحبتهای سیدابوالحسن موسویزاده رئیس کمیسیون سیمای شانزدهمین جشنواره تولیدات مراکز است.
او با اشاره به پخش منظم و ویژه آثار استانی در شبکههای ملی میگوید: «امروز شاهدیم که 3 سریال ما همزمان در شبکههای سراسری در حال پخش است که این به جز شبکههای جامجم است و نشان میدهد که کیفیت آثار به جایی رسیده که شبکههای سراسری امروز باکس ثابتی را برای این آثار در نظر گرفتهاند.»
این صحبتها میرساند که رویکرد «رسانه» از یک شبکه محلی به شبکه ملی تغییر پیدا کرده است یعنی این که مسوولان متوقعاند که کیفیت آثار تولید شده در شبکههای محلی به اندازهای ارتقا پیدا کند که قابل پخش از شبکههای ملی نیز باشند. اتفاقی که البته افتاده. اما باید پرسید این آثار واقعا از همان کیفیت آرمانی معهود بهرهمندند؟
جواب قاعدتا نباید مثبت باشد. به هر حال میشود به موضوع شکل یک جریان با همه افت و خیزهایش نگاه کرد و همین موضوع است که باعث میشود شبکههای محلی در این «میدانگاه» نمره قبولی بگیرند. موسویزاده در ادامه میگوید: «ما دوست داریم در آینده به جایی برسیم که وقتی شبکه 1، 2 و 3 را میبینیم واقعا شبکه ایران باشند نه شبکه تهران. یعنی کارهایی را در همه زمینهها ببینیم که معرف مناطق مختلف ایران باشد.»
او با اشاره به این که یکی از ملاکهای ما در داوری نوآوری و خلاقیت و عدم کپیسازی است میگوید: تولیدات ما در استانها متناسب با افق رسانه، اقتضائات بومی و محلی و سند توسعه استان است و ماموریت
صدا و سیمای هر استان در قالب این سه محور است. اثری که بخواهید اینها را با هم جمع بزند نیاز به خلاقیت دارد و این اصلا قابل کپیزدن نیست.
موسویزاده میافزاید: «به عنوان مثال ما برای یک مجموعه تلویزیونی، یک سریال آپارتمانی را در نظر نداریم بلکه کار باید به گونهای باشد که از تیتراژ آغاز، موزیک متن و داستان آن، مخاطب را به گوشهای از کشور هدایت کند و این المانها حتما باید در یک اثر لحاظ شود تا مورد توجه قرار گیرد.»
اما خیلی از برنامهسازان مراکز استانی بزرگترین مشکل را در بودجه اندک آثار مراکز استانی نسبت به آثار تولید شده در «پایتخت» میدانند. اگر چه که با توجه به سیاستهای جدید تلویزیون کارگردانان و بازیگران بسیاری راغب شدند در آثار تولید شده مراکز حضور داشته باشند اما آنچه که در درازمدت پاشنه آشیل قضیه خواهد شد علاوه بر کمبود امکانات و محدودیتهایی که کار در مراکز به وجود میآورند، کمبود بودجه اختصاص یافته نیز از معضلاتی است که این گونه آثار آثار نمایشی را بشدت مورد تهدید قرار میدهد.
گسترش شبکههای استانی
اکبر رضایی مسوول کمیسیون صدای جشنواره شانزدهم نیز با اشاره به لزوم برگزاری جشنواره میگوید: گسترش شبکههای استانی سبب شد که کیفیت برنامههای تولیدی مراکز ارتقا یافته و در رده شبکههای سراسری قرار بگیرد و از حد پخش محلی فراتر رود. رسیدن به این کیفیت نیاز به نظاممندی خاص داشت و طبعا جشنواره ساز و کار خوبی برای این موضوع میتوانست باشد و این جشنواره کمک میکند که استعدادهای بالقوه شکوفا شود و فرهنگهای منطقهای که در راستای مقابله با تهاجم فرهنگی بیگانه هم تاثیر بسیار خوبی خواهد داشت توسعه پیداکند.
جشنواره در بخشهای صدا، سیما، خبر، پژوهش و موسیقی برگزیدگانش را معرفی میکند. بدیهی است برای کسی که در خانواده صداوسیما کار میکند برگزیده شدن تا چه اندازه میتواند مهم باشد.
رئیس کمیسیون صدای جشنواره شانزدهم درباره آثار ارسالی در این دوره میگوید: امسال در دو جهت جشنوارهای متفاوت از قبل خواهیم داشت. هم از لحاظ کمی و هم از لحاظ کیفی. در جشنواره شانزدهم حدود 510 اثر را بازشنوی کردیم و با وجود سختگیری خاصی که در داوری این دوره لحاظ کردیم، تعداد جوایزی هم که به این آثار اختصاص دادیم به بیشترین حد خود رسیده است. این نشان از رشد توامان کیفیت و کمیت در آثار رسیده از مراکز دارد و با توجه به فعالیتهایی که در سال رادیو صورت گرفته است میتوان آن را موجب ارتقا و حتی سرعت در ارتقای آن دانست.
رضایی در ادامه با اشاره به تفاوت اهداف برگزاری جشنواره رادیو با جشنواره تولیدات مراکز استانها میگوید: اساس جشنواره رادیو، شبکههای سراسری است نه استانی و حتی از 2 سال پیش شاهدیم که این جشنواره بینالمللی هم شده است اما اینها در حیطه کاری جشنواره استانها قرار نمیگیرد. در ضمن اگر اثر فاخری در استانها تولید شود محدودیتی برای شرکت دادن آن در جشنواره بینالمللی رادیو وجود ندارد.
او میافزاید: ما در جشنواره تولیدات استانی نگاهمان بیشتر استانی است ولی در جشنواره رادیو نگاه سراسری و ملی است و همین زاویه نگاه است که نوع برگزاری دو جشنواره را متفاوت میکند و عملا آنچه ما به عنوان هدف در نظر گرفتهایم با جشنواره رادیو متفاوت است و نمیتوان این دو جشنواره را به عنوان دو حرکت موازی در نظر گرفت.
ایجاد انگیزه مضاعف
مسوول کمیسیون تحقیقات و پژوهش شانزدهمین دوره جشنواره تولیدات مراکز استانها هم میگوید: جشنواره مراکز استانها، بخصوص در سالهای اخیر به خوبی توانسته جایگاه خودش را پیداکند و من تصور میکنم هر چه پیش میرویم به صورت سالانه اثربخشی جشنواره بر فعالیتهای سازمان در مراکز استانها افزایش پیدا میکند.
علیرضا پویا با اشاره به آثار پژوهشی ارائه شده به جشنواره میگوید: در بخش تحقیقات یک نوع رقابت سالم و مفید در حال حاضر ایجاد شده است به نحوی که در کنار انگیزه معمولی که در مراکز برای تولید و برنامهسازی در راستای سیاستگذاریهای سازمان وجود دارد جشنواره انگیزه مضاعفی ایجاد کرده است. به این معنا که وقتی همکاران پژوهش استانها میدانند هر ساله این آثار مورد داوری دقیق قرار میگیرد و به آثار برتر جوایز و امتیازاتی تعلق میگیرد زمینه خوبی برای افزایش انگیزه همکاران فراهم میآید.
وی میافزاید: در کمیسیون تحقیقات ما دقت علمی در بررسی طرح را خیلی بالا بردهایم و این کمک میکند همکارانی که در استانها در امر پژوهش مشغولند، اعم از مدیران و عوامل پژوهش، احساس کنند برای اینکه کارشان برتر شناخته شود، باید با اهتمام و دقت بیشتری فعالیت کنند.
رئیس کمیسیون پژوهش و تحقیقات شانزدهمین دوره جشنواره تولیدات مراکز استانها درباره آثار ارسالی به این کمیسیون میگوید: آثار پژوهشی را بر مبنای روش تحقیق به 4 دسته تقسیم کردهایم دسته اول تحقیقات پیمایشی است که عمدتا نظرسنجیها و افکارسنجیها را شامل میشود، دسته دوم تحقیقات اسنادی است که با روش کتابخانهای و اسنادی صورت میگیرد و بیشتر اهداف راهبردی دارد و اگر هم اهداف کاربردی داشته باشد کاربردهایش محدود به یک برنامه نیست، دسته سوم تحقیقات کاربردی به معنای برنامهای است که اصطلاحا تحقیقات برنامهای هم گفته میشود و تحقیقاتی را شامل میشود که برای پشتیبانی از یک برنامه و تهیه خوراک فکری یک برنامه صورت گرفتهاند. دسته چهارم تحلیل محتوا است. یعنی برنامههای پخش شده با روش تحلیل محتوا پیامخوانی شده و اجزای پیام در آنها مورد مطالعه قرار میگیرد.
پویا اینچنین ادامه میدهد: «از نظر کمی در تمام این سالها رشد مداوم داشتهایم، اما رشد کیفی در بعضی زمینهها بیشتر بوده است. در سال جاری در زمینه تحلیل محتوا رشد چشمگیری داشتیم و اگرچه به دلیل دشواری تحلیل محتوا در سالهای قبل آثار خیلی قوی از مراکز دریافت نمیکردیم و حتی در خود تهران هم این کار با کیفیت تمام انجام نمیشد، اما امسال در آثار رسیده رشد قابل توجهی مشاهده میشود.
اما ویژگی جشنواره امسال مانند چند دوره پیشین در انتخاب آثار به صورت «رندومی» است یعنی آثاری که در این جشنواره حضور دارند و به بخش داوری راه یافتهاند به صورت کاملا اتفاقی از میان آثار پخش شده انتخاب شدهاند.
موسویزاده در این باره میگوید: ما ابتدا آثار را در کمیتههای ارزیابی مورد بررسی قرار میدهیم که امسال هم 4600 برنامه را از مراکز استانها تقاضا کردیم این درخواست به تناسب میزان تعهد هر استان بوده است. در بین این آثار آن دسته از برنامههایی که امتیاز بالای 65 را کسب کنند به جشنواره خواهند رسید. امسال
500 برنامه به هیات انتخاب رسیدند و از آن میان هم 260 اثر موفق به راهیابی به مرحله داوری شدند. این آمار نشاندهنده افزایش سطح کیفی آثار ارسالی از مراکز استانهاست.
موسویزاده البته به موضوع دیگری هم اشاره میکند: «از طرف دیگر یکی از ملاکهای ما در انتخاب مراکز برتر میزان مخاطب شبکههای استانی است که بر مبنای نظرسنجی میدانی مرکز تحقیقات سازمان است که به صورت فصل به فصل صورت میگیرد. اگر مرکزی در این زمینه سیر نزولی داشته باشد و مورد پسند مخاطب نباشد حتما در موفق شدن به عنوان مرکز برتر توفیقی نخواهد داشت.»
شانزدهمین دوره جشنواره تولیدات مراکز استانهای صداوسیما از 27 تا 29 خردادماه سال جاری در شیراز برگزار خواهد شد.
مهدی غلامحیدری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
