ارزیابی عملیاتی شاخص‌های سلامت استان با هدف تدوین نقشه راه سال ۱۴۰۵

رئیس دانشگاه علوم پزشکی یاسوج در نخستین روز از این کارگاه با تأکید بر لزوم عبور از روزمرگی و رفتارهای غیرحرفه‌ای، تصریح کرد: اولویت اصلی ما در این دوره، ارتقای شاخص‌های سلامت و رضایتمندی مردم است و هیچ‌گونه حاشیه‌سازی یا انتصاب بر مبنای روابط شخصی در این مسیر قابل‌قبول نیست.

دکتر پناهی با بیان اینکه مدیر موفق کسی است که با شناخت دقیق سرمایه‌های انسانی، بهترین عملکرد را از مجموعه خود استخراج کند، اظهار داشت: مدیریت، تزریق انگیزه است. مدیری که روحیه کارکنان را نشناسد و در جای‌گذاری نیروها دچار خطای استراتژیک شود، عملاً موجب بی‌انگیزگی در بدنه دانشگاه می‌شود.

وی با انتقاد شدید از برخی رفتارهای غیراخلاقی نظیر سیاه‌نمایی و ارسال گزارش‌های خلاف واقع به مراجع فرادستی، تأکید کرد: این قبیل اقدامات، تصویری مخدوش و دور از واقعیت از توانمندی‌های دانشگاه در سطح ملی ایجاد می‌کند. ما با چالش‌های جدی مالی و محدودیت منابع روبه‌رو هستیم و انتظار دارم مدیران به جای ملتهب کردن فضا با ناآگاهی، با درک شرایط موجود، برای مدیریت بهینه منابع و حل مشکلات مردم وقت بگذارند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با اشاره به تلاش‌های شبانه‌روزی هیئت‌رئیسه برای پیشبرد اهداف دانشگاه گفت: فرصت خدمت در این دوره بسیار مغتنم است. اگر با این سطح از همراهی و تلاش به اهداف تعیین‌شده دست نیابیم، قصور بزرگی صورت گرفته است؛ بنابراین از هیچ تلاشی برای بهبود وضعیت فروگذار نخواهیم کرد.

دکتر پناهی با صراحت تمام به موضوع انتصابات ورود کرد و افزود: یک سال از آغاز فعالیت این دوره گذشته است؛ زمان آن رسیده که با نگاه‌های سنتی و "طایفه‌سالاری" در انتصابات خداحافظی کنیم. شأن جامعه دانشگاهی بالاتر از این است که گرفتار انتصابات غیرتخصصی شویم. ملاک من برای ابقا یا تغییر مدیران، تنها "شاخص‌های عملکردی" و "میزان رضایت مردم" است؛ پیامک‌های تخریبی و حاشیه‌سازی‌ها هیچ تأثیری در تصمیمات مدیریتی بنده نخواهد داشت.

وی هدف از جلسات ارزیابی را نه رقابت‌های ناسالم میان شبکه‌های بهداشتی، بلکه طراحی نقشه‌راهی برای اصلاح و ارتقای خدمات دانست و خاطرنشان کرد: دوران مدیریت، بسیار کوتاه است. مدیران باید انرژی خود را صرف خدمت صادقانه کنند تا در پایان مسئولیت، نامی نیک از خود به یادگار بگذارند که دعای خیر مردم، ارزشمندترین میراث این دوران خواهد بود.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج در ادامه با اشاره به آغازین این کارگاه که با هدف ارزیابی عملکرد و تحلیل دقیق شاخص‌های آماری برگزار شد، اظهار داشت: در این نشست‌های تخصصی، عملکرد شهرستان‌ها در ۱۰ حوزه مختلف به دقت بررسی می‌شود تا ضمن شناسایی نقاط قوت و ضعف، راهبردهای کلیدی عملیاتی برای اجرا در سال ۱۴۰۵ تدوین گردد.

دکتر مسلم شریفی با تأکید بر اینکه مبنای این تحلیل‌ها، مقایسه آماری سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ و در صورت نیاز، بررسی روندهای تاریخی است، افزود: با وجود تمامی چالش‌های اجرایی، محدودیت‌های اعتباری و فشارهای ناشی از تورم در بخش تجهیزات و مواد مصرفی پزشکی، عملکرد مجموعه بهداشت در سال ۱۴۰۴ رضایت‌بخش و قابل‌قبول بوده است.

معاون بهداشتی دانشگاه با ابراز خرسندی از توفیقات به‌دست آمده در سال گذشته، گفت: کاهش شاخص مرگ‌ومیر نوزادان و مادران باردار، همچنین کاهش نرخ خودکشی در سطح استان، از جمله دستاوردهای ارزشمندی است که مرهون تلاش‌های بی‌وقفه همکاران خدوم در خانه‌های بهداشت، پایگاه‌های سلامت، مراکز جامع خدمات سلامت و تمامی کادر درمان اعم از پزشکان، ماماها، پرستاران و بهورزان است.

دکتر شریفی در بخش دیگری از سخنان خود به چالش‌های موجود اشاره کرد و افزود: اگرچه در تأمین نیروی انسانی تیم سلامت شامل پزشک، ماما و پرستار برای پوشش سراسری جمعیت استان مشکل حادی نداریم، اما در بخش دندانپزشکی با کمبودهایی مواجه هستیم که نیازمند مدیریت و برنامه‌ریزی دقیق‌تری است.

وی تصریح کرد: ایده و راهبرد اصلی ما در سال پیش‌رو، توزیع عادلانه منابع در سراسر استان است. برای ما تفاوتی میان مرکز استان و دورترین نقاط وجود ندارد؛ همه مردم استان از نظر نیاز به دریافت خدمات سلامت یکسان هستند و وظیفه ما طراحی و ارائه بهترین مراقبت‌های ممکن متناسب با مقتضیات هر منطقه است.

رشد چشمگیر مراقبت از بیماران فشارخونی در کهگیلویه و بویراحمد / هشدار نسبت به وضعیت کنترل دیابت و لزوم تغییر رویکرد در پیگیری بیماران

رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، با تشریح وضعیت سلامت استان در حوزه بیماری‌های مزمن، ضمن اعلام موفقیت استان در شاخص مراقبت از فشار خون، نسبت به وضعیت دیابت و ضعف در پیگیری برنامه‌های غربالگری هشدار داد.

بهمن رشیدپور با اشاره به دستاوردهای اخیر در حوزه کنترل فشار خون اظهار داشت: علی‌رغم محدودیت‌های موجود در منابع انسانی و چالش‌های فنی در سامانه "سیب"، شاخص مراقبت پزشک برای بیماران فشارخونی در استان، رشد ۶ تا ۷ درصدی را تجربه کرده و از ۶۱.۹ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۶۷.۲ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این عملکرد، کهگیلویه و بویراحمد را در زمره دو استان برتر کشور قرار داده است.

وی در ادامه با بیان اینکه وضعیت در حوزه دیابت متفاوت است، افزود: متأسفانه در بحث مراقبت دیابت، با پوشش حدود ۳۷ درصدی، عملکردی پایین‌تر از میانگین کشوری (۴۳ درصد) داریم. همچنین آمار کنترل نامطلوب قند خون ناشتا از ۳۷ درصد به ۴۹ درصد افزایش یافته که نشان‌دهنده لزوم بازنگری در برنامه‌های مراقبتی است. این چالش، ریشه در عوامل متعددی از جمله عدم پایبندی بیماران به فرآیند درمان، سطح پایین سواد سلامت، کمبود آموزش‌های اثربخش و چالش‌های دسترسی به آزمایشگاه دارد؛ به‌ویژه در شهرستان‌های مارگون، بهمئی، باشت و دنا که نیازمند مداخلات جدی‌تری هستند.

رشیدپور در بخش دیگری از این سخنان خود به حوزه خطرسنجی و غربالگری پرداخت و گفت: پوشش خطرسنجی در جمعیت بالای ۳۰ سال استان از ۶۷ درصد به ۵۴ درصد کاهش یافته است. با این حال، شناسایی بیماران جدید فشارخونی (۲.۶ درصد) در استان بیش از دو برابر میانگین کشوری است که نشان از حساسیت سیستم دارد، اما در حوزه شناسایی دیابت جدید (۰.۴ درصد)، فاصله معناداری با میانگین کشوری (۲ درصد) داریم که باید سریعاً اصلاح شود.

رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشتی دانشگاه، وضعیت برنامه ژنتیک و تالاسمی را مطلوب ارزیابی کرد و افزود: در پوشش آزمایش مرحله اول (PND1) به موفقیت ۹۶ درصدی رسیده‌ایم، اما متأسفانه به دلیل تأخیر در مراجعه زوجین، فرصت طلایی برای انجام مراحل بعدی آزمایش از دست می‌رود.

وی همچنین به ضعف جدی در نظام ارجاع غربالگری کم‌شنوایی نوزادان اشاره کرد و تأکید داشت:با وجود پوشش صددرصدی در انجام غربالگری، در بخش "پیگیری و ارجاع" عملکرد رضایت‌بخش نیست و این امر تنها در شهرستان‌های بویراحمد و گچساران فعال است و در سایر شهرستان‌ها آمار ما صفر است.

بهمن رشیدپور در پایان، تغییر پارادایم مدیریتی در این حوزه را ضروری دانست و تأکید کرد: راهبرد اصلی ما باید تغییر تمرکز از "کمیت و تعداد مراقبت" به "نتیجه و پیامد خدمت" باشد. ما باید به جای تمرکز بر آمارهای کاغذی، به سمت پیگیری فعالانه بیماران پرخطر حرکت کنیم تا شاهد کاهش واقعی بار بیماری‌های غیرواگیر در استان باشیم.

 لزوم تقویت نظام مراقبت سندرومیک و بازنگری در برنامه‌های مقابله با اچ‌آی‌وی

محسن ظریفی، رئیس گروه بیماری‌های واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کهگیلویه و بویراحمد، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت بیماری‌های واگیر، تصریح کرد که غفلت مدیریتی پس از فروکش کردن هر همه‌گیری، یک چرخه آسیب‌زا در نظام سلامت است.

ظریفی در تشریح وضعیت موجود اظهار داشت:بیماری‌های واگیر همواره بار مالی و روانی سنگینی را به نظام سلامت و خانواده‌ها تحمیل می‌کنند. حساسیت اخیر افکار عمومی نسبت به بیماری‌های منتقله از جوندگان، زنگ خطری بود که لزوم توجه جدی به نظام مراقبت سندرومیک را گوشزد کرد. از ابتدای سال جاری ثبت ۱۳ طغیان عمدتاً منتقله از آب و غذا و ۲۷ مورد گزارش فوری از ابتدای سال، مؤید آن است که علی‌رغم فعالیت نظام مراقبت، این ساختار همچنان با وضعیت مطلوب فاصله دارد و نیازمند تقویت و پایش دقیق‌تر است.

 وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به چالش‌های جدی در حوزه اچ‌آی‌وی (HIV) گفت:در حالی که شاخص شناسایی بیماران در سطح کشور ۶۳ درصد به نسبت کل موارد تخمین زده است، این رقم در استان ما تنها ۲۸ درصد می باشد که نشان می‌دهد اولویت ما در بحث بیماریابی اچ آی وی باید تغییر کند و در گام نخست به شناسایی جمعیت های کلیدی این بیماری و انجام غربالگری در این گروه پرداخته شود. ۹۲ درصد از بیماران شناسایی‌شده تحت مراقبت و درمان هستند. کمبود زیرساخت‌های آزمایشگاهی ، لزوم ارسال نمونه‌ها به مرکز استان همجوار و همچنین تداخلات دارویی، بخشی از این چالش‌هاست.

وی گفت : دو و نیم برابر بودن میزان بروز تب‌مال در استان نسبت به شاخص کشوری، خود گواه روشنی است بر اهمیت ویژه‌ی این بیماری و قرار گرفتن آن در زمره‌ی چالش‌های سترگ حوزه‌ی سلامت.

وی افزود: با توجه به انبوه جمعیت دامدار و کشاورز در بیشتر روستاهای استان، ناگزیر باید در سطح نخست مراقبت، بر شناخت نشانه‌ها، بیماریابی و پایش سندرومیک تأکید ورزید.

وی یادآور شد: بهترین پوشش واکسیناسیون دام در استان، بیست درصد است، حال آنکه در صورت رسیدن این پوشش به هفتاد درصد، امید مهار انتقال انسانی بیماری حاصل می‌شود؛ از این رو شایسته‌ست در نظام مراقبت سندرومیک و سطوح پایه‌ی بهداشت، نگاهی ویژه بدین بیماری افکنده شود.

وی همچنین به موضوع حیوان‌گزیدگی اشاره کرد و گفت : با وجود موارد مثبت هاری در حیوانات خانگی و بی‌صاحب، و با آنکه شمار گزش‌های گزارش‌شده هرچند اندکی از میانگین ملی فروتر است، اما همچنان آماری در خور توجه دارد؛ از این روی آموزش همگانی در دو محور ضرورت می‌یابد: یکی مراجعه‌ی بی‌درنگ مردم پس از گزش به مراکز درمانی برای دریافت اقدامات پیشگیرانه و درمانی در اسرع وقت، و دیگری آگاهی‌بخشی در باب واکسینه کردن حیوانات اهلی و پرهیز از مواجهه با جانوران بی‌صاحب.

وی در پایان افزود: این آموزش‌ها می‌تواند بهترین سپر در برابر گسستن زنجیره‌ی انتقال هر دو بیماری باشد.