چگونه می‌توانید اقامه دعوا کنید

 این مراحل به ترتیب عبارتند از:

جمع‌آوری دلایل و مدارک برای اقامه دعوا: بهترین راه برای این که شخصی به دادگاه ثابت کند که حق و حقوقی داشته و از آن حقوق استفاده می‌نموده، ولی شخص دیگری بدون دلیل، وی را از این حقوق محروم نموده است، داشتن دلیل و مدرک «محکمه پسند» می‌باشد. دلایل «محکمه پسند» شامل اسناد و مدارک رسمی، که در دفاتر اسناد رسمی تنظیم می‌شوند، یا اسناد عادی، که توسط افراد عادی تنظیم و امضا می‌شود، یا شهودی که از وقایع و اتفاقات اطلاع دارند، یا نظر یک کارشناس آگاه به موضوع، می‌باشد که اشخاص آزادند از هر یک از این دلایل استفاده نمایند. ارائه اصل اسناد و مدارک به دادگاه ضروری نیست  رونوشت (کپی) آنها، کفایت می‌کند.

مراجعه به دادگاه صالح: قانونا هر دادگاهی صلاحیت و وظیفه رسیدگی به یک سری دعاوی را دارد. برای مثال دعاوی خانوادگی، همچون مطالبه نفقه و مهریه و الزام به تکمین و ... در دادگاه خانواده رسیدگی می‌شود. دعاوی همچون الزام مستاجر به پرداخت اجاره، مطالبه وجه چک، مطالبه سرقفلی در دادگاه‌های حقوقی و دعاوی نظیر سرقت، جعل، کلاهبرداری در دادسرا و دادگاه‌های کیفری رسیدگی می‌شود. بنابراین با توجه به موضوع دعوا باید به دادگاهی که بدان موضوع خاص رسیدگی می‌کند، مراجعه نمود.

ثبت پرونده: با ارائه دلایل و مدارک جمع‌آوری شده به دادگاه صالح، این دادگاه، پرونده‌‌ای برای رسیدگی به آن موضوع خاص تشکیل و شماره‌ای به نام «کلاسه پرونده» به شخص می‌دهد که از این به بعد برای پیگیری پرونده، به یاد داشتن این کلاسه کافی است. به علاوه، طرح یک دعوا و مطالبه حقی از دادگاه‌، مستلزم پرداخت هزینه‌هایی می‌باشد که «هزینه دادرسی» نام دارد، که این هزینه‌ها توسط دادگاه مشخص می‌شود و باید به حساب دادگستری واریز گردد.

وقت رسیدگی: پس از ثبت پرونده، دادگاه، روز و ساعت رسیدگی به پرونده را تعیین می‌کند. در این تاریخ، اشخاص یا وکلای آنان، در دادگاه حاضر و دفاعیات خود را مطرح می‌نماید. البته مراجعه به دادگاه و پیگیری پرونده در روزهای دیگر مانعی ندارد،‌ولی حق دفاع از حقوق خود فقط در جلسه رسیدگی ممکن است. تشخیص تعداد جلسات، تعیین زمان آنها،‌کافی بودن یا نبودن دلایل ارائه شده، به نظر دادگاه رسیدگی‌کننده می‌باشد.

صدور رای: با اعلام ختم رسیدگی به پرونده و به تشخیص قاضی، نوبت به صدور رای می‌رسد. در این مرحله، در صورتی که رای صادره مطابق با درخواست اشخاص باشد، باید اجرای رای را از دادگاه تقاضا نمود. زیرا برای اجرای رای دادگاه، تقاضای اجرا و صدور اجراییه الزامی است. اگر رای دادگاه خلاف درخواست اشخاص باشد، حق تجدیدنظر خواهی از آن رای در مهلت‌‌های قانونی در دادگاه تجدیدنظر، وجود دارد که بدین ترتیب، فرصت و امکان رسیدگی مجدد به موضوع به‌وجود می‌آید که البته رای صادره در مرحله تجدید نظر، قطعی بوده و دیگر قابلیت اعتراض و ایراد ندارد.

الهه فلاحی - کارشناس ارشد حقوق‌