خطاهای آزمایشگاهی آمار ندارد

شاخص استاندارد تعداد آزمایشگاه های تشخیص پزشکی به نسبت جمعیت ، یک آزمایشگاه به ازای 15هزار نفر است ، اما این شاخص در پایتخت کشوری که هم اکنون میزبان اولین کنگره بین المللی ارتقای کیفیت خدمات آزمایشگاهی تشخیص پزشکی است ، برای 17هزار نفر، یک آزمایشگاه تشخیص بیماری است و از این بدتر که هیچ مسوول شرکت کننده در این کنگره آماری از میزان خطاهای آزمایشگاه های پزشکی در ایران ندارد.

کد خبر: ۱۵۹۷۸۷

دست اندرکاران این کنگره معتقدند که پیشرفت های آزمایشگاه های تشخیص پزشکی در سال های اخیر روند رو به رشدی داشته است و بین المللی شدن این کنگره که ششمین سال برگزاری کشوری اش را هم به دنبال دارد با مطرح شدن بحث های مختلفی از جمله تشخیص مولکولی هماتولوژی ، تشخیص قبل از تولد، استانداردهای آزمایشگاهی ، آزمایشگاه و بالین ، آزمایشگاه و تعرفه ها، ایجاد شبکه اطلاعات آزمایشگاهی کشور و همکاری این شبکه با شبکه مدیریت بیماری ها و آزمایش های اطفال و سالخوردگان بسیار موثر است.

آنها تاکید می کنند که در تمام سال های گذشته قطعنامه پایانی کنگره و بررسی های کارشناسی این کنگره در تصمیم گیری های اجرایی وزارت بهداشت نقش داشته است ، اما با این تفاسیر بحث آزمایشگاه های تشخیص بیماری در کشور با چالش هایی همراه است.

خطا داریم ، اما آمار نه

بدون شک تشخیص آزمایشگاه در روند درمان و بهبود بسیاری از بیماری ها نقش صد درصدی دارد، بر همین اساس اولین سوالی که در نشست خبری این کنگره از سوی «جام جم » مطرح می شود، همین موضوع است ؛ بخصوص که در حال حاضر 4500آزمایشگاه تشخیص طبی در کشور مشغول فعالیت هستند و از جمعیت 70میلیونی کشور حدود 40میلیون نفر سالانه یک بار به این مراکز مراجعه می کنند.

اما جالب اینجاست که رئیس این کنگره به آمار 5درصدی خطاهای آزمایشگاهی در امریکا اشاره می کند، اما هیچ آماری از این خطاها در کشور ندارد جز این که در ایران آمار نداریم ، اما کمتر از 5درصد نیست.

سیدحسین فاطمی ، رئیس انجمن متخصصان علوم آزمایشگاهی نیز در این باره می گوید: سال گذشته میزان شکایت از آزمایشگاه های تشخیص طبی به نظام پزشکی جزو کمترین شکایات بود، البته برخی خطاها اجتناب ناپذیر است مثل این که بیمار ابتدا مصرف دارو را شروع کند و بعد به آزمایشگاه برود و این نوع خطاها به آزمایشگاه مربوط نمی شود.

آزمایشگاه به سفارش پزشک یکی از مسائلی که در خصوص مراجعه مردم به آزمایشگاه مشهود است ، توصیه پزشکان به آزمایشگاهی خاص و در مواردی حتی رد یک آزمایش و انجام مجدد آن است.

رئیس انجمن متخصصان علوم آزمایشگاهی در پاسخ به سوال «جام جم » در این خصوص به محدود بودن آزمایشگاه ها در سال های قبل اشاره می کند و معتقد است : این یک فرهنگ قدیمی است که باید با فرهنگ سازی رسانه ها اصلاح شود. فاطمی معتقد است این مساله گاهی به دلیل محدود بودن آزمایشگاه های تخصصی انجام می شود، اما بیماران باید مطلع باشند که کیفیت آزمایشگاه موجود به هیچ عنوان مورد تردید نیست.

میرمجید مصلایی ، دبیر بین المللی کنگره نیز با اشاره به این که برخی آزمایش های تخصصی و فوق تخصصی در مراکز خاصی انجام می شود و پزشکان ناگزیر به ارجاع بیمار به آن مراکز هستند، می گوید: یکی از علل ارجاع بیماران توسط پزشکان به برخی آزمایشگاه ها، صرفا رفع سرگردانی بیمار است و در دسترس بودن خدمات آزمایشگاهی ، شناسایی خطا را هم سهل الوصول کرده است.

تولد نوزادان مبتلا به تالاسمی 300 مورد در سال

مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران نیز به عنوان رئیس سازمانی که تشخیص آزمایشگاهی در بیماری های مربوط به این سازمان نقش بسزایی دارد، در نشست خبری این کنگره با اشاره به نقش آزمایشگاه ها در برنامه تشخیص پیش از تولد تالاسمی ، می گوید: به برکت این برنامه موارد تولد جدید تالاسمی از 1200به 300مورد در سال رسید.

ابوالقاسمی ادامه می دهد: برنامه پیشگیری از تولد تالاسمی در ابتدا بر اساس منع ازدواج مبتلایان به تالاسمی مینور بنیان نهاده شد، اما سپس برنامه به سمت غربالگری مردان تغییر یافت تا در صورت لزوم ، زنان نیز بررسی شوند. مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران می گوید: اگر این برنامه در کشور به اجرا درنمی آمد، شاهد جمعیت 28هزار نفری بیماری تالاسمی در کشور بودیم که همواره به عنوان یک معضل بهداشتی مطرح بود.

ابوالقاسمی ، حذف موارد تولد جدید تالاسمی در کشور را نیازمند توجه به 3استان محروم و ارائه آموزش همگانی می داند: برخی از این موارد جدید ماحصل ازدواج های خارج محضری و برخی نتیجه پوشش ناکافی برنامه بخشی ناشی از تولد اتباع خارجی (عرب و افغان) و بالاخره تعدادی نیز نتیجه بارداری هایی است که با وجود پیگیری ، به ختم بارداری منجر نشده است.

وی معتقد است: انجام آزمایش های تشخیصی ، تفسیر و ارائه مشاوره ، خدمات ارزنده و عظیمی بود که طی 15سال در کشور صورت گرفت.