پشتبام در بسیاری از خانهها فضایی است که بخشی از وسایل قدیمی و بلااستفاده در آن جمع میشوند؛ از جعبههای چوبی و گلدانهای قدیمی گرفته تا لاستیک، بطری، شیشه و وسایل دکوری که دیگر کاربردی ندارند. اما با کمی خلاقیت میتوان همین وسایل را به بخشی از طراحی و تزیین پشت بام تبدیل کرد و بدون خرید تجهیزات متعدد، ظاهر فضا را تغییر داد.
البته تزیین پشت بام با وسایل دور ریختنی به معنی قرار دادن هر وسیله قدیمی در این فضا نیست. انتخاب متریال مناسب، توجه به شرایط آبوهوایی، وزن وسایل و مهمتر از همه، جلوگیری از آسیب به کف و عایق پشتبام اهمیت زیادی دارد. اگر این موارد رعایت شوند، وسایل دورریختنی میتوانند در ایجاد فضای سبز، نشیمن، نورپردازی و المانهای دکوراتیو نقش داشته باشند.
هر وسیله قدیمی را نمیتوان بدون بررسی در فضای پشتبام استفاده کرد. بهترین انتخاب، وسایلی هستند که در کنار ظاهر مناسب، وزن قابلقبول، استحکام کافی و مقاومت نسبی در برابر آفتاب و رطوبت داشته باشند. برای مثال، پالت و جعبههای چوبی سالم میتوانند برای ساخت میز، استند یا نشیمن کاربرد داشته باشند؛ لاستیکهای قدیمی برای گلدان و المانهای دکوراتیو مناسباند و شیشهها، بطریها و ظروف بلااستفاده نیز میتوانند به فضای سبز یا نورپردازی اضافه شوند.
پیش از استفاده، وضعیت هر وسیله را بررسی کنید و وسایل پوسیده، زنگزده، ناپایدار یا دارای لبههای خطرناک را کنار بگذارید. همچنین بهتر است بهجای جمع کردن تعداد زیادی وسیله در پشتبام، از چند عنصر هماهنگ استفاده کنید تا نتیجه نهایی بیشتر شبیه یک فضای طراحیشده باشد تا انباری از وسایل قدیمی.

یکی از سادهترین راهها برای تزیین پشت بام با وسایل دور ریختنی، استفاده دوباره از آنها برای ایجاد فضای سبز است. لازم نیست برای هر گلدان حتماً سراغ ظروف جدید بروید؛ بطریهای بزرگ، سطلها و برخی ظروف قدیمی، در صورت مناسب بودن جنس و اندازه، میتوانند به محل کاشت گیاهان تبدیل شوند. جعبههای چوبی سالم نیز گزینه مناسبی برای قرار دادن چند گلدان یا ایجاد یک باغچه کوچک هستند.
لاستیکهای قدیمی هم میتوانند در بخشهایی از پشتبام بهعنوان گلدان یا یک المان دکوراتیو مورد استفاده قرار بگیرند. قرار دادن چند لاستیک با اندازه یا ارتفاع متفاوت در کنار گیاهان، به فضا فرم و تنوع میدهد. با این حال، بهتر است این عناصر بهصورت محدود و هماهنگ استفاده شوند تا ظاهر پشتبام شلوغ نشود.
در انتخاب هر ظرف برای کاشت، موضوع زهکشی آب را نیز در نظر بگیرید. آب اضافی باید بتواند از بستر کاشت خارج شود و در عین حال، نباید به کف یا عایق پشتبام نفوذ کند. به همین دلیل، محل قرارگیری گلدانها و نحوه جمعآوری آب اهمیت زیادی دارد.
اگر قرار است پشتبام فقط محلی برای قرار دادن گلدانها نباشد، میتوان بخشی از وسایل دورریختنی را به مبلمان و عناصر کاربردی تبدیل کرد. پالتهای چوبی سالم یکی از گزینههای شناختهشده هستند و میتوان از آنها برای ساخت نیمکت، سکو یا میز استفاده کرد. جعبههای چوبی قدیمی نیز میتوانند در کنار این مبلمان، بهعنوان میز کوچک یا استند گلدان مورد استفاده قرار بگیرند.
لاستیکهای فرسوده نیز با قرار گرفتن یک صفحه مناسب و پایدار روی آنها میتوانند به میزهای کوچک تبدیل شوند. حتی یک چهارپایه یا صندلی قدیمی که هنوز استحکام کافی دارد، ممکن است پس از تمیزکاری و آمادهسازی، جای مناسبی در گوشه نشیمن پشتبام پیدا کند.
با این حال، ظاهر وسیله نباید تنها معیار انتخاب باشد. پالت، جعبه یا هر وسیلهای که قرار است وزن افراد یا وسایل دیگر را تحمل کند، باید از نظر استحکام بررسی شود. همچنین برای استفاده طولانیمدت در فضای باز، بهتر است متریال در برابر رطوبت و تابش مستقیم خورشید مقاومت مناسبی داشته باشد.
نورپردازی میتواند حتی یک پشتبام ساده را در ساعات شب به فضایی گرم و دلنشین تبدیل کند. برای این کار میتوان از برخی شیشهها، بطریها و ظروف قدیمی بهعنوان عناصر دکوراتیو در کنار چراغها و ریسههای مناسب فضای باز استفاده کرد. قرار دادن چند عنصر نورانی در اطراف محل نشیمن یا در میان گلدانها، بدون نیاز به تغییرات گسترده، به فضا عمق و جذابیت بیشتری میدهد.
برای نتیجه بهتر، نورها را در تمام نقاط پشتبام پخش نکنید. بهتر است یک یا دو محدوده مانند گوشه نشیمن، مسیر دسترسی یا اطراف فضای سبز بهعنوان نقاط اصلی نورپردازی انتخاب شوند. ترکیب نور با چوب، گیاهان و وسایل قدیمی نیز میتواند ظاهر طبیعیتری ایجاد کند.
در این بخش، ایمنی اهمیت زیادی دارد. وسایل دورریختنی نباید جایگزین تجهیزات استاندارد برقی شوند و چراغها، اتصالات و ریسههای مورد استفاده در فضای باز باید متناسب با شرایط محیط انتخاب شوند. هدف، ایجاد نورپردازی خلاقانه است؛ نه اینکه وسایل قدیمی به منبع خطر تبدیل شوند.
گاهی برای تغییر ظاهر پشتبام نیازی به ساخت وسیلهای کاملاً جدید نیست؛ یک وسیله قدیمی با ظاهر مناسب میتواند بهتنهایی به یک نقطه کانونی دکوراتیو تبدیل شود. برای مثال، یک پنجره یا در چوبی قدیمی را میتوان در کنار فضای سبز قرار داد و با اضافه کردن چند گلدان یا عناصر ساده، بخشی از دیوار یا یک گوشه خالی را از حالت یکنواخت خارج کرد. قابهای قدیمی، چرخهای بلااستفاده و برخی وسایل فلزی نیز میتوانند در همین نقش استفاده شوند.
نکته مهم این است که این وسایل نباید به شکل تصادفی در نقاط مختلف پشتبام قرار بگیرند. بهتر است یک گوشه مشخص را برای عناصر دکوراتیو در نظر بگیرید و چند وسیله را بر اساس سبک، رنگ یا جنس در کنار هم قرار دهید. برای مثال، ترکیب یک قاب چوبی قدیمی با گلدانهای ساده و چند گیاه میتواند بسیار منسجمتر از استفاده همزمان از چندین وسیله متفاوت باشد.
اگر وسیلهای قرار است در فضای باز باقی بماند، وضعیت آن را از نظر پوسیدگی، زنگزدگی و استحکام بررسی کنید و در صورت نیاز، پیش از استفاده آن را برای شرایط محیطی پشتبام آماده کنید.
استفاده از وسایل دور ریختنی زمانی نتیجه خوبی دارد که این عناصر بخشی از یک ترکیب مشخص باشند، نه اینکه هر وسیله قدیمی در گوشهای از پشتبام قرار بگیرد. برای ایجاد هماهنگی، ابتدا یک سبک و ترکیب رنگی مشخص در نظر بگیرید و سپس وسایلی را انتخاب کنید که با همان فضا همخوانی داشته باشند. برای مثال، ترکیب چوبهای قدیمی، گلدانهای ساده و گیاهان طبیعی میتواند حالوهوایی گرم و طبیعی ایجاد کند.
تکرار یک متریال یا رنگ نیز به یکپارچگی فضا کمک میکند. اگر از پالت چوبی برای ساخت نیمکت استفاده کردهاید، میتوانید از جعبه چوبی مشابه برای میز یا استند گلدان استفاده کنید. به همین ترتیب، تکرار چند گلدان یا المان مشابه در یک محدوده، ظاهر منظمتری ایجاد میکند.
در نهایت، فضای خالی را فراموش نکنید. قرار دادن تعداد زیادی وسیله در کنار هم لزوماً به معنای تزیین بهتر نیست. گاهی چند عنصر ساده که با فاصله و جای مناسب در کنار هم قرار گرفتهاند، بسیار زیباتر از مجموعهای شلوغ از وسایل دورریختنی دیده میشوند.
به توصیه شرکت تخصصی منظر سبز که متخصص روف گاردن هستند، در تزیین پشتبام، هر وسیلهای که ظاهر جذابی دارد لزوماً انتخاب مناسبی نیست. اولین نکته، وزن وسایل است؛ قرار دادن تعداد زیادی گلدان، مبلمان یا عناصر سنگین بدون توجه به ظرفیت سازه میتواند فشار غیرضروری به پشتبام وارد کند. بهخصوص اگر چند وسیله سنگین در یک محدوده متمرکز شوند، بهتر است پیش از اجرا وضعیت سازه بررسی شود.
آسیب به عایق پشتبام نیز موضوع مهم دیگری است. وسایل دارای پایههای تیز، لبههای فلزی، میخ یا بخشهای آسیبدیده نباید مستقیماً روی سطح عایق قرار بگیرند. جابهجایی وسایل سنگین نیز باید با دقت انجام شود تا پوشش کف و عایق آسیب نبیند.
از طرف دیگر، متریالهایی مانند چوب پوسیده، MDF معمولی یا فلزات زنگزده ممکن است در برابر رطوبت، بارندگی و تابش مستقیم خورشید دوام مناسبی نداشته باشند. وسایل لق و ناپایدار، شیشههای ترکخورده و عناصر دارای لبه تیز نیز به دلیل احتمال آسیب، انتخاب مناسبی برای فضای پشتبام نیستند.
در واقع، بهترین تزیین زمانی شکل میگیرد که زیبایی در کنار ایمنی و دوام قرار بگیرد؛ نه اینکه وسایل دورریختنی صرفاً برای پر کردن فضای خالی پشتبام استفاده شوند.
تزیین پشت بام با وسایل دور ریختنی زمانی جذاب و موفق خواهد بود که وسایل قدیمی با هدف مشخص و در کنار یکدیگر استفاده شوند. یک پالت میتواند به نشیمن تبدیل شود، جعبهای قدیمی نقش استند گلدان را داشته باشد و چند ظرف بلااستفاده به فضای سبز اضافه شوند. در کنار این ایدهها، توجه به وزن، دوام، ایمنی و سلامت عایق پشتبام ضروری است. ما بسیاری از این ایده ها را از مطلب ایده خلاقانه فضاسازی پشت بام کسب کردیم.
در نهایت، زیباترین پشتبام لزوماً پشتبامی نیست که بیشترین وسیله را در خود جای داده باشد؛ بلکه فضایی است که عناصر ساده و بازیافتی در آن با نظم و خلاقیت کنار هم قرار گرفتهاند.
در گفتوگو با جامجم آنلاین مطرح شد
اصغر شرفی در گفتوگو با جام جم:
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی در گفتوگوی تفصیلی با «جام جم»:
در گفتوگو با جامجم آنلاین عنوان شد