مهار‌ بیماری مخرب‌ MS

 متاسفانه هنوز درمان قطعی برای MS پیدا نشده است درنتیجه به ناچار ترکیب درمان داروئی و درمان فیزیکی برای کاهش علائم و یا حتی به مرحله نهفته بودن بیماری توصیه می‌شود، اما درحال حاضرمهار پیشرفت MS به لطف تکنیک نوین درمانی ارائه شده از سوی محقق ایرانی دانشگاه لوئیزیانا چندان هم غیرممکن به نظر نمی‌رسد. دکتر علیرضا میناگر، محقق ایرانی مرکز علوم سلامتی دانشگاه دولتی لوئیزیانا و تیم همراهش دریافته‌اند که با افزودن نوعی آنتی بیوتیک ارزانقیمت اما موثر به داروهای مصرفی بیماران MS می‌توان جان دوباره‌ای به زندگی آنها بخشید.

از کی به فکر پیدا کردن راه درمان این بیماران افتادید؟

بالغ بر 6 سال است به صورت متمرکز و هدفمند برای یافتن راه‌های درمانی MS در قالب تیمی‌ از محققان زبده تلاش می‌کنیم و دستیابی به این دستاورد نوین که ترکیب آنتی بیوتیک Doxycycline با داروی اینفرتن می‌تواند تکنیکی موثر برای مهار پیشرفت MS باشد تنها یکی از آنهاست.

 طرح شما تاکنون چه مسیری را طی کرده است؟

 این پروژه تاکنون 20 درصد از مسیر خود را طی کرده و 80 درصد دیگر آن که مربوط به ناشناخته‌های این بیماری است همچنان فراروی ماست. ما شبانه روز کار می‌کنیم تا رابطه بین سلول‌های سفید خون (گلبول) و مکانیزم شکل‌گیری و پیشرفت MS را کشف کنیم.

برای این روش نسبت به روش‌های دیگری که تاکنون در سطح جهان مطرح شده‌اند چه مزیت‌هایی را قایل هستید؟

باید توجه کنیم که تاکنون برای درمان MS تلاش‌های زیادی در جهان انجام گرفته است اما نگرشی که ما برای درمان MS به کار برده‌ایم در نوع خود منحصربه‌فرد است. ضمن آن‌که این تکنیک نوین درمانی در عین حال که از مغز حفاظت می‌کند سیستم ایمنی بدن را نیز ارتقا می‌بخشد.

بیشترین فعالیت شما در این طرح در چه بخشی معطوف شده بود؟

 عمده کارهای من به بررسی فعالیت غیرطبیعی گلبول سفید خون و نحوه ارتباط آنها با سلول‌های عروق مغزی مربوط بوده است.

برای رسیدن به نتیجه مورد نظر چه مسیری را طی کردید؟

در این میان به مطالعه جامع بیماری MS و سایر بیماری‌های التهابی مغز پرداخته‌ایم تا متوجه شویم که چطور یک گلبول سفید از جریان عمومی‌خون وارد مغز می‌شود. با توجه به این بررسی‌ها سال‌هاست که درمانهای جدیدی برای MS را جستجو می‌کنیم.

چرا سعی نکردید تا از داروهای مرسوم کمک بگیرید؟

در حال حاضر داروی «اینفرتن» که از سوی بیماران MS در سراسر جهان به عنوان داروی رایج مورد مصرف قرار می‌گیرد توانایی متوقف ساختن ضایعات جدید مغزی در این بیماران را ندارد. از این رو دانشمندان به دنبال یافتن مکمل‌های دارویی برای کمک به این بیماران بوده‌اند.

این آنتی بیوتیک دقیقا چیست و چه کاربردی دارد؟

 آنتی بیوتیک Doxycycline که تصور می‌کنم در ایران هم به وفور وجود داشته باشد عمدتا برای مقابله با جوش‌های غرور جوانی (آکنه) مورد مصرف قرار می‌گیرد اما در جریان بررسی‌های خود دریافته‌ایم که این دارو به جز خاصیت ضدمیکروبی ویژگی مهم ضد التهابی نیز دارد. در واقع هدف مهم ما ارائه تکنیک درمانی برای بیماران MS با مشخصه ارزان بودن و تاثیرگذاری بالاست.

 فاز آزمایشگاهی آن چقدر بطول انجامید؟

این آنتی‌بیوتیک پیش از این بر روی حیوانات آزمایش‌های خوبی داشته است اما برای نخستین بار آن را روی نمونه‌های کشت سلولی در آزمایشگاه انجام دادیم و پس از مشاهده نتایج امیدوارکننده بر آن شدیم که آن را روی انسان نیز آزمایش کنیم.

 فاز انسانی آن چه نتایجی در برداشت؟

 بله ، روی 15 بیمار مبتلا به MS (در مرحله میانی بیماری) با میانگین سن 5/44 سال انجام شده است. این بیماران برای مدت حداقل 6 ماه از داروی اینفرتن استفاده کرده بودند و در عین حال نشانه‌هایی از شکل‌گیری ضایعات مغزی جدیدی را نشان می‌دادند. بیماران MS روزانه و برای مدت 4 ماه 100 میلی گرم آنتی بیوتیک‌  doxycycline نیز در کنار داروی اینفرتن‌  مصرف می‌کردند.

چقدر روی افراد تحت آزمایش استفاده شد؟

 در جریان استفاده از این آنتی‌بیوتیک بر روی بیماران MS که ارزان قیمت نیز هست، در کمال حیرت متوجه شدیم روند پیشرفت بیماری را کند می‌کند و از این رو دریافتیم در مسیری حرکت می‌کنیم که باید حضور داشته باشیم. در طول انجام این تکنیک نوین درمانی، بیماران هر ماه تحت معاینات نورولوژیکی و اسکن MRI و آزمایش‌های خونی قرار گرفتند. در واقع پس از گذشت 4 ماه اسکن‌ها و تصاویر مغزی از این‌
 15 بیمار نشان داد که تشکیل ضایعات در آنها بسیار محدودتر شده است. نکته جالب توجه این بود که در 60 درصد این بیماران تشکیل چنین ضایعات مغزی حتی 25 درصد کاهش پیدا کرده بود. با این حال باید گفت آزمایش روی این 15 بیمار هنوز در مراحل بسیار اولیه است و نمی‌توان نتایج قطعی از این مرحله از تحقیقات انتظار داشت.

 در انتخاب بیماران چه فاکتورهایی را مدنظر قرار دادید؟

ما بیمارانی را انتخاب کردیم که دچار حملات مکرر شده و به رغم استفاده از درمان‌هایی با داروهای استاندارد، بیماری آنها همچنان ادامه می‌یابد ، اما این نوید را می‌توانم بدهم که برجسته‌ترین مغزهای دنیا در حال کار روی درمان MS هستند و در 5 تا 10 سال آینده داروهای حیرت‌آور موثرتر و با اثرات جانبی کمتر روانه بازار خواهند شد.

 اما امکان میل پیشرفت بیماری با استفاده از این تکنیک به صفر تا چه حد امکانپذیر است؟

برای ارائه پاسخی روشن به این پرسش مهم باید آزمایش‌های بیشتری روی بیماران مختلف و پرشمار انجام دهیم. همه چیز به آینده بستگی دارد.

 آیا نتایج این دستاورد انعکاس ویژه‌ای داشته؟

بله نتایج این پژوهش در مجله نورولوژی به چاپ رسیده است.

دستاورد خود را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

با جرات می‌توانم بگویم که در عرصه مهار پیشرفت MS دست به کار بزرگی زده‌ایم و ثابت کرده‌ایم که با استفاده از نوعی آنتی بیوتیک به عنوان داروی مکمل می‌توان این بیماری خاموش اما مخرب را تا حد زیادی فلج کرد.

اصغر الوندی