آلودگی نفتی رودخانه زاینده‌رود

کارشناسان معتقدند مشکلاتی که حادثه اخیر آسیب لوله نفت برای خاک‌های اطراف و درختان منطقه ایجاد کرد باید از طریق سازمان حفاظت محیط‌زیست و جهادکشاورزی مورد پیگیری قرار گیرد. زیرا سطح آلودگی ایجاد شده علاوه بر آب زاینده‌رود، در بخش خاک نیز بسیار گسترده بوده است. قابل ذکر است خوشبختانه در پی اقدامات مسوولان، آب شرب اصفهان دچار آلودگی نشد و سلامت آن حفظ شد.

از سوی دیگر کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط‌زیست در حالی با احداث خط لوله انتقال فرآورده‌های نفتی از وسط پارک ملی سرخه‌حصار موافقت کرد که به گفته کارشناسان احداث این خط لوله می‌تواند تبعات زیست‌محیطی شدیدی به قدیمی‌ترین پارک ملی کشور وارد کند.

خط لوله انتقال فرآورده‌های نفتی «ری  قوچک» که 24کیلومتر آن در داخل پارک ملی «سرخه‌حصار» و منطقه حفاظت‌شده جاجرود عبور می‌کند، مدت‌ها مورد اختلاف سازمان حفاظت محیط‌زیست و مجریان پروژه بود. به شکلی که به‌رغم صدور مجوز احداث این خط لوله توسط کمیسیون ارزیابی سازمان حفاظت محیط‌زیست، معاونت طبیعی این سازمان با استناد به معضلات زیست‌محیطی این خط، اجرای آن را که 3 کیلومتر هم در داخل پارک ملی سرخه حصار پیش رفته بود، متوقف کرد.

براساس ابلاغیه کمیسیون زیربنایی دولت، با توجه به محدود بودن منطقه و تاسیسات مختلفی که ایجاد شده است، محور خط لوله جدید مطابق گزینه 3 مشروط به این که عرض جاده دسترسی حداکثر 8 متر باشد، هیچ‌گونه تاسیسات ساختمانی در طول محور ایجاد نشود، مالکیت منطقه به نمایندگی از دولت همچنان متعلق به سازمان حفاظت محیط‌زیست باشد، مازاد خاکبرداری‌هایی که باید انجام شود از منطقه خارج شود و خاک نباتی در مسیر خط لوله بعد از عملیات خاکبرداری مجددا در مسیر خط لوله ریخته شده و شکل اولیه برگردانده شود، مورد اجرا قرار گیرد.

اما خبر مهم دیگری که هفته گذشته منتشر شد، به منابع مرجانی ایران اختصاص داشت. کارشناسان با تخمین وجود حدود 700 کیلومتر مربع منطقه مرجانی در کشور،‌ ایران را پس از عربستان، دومین کشور منطقه از لحاظ ذخایر مرجانی اعلام کردند.

هم‌اکنون دی‌اکسید کربن به مقدار زیادی در آب اقیانوس‌ها حل می‌شود و این مساله در اسیدی شدن آب‌ها و جلوگیری از ایجاد کربنات کلسیم موثر است؛ بدین ترتیب حیات مرجان‌ها به خطر افتاده و اکوسیستم‌های دریایی، حلقه اولیه زنجیره ایجاد حیاتشان را از دست می‌دهند.

همچنین پدیده گرم شدن زمین، زندگی مرجان‌ها را با مشکل مواجه ساخته است و فشارهای انسانی نیز برای ادامه حیات مرجان‌ها خطرناک است که از آن جمله می‌توان به جدا کردن مرجان‌ها از زیستگاه و استفاده تزئینی از آنها، لنگرانداختن قایق‌ها و کشتی‌ها و کندن تخته‌سنگ‌های مرجانی، شکار ماهی‌ها با تفنگ‌های نیزه‌ای، صید و صادرات ماهیان تزیینی، رهاسازی فاضلاب به دریا و نشت جلبک‌ها روی مرجان‌ها و رقابت برای جذب نور خورشید اشاره کرد.

در خبری دیگر کمیته ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست در حالی با احداث نیروگاه برق آبی ارس در حساس‌ترین منطقه پناهگاه حیات وحش کیامکی موافقت کرد که به گفته کارشناسان، احداث این نیروگاه می‌تواند موجب تحمیل خسارات جبران‌ناپذیر به این منطقه شود.

پناهگاه حیات وحش کیامکی با مساحتی بالغ بر 96 هزار و 952 هکتار در استان آذربایجان شرقی از سال 1354 تحت حفاظت است، در حاشیه جنوبی رودخانه ارس یکی از زیباترین مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد که رودخانه‌های دائمی، صخره‌های زیبا، مناظر بدیع و همچنین تنوع زیستی بالا بر اهمیت این منطقه افزوده است.

طرح احداث نیروگاه برق آبی ارس که طی سال‌های گذشته مطرح شده است، پس از احداث سد در خارج از پناهگاه حیات وحش کیامکی، دومین پروژه بزرگ صنعتی است که در این منطقه مجوز دریافت کرده با این تفاوت که محل احداث این نیروگاه در منطقه امن پناهگاه حیات وحش کیامکی است.

این کمیته همچنین این مجوز را مشروط بر عدم اجرای هیچ‌گونه طرح توسعه‌ای و ساخت و ساز در ارتباط با پروژه در فاصله طول 42 کیلومتری طرح (مسیر رودخانه)‌ بالاخص در پناهگاه حیات وحش کیامکی صادر کرده است و اجرای تمهیدات لازم در خصوص حذف و کاهش هرگونه تخریب گیاهی، حیات وحش، چشم‌اندازها و جبران خسارت وارده به محیط‌زیست را خواستار شده است.

اخبار زیست‌محیطی از دیگر نقاط جهان نیز حاکی است که کارشناسان هشدار دادند آلودگی هوا رایحه و عطر خوش و طبیعی گل‌ها را از بین می‌برد.

پژوهشگران هشدار دادند این تاثیر مخرب و فاجعه‌آمیز خواهد بود؛ زیرا اگر گل‌ها و گیاهان عطر طبیعی خود را از دست دهند، قادر به جذب حشرات منتقل‌کننده گرده‌ها مانند زنبورها نخواهند بود و در نتیجه این گیاهان با خطر انقراض مواجه خواهند بود.

تحقیقات همچنین نشان داده است که آلودگی هوا به علاوه سلامت و شادابی گل‌ها را از آنها گرفته و رنگ‌های مجذوب‌کننده آنها را کاهش می‌دهد و این مساله نیز می‌تواند دلیلی برای کاهش جذابیت گل‌ها برای حشرات باشد.

هر هفته جهان با خبرهای خوب و بد زیادی در حوزه محیط‌زیست مواجه است که این مقوله را در صدر مسائل نسل انسان امروز قرار داده است.

حمیده سادات هاشمی‌