دریچه‌ای به دنیای دانش‌

در یک صبح زمستانی وارد ساختمان پخش می‌شوم و از پله‌ها بالا می‌روم و پس از گذشتن از راهرویی باریک، به استودیو پخش رادیو ایران وارد می‌شوم. جنب و جوش زیادی به چشم می‌خورد. برنامه زنده سلام ایران در حال پخش است و عوامل آن لحظه‌ای آرام ندارند. حدود یک ربع به پایان زمان این برنامه باقی مانده که دست‌اندرکاران برنامه روزنه هم می‌آیند.

مهر‌آسا معصومعلی کار تهیه کنندگی روزنه را برعهده دارد. گوینده برنامه کیوان همتی است. معصومعلی که مطالب برنامه را که از قبل آماده کرده، در اختیار همتی می‌گذارد و صفحه به صفحه توضیح می‌دهد. همتی با نظر انداختن به مطالب، چند سوال را مطرح می‌کند تا برایش ابهامی نماند. سپس معصومعلی سی دی‌های موسیقی را که متناسب با برنامه روزنه آماده کرده، کنار هم قرار می‌‌دهد. به این ترتیب، عوامل برنامه روزنه آماده می‌شوند که کار کوتاه اما پرشتاب خود را آغاز کنند.

تا شروع برنامه چند دقیقه‌ای باقی است، با آقای ابوسعیدی گوینده پخش گپ مختصری می‌زنم و با تعارف او یک استکان چای می‌نوشم. نوشیدن چای در صبح زمستانی، لذت‌بخش است. ده دقیقه پس از ساعت نه برنامه روزنه با صدای همتی این‌گونه آغاز می‌شود: به‌ نام خدا. در یک صبح زمستانی دریچه‌ای را به دنیای دانش می‌گشاییم و 15 دقیقه در خدمت شمائیم.

اولین آیتم برنامه خبرهای علمی است. بیشتر خبرها مربوط به دستاوردهای علمی پژوهشگران و دانشمندان و مبتکران ایرانی است. همین‌طور که همتی خبرها را می‌‌خواند، معصومعلی نگاهی به استودیو دارد و در عین‌حال مشغول گرفتن یک شماره تلفن است: الو آقای دکتر جمشیدی!‌

سلام از برنامه روزنه با شما تماس گرفتم ... بعد با کمک صدابردار پخش به اطلاع همتی می‌رساند که پس از خبرها، گفتگوی تلفنی را با دکتر جمشیدی آغاز کند. آقای جمشیدی رئیس اداره داروهای طبیعی وزارت بهداشت و درمان است و گوینده برنامه از او می‌خواهد که درباره دارو زخم دیابتی که تازه رونمایی شده، توضیح دهد. ساخت این دارو بازتاب زیادی در رسانه‌ها و محافل علمی داشته و برنامه روزنه با انعکاس سریع خبر آن، با این گفتگوی تلفنی اطلاعات کاملی را درباره‌اش به اطلاع مخاطبان رادیو می‌رساند. معصومعلی تاکید می‌کند که برنامه روزنه، همواره در تلاش است تا خیلی سریع و به موقع خبر موفقیت‌های علمی کشورمان را منعکس کند. دکتر جمشیدی توضیح می‌دهد که برای اولین بار تولید دانش فنی داروی زخم دیابتی در ایران صورت گرفته و مشابه‌سازی از داروی خارجی انجام نشده است.

پس از گفتگوی تلفنی یک آیتم خبری دیگر پخش می‌شود و در این فاصله معصومعلی به سراغ تلفن می‌‌رود و این بار به دکتر رستگار نماینده فدراسیون جهانی مخترعان زنگ می‌‌زند و ارتباط تلفنی برنامه با او برقرار می‌شود. پس از دقایقی معصومعلی تندتند به ساعت اتاق فرمان نگاه می‌کند. مطالب زیادی مانده که پخش نشده و فرصت برنامه رو به پایان است.

او از احمد‌جان بزرگی مسوول هماهنگی پخش می‌خواهد دو سه دقیقه از وقت‌ پخش را در اختیار برنامه روزنه بگذارد که جواب مثبت می‌شنود و کمی آرام می‌گیرد. در همین حال از جان بزرگی می‌پرسم همیشه این کار را می‌کنید؟ مشکلی پیش نمی‌آید؟

او پاسخ می‌‌دهد: اگر وقت در اختیار داشته باشیم، هنگامی که تهیه‌کننده برنامه‌ای بخواهد و احساس کنیم نیاز دارد، این کار را انجام می‌‌دهیم. سعی هماهنگی پخش این است که با تهیه‌کنندگان هماهنگ و همراه باشد تا کارها در فضایی صمیمانه و پویا انجام شود.

در دقایق پایانی برنامه روزنه، عوامل برنامه بعدی یعنی خانواده یکی‌یکی به رژی پخش می‌آیند. ابتدا فریبا فاضل تهیه‌کننده برنامه و سپس فاطمه آل‌عباس گوینده‌ آن می‌آیند.

وقتی همتی پایان برنامه روزنه را اعلام می‌کند، معصومعلی تهیه‌کننده آن لبخند بر لب دارد که حاکی از این است که از برنامه‌ای که تهیه کرده راضی است. حالا دیگر فرصت داریم تا درباره برنامه گفتگو کنیم. از معصومعلی می‌پرسم روزنه از چه تاریخی شروع شده می‌گوید: پس از تعطیل شدن برنامه علم و زندگی، برنامه روزنه از تیر سال 85 شروع شد و از آغاز خود من تهیه‌کننده آن بودم.

معصومعلی درباره محتوای برنامه این‌گونه توضیح می‌‌دهد: برنامه روزنه ترکیبی از خبر و اطلاعات علمی همیشه قابل استفاده است. برنامه تشکیل‌ شده از خبرهای گوینده و ارتباطی که با کارشناس یا حتی گزارشگر برقرار می‌کنیم. البته گزارشگر مخصوص شهرستان است. مثلا اگه اتفاق علمی مهمی در شهرستانی بیفتد، با گزارشگران شهرستان یا استان ارتباط برقرار می‌کنیم و او اطلاعات کاملی درباره موضوع به سمع شنوندگان می‌رساند.

برنامه یک آیتم دیگر دارد با عنوان نکته علمی  کاربردی. این آیتم قبلا ضبط شده و مدت آن کمتر از یک دقیقه است. قبلا با صدای آقای همایی بود و حالا خانم نشیبا آن را اجرا می‌کند. این آیتم پیام‌های علمی می‌دهد. مثلا می‌گوییم چه کار کنیم که اتومبیل سوخت کمتری مصرف کند یا می‌گوییم برای حفظ محیط زیست و پاکیزه نگه داشتن هوا یا طبیعت چه کارهایی انجام شود. مهرآسا معصومعلی که کارشناس ارشد تهیه‌کنندگی است تاکید می‌کند که دلبستگی زیاد به برنامه علمی روزنه دارد و برای فراهم آوردن مواد و مطالب هر برنامه گاهی ساعت‌ها وقت می‌گذارد و با مراجعه به سایت‌های علمی سعی می‌کند گزیده‌ای از تازه‌ترین خبرهای علمی را برای برنامه دستچین کند. معصومعلی اضافه می‌کند: من علاوه بر برنامه روزنه، چند برنامه دیگر را تهیه می‌کنم که یکی از آنها «ساده مثل صبح» نام دارد. این برنامه روزهای پنجشنبه و جمعه از ساعت 5/6 تا 8 صبح پخش می‌شود و برنامه‌ای اجتماعی و تفریحی است. در دل برنامه خبرهای متنوع علمی هم گنجانده شده، اما ماهیت برنامه تفریحی است که متناسب با صبح روزهای تعطیل تهیه می‌شود.

پژواک برنامه دیگری است که کار تهیه آن بر عهده من است. این برنامه پنجشنبه‌ها از 5/12 تا 13 پخش می‌شود. در این برنامه با یک کارشناس در مورد یک موضوع علمی صحبت می‌‌کنیم.

پس از گفتگوی مختصر با مهرآسا معصومعلی، فرصتی پیش می‌آید تا با کیوان همتی گوینده برنامه نیز گپی بزنم. همتی پیش از این گوینده شبکه ورزشی بود. همتی در حالی که در دست راست یک لیوان چای دارد، مطالب برنامه را که اجرا کرده، به معصومعلی می‌دهد و سپس چای خود را می‌نوشد. از همتی درباره برنامه روزنه می‌پرسم. او می‌گوید: از اردیبهشت 1386 گوینده این برنامه بوده‌ام. ریتم و سرعت آن متناسب با یک برنامه صبحگاهی و علمی است. برنامه صبح باید در جهت اطلاع‌رسانی باشد. صبح هر کدام از ما به عنوان یکی از افراد جامعه وقتی رادیو را باز می‌کنیم، به دنبال این هستیم که بدانیم چه خبر است.

همین طور که با همتی در حال گفتگو هستم، جان بزرگی مسوول هماهنگی پخش میان کلام ما می‌آید و به شوخی می‌گوید: بله می‌خواهیم ببینیم چی گرون شده و چی ارزون. بعد هم برای خودمون برنامه‌ریزی کنیم. همتی هم سری تکان می‌دهد و در حالی که لیوان را روی میز می‌گذارد، از من و بقیه کسانی که در رژی هستند، خداحافظی می‌کند. معصومعلی هم لحظه‌هایی بعد، از رژی رادیو ایران بیرون می‌رود. او از همین حالا به فکر تهیه مطالب و آیتم‌های برنامه روز بعد است.

جهانگیر چراتی‌