مردم را به دیدار آسمان ببریم

ضمن این‌که برنامه تلویزیونی آسمان شب که دوشنبه شب‌ها از شبکه 4 سیما پخش می‌شود نیز برنامه‌های ویژه‌ای در این خصوص پخش خواهد کرد و به اطلاع رسانی در این خصوص خواهد پرداخت.

کدام یک از کسانی که امروز منجمی آماتور، حرفه‌ای و یا تنها علاقه‌مندی نسبت به زیبایی‌های آسمان هستند ممکن است نخستین نگاه خود به آسمان از دریچه تلسکوپی کوچک را فراموش کرده باشند؟ اولین باری که جزییات سطح، کوهستان‌ها و دره‌های آن ماه را دیدیم یا
نخستین باری که نوارهای رنگی جو مشتری را به تماشا نشستیم و اقمار کوچک گالیله‌ای آن را هنگام رقصی در اطراف سیاره غول پیکر مشتری تماشا کردیم یا هنگامی که از دیدن شکوه حلقه‌های زحل به هیجان آمدیم و با دیدن زیبایی خوشه‌های ستاره‌ای نفسمان در سینه حبس شد. اینها خاطراتی نیست که بسادگی از ذهن ما پاک شود.

400 سال پیش از ما نیز گالیله از دیدن چنین صحنه‌هایی شگفت‌زده شد و تجربه و دانش را در هم آمیخت تا عصر جدیدی را در نجوم آغاز کند و هنوز هم نخستین نگاه از درون تلسکوپی کوچک و برای نخستین بار به سوی آسمان می‌تواند تصور ما از عالم و دنیا را تغییر دهد.

سال جهانی نجوم در یکی از برنامه‌های عمده خود می‌خواهد این تجربه ارزشمند را با هرتعدادی از مردم که امکان‌پذیر باشد به مشارکت بگذارد و این موضوعی است که در قطعنامه مصوب مجمع عمومی نیز به آن توجه شده است. در این خصوص هماهنگ کننده ملی ایالات متحده نیز در نظر دارد کیت‌هایی از تلسکوپ‌های ساده و ارزان قیمت را تولید و در اختیار مردم بگذارد تا مردم بتوانند هرچه بیشتر از این فرصت استفاده کنند.

در این پروژه که به عنوان یکی از پروژه‌های رسمی سال جهانی نجوم مطرح شده است؛ طراحان در نظر دارند که امکانی به وجود آورند که طی سال 2009 حداقل 10 میلیون نفر از مردم جهان برای نخستین بار از طریق تلسکوپ‌های کوچک شکوه آسمان را به نظاره بنشینند. شاید شما هم فکر کنید که این ایده بسیار خوش بینانه است، اما تصور کنید تنها 100 هزار منجم آماتور در این طرح مشارکت کند و هر یک بتواند به 100 نفر که تجربه دیدن آسمان از طریق تلسکوپ را ندارند، جهان شگفت انگیز ستاره‌ها را نشان بدهند. در این صورت به آمار جذاب 10 میلیون نفر خواهیم رسید.

این طرحی است که می‌توان در ایران نیز بنا بر شرایط داخلی آن را اجرا کرد. در سالهای اخیر استفاده از تلسکوپ‌های بزرگ و کوچک در جامعه نجوم آماتوری ایران رشد چشمگیری داشته است و آمار اپتیک‌های ایران به طور چشمگیری افزایش پیدا کرده است، اما مانند هر کجای جهان استفاده درستی از این ابزارها نمی‌شود و بسیاری از آنها بدون استفاده در گوشه‌ای از خانه‌های ما باقی مانده‌‌اند. این سال فرصتی است که این ابزارها به میان مردم آورده شود و به مردم عادی این فرصت داده شود که همان حس غریبی که ما آن را هنگام نخستین رصدمان تجربه کردیم، تجربه کنند.