شکل گیری اتحادیه هایی در خیال

این در حالی است که هنوز خبرهای راه اندازی سازمان رادیو تلویزیون ، اتحادیه صنعت چاپ و همکاری های کتابخانه ای در حوزه کتابخانه های ملی کشورهای عضو در حد حرف های همان اجلاس پیشین در تهران و برخی از کشورهای منطقه باقی مانده است.

تنها گامی که در این زمینه برداشته شد، حضور رئیس کتابخانه ملی یکی از کشورهای آسیای میانه در تهران و وعده هایی برای گسترش همکاری های دو کشور بود که از سوی کشورهای دیگر هم با استقبال چندانی روبه رو نشد.

اگرچه وعده آموزش کتابداران ، کمک به مرمت و حفظ نسخ خطی کشورها از سوی کتابخانه ملی ایران با توجه به توانایی نهادهای کتابخانه ای ایران ، نزدیک ترین پیشنهاد به عمل بود، اما این مساله هم نتیجه چندانی برای کشورها در بر نداشت.

در همه سال های رفته ، نشست ها و اجلاس های فراوانی برای تشکیل اتحادیه ها و وعده همکاری های منطقه ای در زمینه فعالیت های فرهنگی برگزار شده و با طمطراق بسیار به رسانه ها راه یافته است ، اما چیزی که مهم می نماید، نبود گام عملی برای تحقق این وعده هاست.

3سالی از حضور روسا و نمایندگان نمایشگاه های کتاب کشورهای اسلامی در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران نمی گذرد که به حصول توافق برای تشکیل اتحادیه روسای نمایشگاه های کتاب کشورهای اسلامی منجر شد، وعده ای که هرگز رنگ عمل به خود نگرفت.

جالب آن بود که نماینده نمایشگاه بین المللی کتاب آنکارا با دعوت از همه نمایندگان حاضر در آن نشست برای مهرماه از تشکیل این اتحادیه ، استقبال فراوانی کرد. نکته جالب تر آن که این نشست چندساعته تنها در این مباحث خلاصه شد که همه اعضا از تشکیل این اتحادیه استقبال کردند و از اعلام آمادگی خود خبر دادند.

اعضای شرکت کننده اگرچه از گذشته می دانستند که دستور جلسه چیست هیچ پیشنهاد عملی و برنامه ای که بتواند به صورت کاربردی به عنوان شرط تحقق مطرح شود، ارائه نکردند و همین مساله باعث شد از اردیبهشت که نمایشگاه بین المللی کتاب تهران برگزار شد تا شهریور، خاک روی همه حرف ها و حدیث ها بنشیند و کسی دیگر سراغی از آن همه حرف نگرفت.

این گونه وعده های منطقه ای حداقل در حوزه فرهنگ کشورهای منطقه به دلیل در اولویت چندم قرار گرفتن این دسته فعالیت ها همیشه به عنوان سایه ای از فعالیت های اقتصادی و سیاسی حرکت می کنند و سایه هیچ گاه به اصل نمی رسد. قصد این مقال ، آن نیست که باران ناامیدی بر فعالیت های مثبت منطقه ای بباراند، اما از واقعیت ها نمی توان فرار کرد که خود موسسه فرهنگی اکو، سایه ای از سازمان همکاری های اقتصادی است و اولویت تشکیل دهندگان آن فعالیت های مشترک اقتصادی است تا فعالیت های سرمایه بر فرهنگی.

آنچه از سوی کشور ما همواره مورد غفلت قرار گرفته است ، توان فرهنگی و اقتصادی حاصل از این توان بوده که می تواند درآمد خوبی برای کشور به ارمغان آورد. تنها صنعت چاپ نوین و پیشرفته در ایران کافی است که راهی به بازارهای منطقه پیدا کند و از قبل تولید محصولات چاپی اعم از کتاب و دیگر محصولات مکتوب و محصولات بسته بندی ، درآمد فراوانی نصیب کشور کند.

از دست رفتن بازار چاپ کتاب های درسی عراق به دلیل اختلافات بخش خصوصی و دولتی و بازار مناسب تولید کتاب برای کشورهای آسیای میانه از جمله افغانستان از جمله این غفلت ها بود که هنوز فعالان بخش خصوصی این حوزه را می آزارد. بهتر است به جای وعده های غیرعملیاتی ، با برنامه ریزی و ارائه پیشنهادهای عملی ، راه را برای تحقق این پیشنهادها حداقل در سطح منطقه ای فراهم کنیم.

‏ غلامرضا معصومی