8 نمایش از رادیو سلامت

وقتی برای تهیه گزارش به میدان ارگ رسیدم، بعد از گذشتن از حیاط قدیمی ساختمان وارد استودیو شماره 8 شدم. یک استودیوی بسیار بزرگ که 30 میز میکروفون‌دار برای بازیگران گذاشته بودند و در اتاق فرمان یک میز بزرگ صدابرداری و 6 دستگاه پخش در کنار هم چیده شده بود که هر کدام وظیفه پخش صدا و موسیقی‌‌های نمایش‌ها را داشتند. خانم شهلا نیساری تهیه‌کننده قدیمی و باتجربه رادیو مشغول چیدن نوارها روی دستگاه‌های امپکس بود.
از سلام و علیک‌شان (هر چند که با مهربانی و لبخند همراه بود)‌ متوجه شدم سرش خیلی شلوغ است و زیاد نمی‌شود مزاحمش شد. قرار بود امروز 8 نمایش رادیویی برای رادیو سلامت به کارگردانی فریدون محرابی و تهیه‌کنندگی خانم شهلا نیساری، سردبیری شهلا دباغی، صدابرداری رضا طاهری و بازیگری علی میلانی، مهدی نمینی مقدم و خانم‌ها: مینو جبارزاده، نازنین معینانی، نوشین حسن‌زاده و فریده دریامج ضبط شود.

عوامل داخل استودیو هستند. ساعت15/13 است. خانم نیساری اعلام آمادگی می‌کند و آقای فریدون محرابی ظرف ماکارونی را رها کرده و پشت میکروفون، قرار می‌گیرد و می‌گوید: اداره کل نمایش به سفارش رادیو سلامت تقدیم می‌کند: شکسته‌بندی.

مرد تصمیم دارد شبانه شیشه‌های خانه را تمیز کند، ولی همسرش موافق نیست و ملتمسانه از همسرش می‌خواهد این‌کار را به فردا موکول کند. مرد نمی‌پذیرد و از نردبان بالا می‌رود. همسرش برای آوردن دستمال تمیز به آشپزخانه می‌رود که مرد به علت لق بودن نردبان به پایین سقوط می‌کند و پایش ضربه می‌بیند.

نمایش که در حال ضبط است، بازیگران پشت میز قرار گرفته‌اند و برای طبیعی جلوه کردن نمایش مانند هنرپیشه‌های فیلم با دست و پا و اشاره در بازی کمک می‌گیرند.

آقای قبادی‌فر افکتور نمایش چشم به بازیگران دوخته و در صورت نیاز به ایجاد افکت و سروصدای مورد نیاز مشغول است. صداهایی از قبیل: پاک کردن شیشه‌ها با روزنامه، راه رفتن، زمین خوردن، نشستن و غیره...

نمایش بعدی بلافاصله شروع می‌شود. خانم نیساری متذکر می‌شود که ما برای ضبط نمایشنامه‌ها به 180 وقت نیاز داریم و بعد از این زمان استودیو ضبط را باید به گروه بعدی تحویل دهیم و به این ترتیب نمایش دوم شروع می‌شود.

اداره کل نمایش به سفارش رادیو سلامت تقدیم می‌کند: انفجار.

«زن از همسرش می‌خواهد که بیشتر مواظب پسرشان باشد چرا که او بتازگی با دوستش بیش از حد پچ‌پچ می‌کند و نقشه‌هایی در سر دارد ولی همسرش در جواب می‌گوید که آتش‌بازی و چهارشنبه‌سوری برای بچه‌ها نشاط و شادی می‌‌آورد و لازمه دوران کودکی است ولی با این‌حال پدر پذیرفت که با پسرش صحبت کند و بیشتر مواظب او باشد. روز بعد پدر به مقابل مدرسه رفت تا با پسرش راهی منزل شود.

خانم نیساری در مورد نمایش‌های رادیو سلامت می‌گوید: ما در اداه کل نمایش به سفارش تمام شبکه‌ها نمایش ضبط می‌کنیم و نمایش‌های رادیو سلامت از نظر ما هیچ فرقی با شبکه‌های دیگر ندارد ولی از نظر درجه‌بندی نوع «ب» است یعنی هم کوتاه و تک قسمتی است و هم بازیگران کمتری دارد. ایشان در مورد تاثیر نمایش‌های کوتاه بر مخاطبان می‌گوید: شنوندگان به‌دلیل مشغله‌های زندگی فرصت زیادی برای گوش کردن نمایش‌های طولانی ندارند.
بنابراین نمایش‌های تک قسمتی و کوتاه را بیشتر می‌پسندند. ایشان در ادامه گفت: نمایش‌های رادیو سلامت چون منطبق با واقعیت است و حرف دل مردم بوسیله نمایش و غیر‌مستقیم بازگو می‌شود بیشترین تاثیر را از نظر آموزش بر روی آنها می‌گذارد. مخاطبان معمولا دوست ندارند بصورت مستقیم نصیحت شوند و باید و نباید را به‌ آنها امر کرد. در این هنگام خانم نیساری به آقای محرابی اشاره می‌کند که نمایش بعدی آماده است و وارد استودیو می‌شود.

اداره کل نمایش به سفارش رادیو سلامت تقدیم می‌کند: برنامه‌ریزی.

دو تا خانم که با هم همسایه هستند در مورد سفر نوروزی صحبت می‌کنند یکی از آنها می‌گوید که قرار است برای تعطیلات نوروزی به جزایر قناری بروند. زن همسایه هیجان زده موضوع را با همسرش در میان می‌گذارد. همسرش که مشغول برنامه‌ریزی برای سفر نوروزی به شهرهای اطراف است می‌خندد و می‌‌گوید که مرد همسایه برای گذراندن تعطیلات نوروزی در باغات اطراف تهران درخواست چادر مسافرتی کرده است زن می‌خندد و می‌گوید نمی‌دانستم جزایر قناری در باغات اطراف تهران است. نمایش در حال ضبط است که موبایلم زنگ می‌زند آقای محرابی بسیار مودبانه متذکر می‌شود که به‌دلیل تاثیرات صوتی تلفن همراه بر دستگاه صدابرداری در داخل اتاق فرمان صحبت نکنم. بعد از 2‌‌دقیقه استراحت تهیه کننده صداها را از قاب نوار روی دستگاه گذاشته و نمایش بعدی را برای ضبط آماده می‌کنند. خانم نیساری رو به من گفت: فکرش را بکنید شما فقط یک نمایش 10 دقیقه‌ای را می‌شنوید در صورتی‌که این نمایش بعد از تحویل به من باید خوانده شود فضاسازی آن باید طراحی شود، صداها و افکت‌های لازم برای نمایش از آرشیو گرفته شود و صحنه‌ها مشخص شود و ... تا برای ضبط آماده شود.

نمایش بعدی شروع می‌شود و فریدون محرابی می‌گوید: اداره کل نمایش ... همکاری کن.

مرد وارد آشپزخانه می‌شود، همسرش را می‌بیند که از پنجره به خانه همسایه زل زده زن می‌گوید: ببین آنها چقدر با هم همکاری می‌کنند تا خانه را برای عید تمیز کنند.

در حین ضبط این نمایش بازیگر نقش همسایه صدای خود را تغییر داده و به اصطلاح تیپ می‌گیرد که کارگردان نمایش را قطع می‌کند و متذکر می‌شود گفتگوی ساده دو تا زن همسایه و درد و دل آنها احتیاجی به تغییر صدا ندارد و همچنین در هنگام افتادن کمد آقای قبادی‌فر افکتور یک شیشه بطری خالی به زمین می‌کوبد که صدای جیغ زن از میکروفون دور شده بود که مجبور شدند این صحنه را تکرار و آقای قبادی‌فر شیشه دیگری برای شکستن می‌آورد.

آقای فریدون محرابی کارگردان نمایش در مورد نمایش‌های رادیو سلامت می‌گوید: نمایش‌های رادیو سلامت بسیار کوتاه است و ما باید مفاهیم بهداشتی ایمنی را در این قالب منتقل کنیم که این نوع نمایش‌های بازیگری، کارگردانی و نویسندگی خاص خود را دارد.

وی در مورد مشکلات نمایش‌های رادیویی گفت: ما برای جذب مخاطب نمایش‌ باید زمان پخش آن‌را مطلوب کنیم. در یک مقطع از زمان تمرکز مردم روی رادیو بیشتر از رسانه‌های دیگر بود ولی امروزه وضعیت تفاوت کرده و این ما هستیم که باید تمهیداتی بیاندیشیم و زمان‌های مناسب برای نمایش‌ها بگذاریم. اگر مخاطب جذب نمایش شود حتی برای شنیدن آن حاضر است از خواب خود بزند. ایشان بهترین زمان تاثیر‌گذار نمایش‌ها را 9 تا 12 صبح و نیز 17 تا  24 ذکر کرد.

نمایش بعدی آماده می‌شود: اداره کل نمایش ... خانه تکانی.

پیرمرد خواب است که همسرش او را بیدار کرده و گله می‌کند که همه جا کثیف است. پیرمرد شکایت می‌کند که ما 22 پنجره داریم و تمیز کردن خانه برای ما مشکل است که همسرش نمی‌پذیرد و او را ترغیب به خانه تکانی می‌کند.

ساعت از 15 گذشته. خانم نیساری کماکان مشغول ضبط نمایش است و با خستگی می‌گوید که هنوز ناهارنخورده ولی به این موضوع اهمیت نداده و نمایش بعدی  را آماده می‌کند.

اداره کل نمایش... هوشیار باش.

در حیاط مدرسه یکی از بچه‌ها مشغول تهیه و درست کردن مواد محترقه است که دوستش به او نزدیک شده و معترض می‌شود که اینجا محل خوبی برای این کار نیست چرا که اگر مسوولان مدرسه مطلع شوند آنها از مدرسه اخراج می‌شوند و ... .

از خانم نیساری در مورد غیبت سردبیر می‌پرسم: ایشان می‌گوید: سردبیر نمایش معمولا موضوعات مورد نیاز برای نمایش را تعیین می‌کند و به نویسنده سفارش کار می‌دهد. نویسنده بعد از نگارش نمایش آن را به سردبیر تحویل می‌دهد ایشان بعد از بررسی آن را به ما تحویل می‌دهد و بعد نوار آماده شده را تحویل گرفته و لزومی ندارد که زمان ضبط  حضور داشته باشند.

نمایش بعدی شروع می‌شود: رضایت خاطر.

پیرزن از همسرش گله‌مند است که چرا دیگر مثل سابق به او اهمیت نمی‌‌دهد. پیرمرد سعی می‌کند او را از این وضعیت دور کند.

آقای فریدون محرابی با این که بسیار جوان است ولی مهارت و کاردانی بسیار دارد. تمام نکات ریز نمایش خوب را در نظر دارد و رعایت می‌کند ولی هیچ استرسی را به بازیگر وارد نمی‌کند خسته نباشید. ممنون. خیلی خوب بود او از دهانش نمی‌افتاد. جو دوستانه این جمع بسیار مثال زدنی است.

مژگان جعفر قلی‌زاده‌