عبور از لبه پرتگاه؟!

انتشار یک کتاب در حوزه ادبیات پایداری و دفاع مقدس کار بسیار دشواری است، به این دلیل که آثار در این حوزه تا حدود زیادی باید به واقعیت نزدیک باشد و نویسنده از پرداختن به تخیلاتش پرهیز کند.

از آن طرف اگر بخواهیم به‌صورت کلی‌تر به این قضیه نگاه کنیم، در می‌یابیم که انتشار یک اثر، جدای از تخصص، آگاهی و ... هزینه‌های ریالی هم در بردارد.

هزینه‌ها برای یک ناشر خصوصی بسیار حائز اهمیت است. بسیاری از ناشران خصوصی بر این باورند که مخاطبان نسل سومی به‌خاطر ناآشنایی با دوران دفاع مقدس و جنگ هشت‌ساله با کتاب‌های منتشر شده در این حوزه ارتباط برقرار نمی‌کنند. از این رو ورود به این حوزه (به لحاظ مالی)‌ را خطرناک می‌دانند.

بنابراین ناشران خصوصی که در این حوزه به فعالیت مشغول هستند در انتخاب آثار آنقدر وسواس به‌خرج می‌دهند تا اطمینان حاصل کنند که کتاب پس از انتشار مخاطب را جذب می‌کند و بیش از دوسوم کتاب‌ها به فروش می‌رسند.

حاجی‌آبادی  در رابطه با اولویت انتخاب آثار برای انتشار در انتشارات هزاره ققنوس می‌گوید: ما در همه حوزه‌ها بخصوص حوزه دفاع مقدس کارشناسانی داریم و این کارشناسان با توجه به موضوع و محتوا نظراتشان را اعلام و کار را قبول یا رد می‌کنند.

وی در ادامه خاطرنشان می‌کند: نام مولف برای انتشار اثر در هزاره ققنوس ملاک اصلی نیست، اثر باید خود ارزش انتشار داشته باشد و بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند، حتی اگر فرد یا نویسنده‌ای حاضر به انتشار اثرش با هزینه شخصی باشد ولی آن اثر قابلیت‌های لازم از نگاه کارشناسان ما را نداشته باشد، ما هرگز آن کتاب را در این مجموعه منتشر نمی‌کنیم.

حاجی آبادی ادامه می‌دهد: ما به کتابی که می‌خواهیم منتشر کنیم نگاهی صنعتی داریم، چرا که ما یک ناشر خصوصی هستیم و ضرر اقتصادی را نمی‌پسندیم.

نادر قدیانی، مدیر انتشارات قدیانی هم انتشار کتاب در مجموعه قدیانی را منوط به اخذ نمراتی از سوی کارشناسان قدیانی می‌داند و می‌افزاید: اثر مولف در انتشارات قدیانی باید حداقل نمره برای انتشار را بگیرد و این نمرات به قصه‌پردازی، محتوا، نوآوری، واقعیت و ... بستگی دارد. به‌هر حال کارشناسانی که در این مجموعه فعالیت می‌کنند، خودشان از نویسندگان و مولفان حوزه ادبیات پایداری هستند و با تمام مسائل برای خلق و انتشار یک اثر بخوبی واقف و آشنا هستند.

وی ادامه می‌دهد: حال ممکن است یک اثر، پس از انتشار کتاب جذاب و پرمخاطبی هم شود ولی آن اثر به واقعیت نزدیک نباشد ما آن اثر را منتشر نمی‌کنیم. به‌هر حال این کار هم اعتبار انتشارات را زیر سوال می‌برد و هم ریسک زیادی به لحاظ اقتصادی دارد.

نصیرنیا که به ‌نظر می‌رسد با تشریفات کمتری کتاب‌های این حوزه را منتشر می‌کند در رابطه با اولویت انتخاب آثار در حوزه ادبیات پایداری می‌گوید: ما آثار رسیده را می‌خوانیم، اگر محتوای خوبی داشته باشد و حس کنیم این کتاب برای مخاطب جذابیت ایجاد می‌کند، آن کتاب را منتشر می‌کنیم.

نصیرنیا در ادامه می‌افزاید: ما به نام و تعداد آثار منتشر شده مولف کاری نداریم، ممکن است یک نویسنده اولین اثرش، اثر پرفروشی شود، به‌نظرم اگر یک اثر دفاع مقدسی بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند و به فرهنگ او بیفزاید، باید به انتشار آن کتاب موافقت کرد.

وی در ادامه به ارتباط پایان یک داستان و مساله اقتصادی اشاره می‌کند و می‌گوید: برخی از ناشران به خاطر فروش بهتر، پایان داستان را طوری تمام می‌کنند تا مخاطب خشنود شود. ولی ما در همه حوزه‌های کارمان سعی می‌کنیم برای خوشنودی کسی پایان ننویسیم! حتی ممکن است از لحاظ مالی هم به زیان ما باشد، ولی روی هدفمان پافشاری می‌کنیم.

طراحی روی جلد، کاری، فرهنگی یا اقتصادی؟

برخی از ناشران خصوصی آثار ادبیات پایداری و دفاع مقدس بر این باورند که برای طرح روی جلد کتاب‌های این حوزه باید دقت بیشتری کرد تا مخاطب را جذب کند.

یک اثر خوب و پر محتوا اگر در طراحی جلدش انتخاب درستی صورت نگیرد به احتمال فراوان مخاطب را با اشتباه روبه‌رو می‌کند و ممکن است باعث شکست و اصطلاحا «برگشتی» آن اثر شود.

بنابراین بهتر است ناشران برای طراحی جلد اثرشان همانند محتوای داخل کتاب  کارکارشناسی انجام دهند.

نصیرنیا  معتقد است: طراحی جلد برای فروش کتاب، بویژه کتاب‌‌های حوزه ادبیات پایداری یکی از ملاک‌های اصلی به شمار می‌رود. ممکن است شما کتابی را در نگاه اول ببینید و به خاطر انتخاب نادرست طرح روی جلد کتاب با آن ارتباط برقرار نکنید، چه بسا ممکن است محتوای کتاب، بار مثبت و جذابی داشته باشد.

وی ادامه می‌‌دهد: ما در اینجا سعی کرده‌ایم روی جلد کتا‌ب‌هایمان را بسیار سنجیده و مرتبط با محتوای اصلی اثر طراحی کنیم به طوری که مخاطب با مشاهده طرح روی جلد براحتی با آن طرح و کتاب ارتباط برقرار کند.

نادر قدیانی نظر دیگری دارد  او معتقد است  در طراحی جلد کتاب ها  باید به گونه ای عمل کنیم که مخاطب با آن  ارتباط بر قرار کند  و چه بسا ضرورتی  نداشته باشد  برای روی جلد کتاب یک رمان  در این  حوزه الزاما از عکس شهیدی استفاده کنیم .

نمایشگاه بیست و یکم کتاب تهران و شرکت ناشران‌

شرکت در نمایشگاه‌های کتاب برای ناشران از هر حیث مهم است و شرکت آنها می‌تواند ارتباط میان ناشر، مخاطب و مولف را بیشتر کند. هر کدام از ناشران در نمایشگاه‌های کتاب در تلاش هستند آثار بیشتر و بهتری را عرضه و مخاطبان بیشتری را جذب کند.

بیست و یکمین نمایشگاه بین‌‌المللی کتاب تهران هم فرصت مناسبی است تا ناشران آثار منتشر شده خود را به مخاطبان ایرانی و غیر ایرانی عرضه کنند.

حاجی‌آبادی، درباره حضور در نمایشگاه کتاب تهران و تعداد آثار این انتشارات در حوزه ادبیات پایداری می‌گوید: شرکت در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برای هر ناشری مفید است؛ چرا که نمایشگاه کتاب تهران علاوه بر نکات مثبت نمایشگاهی، بین‌المللی هم هست و ناشر می‌تواند ارتباط بیشتری با دنیای کتاب و کتابخوانی برقرار کند.

وی می‌افزاید: برای نمایشگاه کتاب امسال در حوزه ادبیات پایداری، 6 جلد کتاب برای مخاطبان این حوزه در نظر گرفته‌ایم و با توجه به این که تخفیف در نمایشگاه کتاب یک عرف 10 درصدی دارد ما هم تخفیف 20 تا 25 درصدی برای آثارمان در نظر گرفته‌ایم، ولی این مساله را باید بگویم که تجربه به ما ثابت کرده مخاطب اگر طالب کتابی باشد، اصلا به بهای آن اهمیت نمی‌دهد و کتاب را با همان قیمت پشت جلد خریداری می‌کند.

حمیدرضا نصیرنیا، هم در این باره می‌گوید: بسیاری از مخاطبان برای خرید کتاب از نمایشگاه‌ها بویژه نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برنامه‌ریزی می‌کنند.

وی می‌افزاید: ما امسال 2 اثر در نمایشگاه داریم که هر 2 در سال 86 منتشر شده است و آنها را برای جلب رضایت مخاطبانمان با تخفیف 30 درصدی به فروش می‌رسانیم.

نادر قدیانی هم درباره آثار این انتشارات در نمایشگاه کتاب تهران می‌گوید: ما در نمایشگاه کتاب امسال با 16 اثر در حوزه ادبیات پایداری شرکت می‌کنیم و این آثار را با در نظر گرفتن تخفیف 10 تا 25 درصدی به مخاطبان و دوستداران این حوزه تقدیم می‌کنیم.

ناشران خصوصی و حمایت دولتی‌

پس از اندکی تامل به آنجا می‌رسیم که اگر از ناشران یا فعالان فرهنگی حمایت نکنیم، در سال‌های نه‌چندان دور شاهد کاهش تدریجی آثار فرهنگی در حوزه ادبیات پایداری و دفاع مقدس خواهیم بود و فعالان فرهنگی بیشتر به دنبال حوزه‌های اصطلاحا کم‌دردسرتر می‌روند و این حوزه با رکودی چشمگیر مواجه خواهد شد.

مدیر انتشارات هزاره ققنوس اظهار می‌کند: در رکود کتب و آثار دفاع مقدس همیشه ناشران مقصر نیستند، به آمار و ارقام انتشار کتاب‌های این حوزه مراجعه کنید، می‌بینید که بیشتر کتاب‌های این حوزه از سوی ناشران دولتی منتشر می‌شود. حاجی‌آبادی معتقد است که بیشتر مخاطبان با کتاب‌های دولتی ارتباط برقرار نمی‌کنند و سخت‌تر حاضر به خرید این کتاب‌ها می‌شوند، البته علت آن است که وقتی این کتاب‌ها به وسیله یک ناشر دولتی منتشر می‌شود برای مخاطب یک پیشداوری غیرجذاب در داستان به وجود می‌آید و باعث جبهه‌گیری خواننده در مقابل آن اثر می‌شود.

از طرفی دیگر، برای ناشران دولتی فروش کتاب‌ها آنقدر اهمیت ندارد که برای ناشران خصوصی مهم است؛ چراکه ناشران خصوصی در صورت عدم فروش کتب، آنها را اهدا می‌کنند و ناشر خصوصی ضرری غیرقابل جبرانی را متحمل می‌شود.

وی در ادامه خواستار حمایت دولت از ناشران خصوصی حوزه ادبیات پایداری شد و خاطرنشان می‌کند: اگر دولت به عنوان یک حامی از بالا ناشران را هدایت و حمایت کند، رویداد بزرگی در فرهنگ کشور رخ می‌دهد و مخاطب با آرامش خاطر از دسته، گروه و جناح‌بندی‌های مرسوم با تمامی آثار فرهنگی بویژه آثار ادبیات پایداری و دفاع مقدس ارتباط برقرار می‌کند. به هر حال، بررسی مراسم کتاب سال دفاع مقدس و بیست و یکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از نظر تعداد محدود کتاب‌های منتشر شده ناشران خصوصی و فعالیت آنها در سال 86 بهترین گزینه برای اثبات این ادعاست که در انتشار کتاب‌های حوزه ادبیات پایداری دچار رکود شده‌ایم.

سیدکامران علمدهی