شهرداری پای کار آسیبدیدگان جنگ
از نخستین روزهای آغاز حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، که از آن با عنوان «جنگ رمضان» یاد میشود، زندگی برای بسیاری از شهروندان ایرانی شکل دیگری به خود گرفت؛ روزهایی که با صدای انفجار و آژیر خطر آغاز شد و برای برخی، به از دست رفتن خانه و کاشانه انجامید.
در این میان، آنچه بیش از هر چیز به چشم میآید، نهفقط آمار تخریبها بلکه روایت خانوادههایی است که اکنون بهجای خانههای خود، در اتاقهای هتل روزگار میگذرانند؛ اقامتی که گرچه موقت تعریف شده اما برای بسیاری به وضعیتی نامعلوم و طولانی تبدیل شده است.در جریان این درگیریها مناطق مسکونی نیز مورد حمله دشمن و آماج موشکها و بمبها قرار گرفت و همین موضوع، دامنه خسارات جانی و مالی را بهطور قابلتوجهی افزایش داد.
در نتیجه این حملات، شماری از هموطنان جان خود را از دست دادند و تعداد زیادی نیز مجروح شدند. در کنار این مرگومیر انسانی، تخریب گسترده واحدهای مسکونی،هزاران خانواده را ناچار به ترک خانههایشان کرد؛ خانههایی که برخی از آنها دیگر قابل بازسازی نیستند و باید از نو ساخته شوند.
آمارهایی که از عمق خسارت میگویند
طبق اعلام بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، ستادهای بازسازی این نهاد در ۲۴ استان کشور همچنان در حال ارائه خدمات هستند. براساس این گزارش، تاکنون ۸۲هزار و ۵۴۲ واحد مسکونی و تجاری مورد ارزیابی قرار گرفته و ۳۲هزار و ۹۴۱ واحد نیز تعمیر شدهاند.
در پایتخت نیز ابعاد خسارات چشمگیر است. براساس آمارهای رسمی، در پی بیش از ۶۵۰ مورد اصابت، بیش از ۴۸هزار و ۴۹ واحد مسکونی در تهران دچار آسیب شدهاند؛ از این میان، بیش از ۳۸هزار و ۱۲۲ واحد آسیب جزئی دیده و دستکم ۱۷۵۷ واحد نیازمند تخریب کامل و نوسازی هستند.
تهران، بهعنوان یکی از اصلیترین اهداف حملات، به صحنهای از تلاشهای شبانهروزی برای مدیریت بحران تبدیل شده است. شهرداری، در کنار سایر نهادها و گروههای مردمی، مسئولیت سنگین اسکان اضطراری و بازسازی را برعهده گرفته است.
تجربه مدیریت شهری در بحرانهای پیشین، بهویژه درگیریهای کوتاهمدت گذشته، باعث شد اینبار روند اسکان و رسیدگی به آسیبدیدگان با سرعت بیشتری آغاز شود؛ هرچند حجم خسارات، چالشها را پیچیدهتر کرده است.
از اسکان در هتل تا خانههای اجارهای
با تخریب یا ناامن شدن منازل، یکی از نخستین اقدامات، انتقال خانوادهها به مراکز اقامتی بود. هتلها در نقاط مختلف شهر به محل اسکان موقت جنگزدگان تبدیل شدند؛ فضایی که گرچه امنیت نسبی را فراهم میکند اما برای اقامت بلندمدت طراحی نشده است.
در کنار این اقدام، مدل دیگری نیز برای اسکان در نظر گرفته شد؛ اجاره واحدهای مسکونی توسط پیمانکاران یا شهرداری و انتقال خانوادهها به این واحدها. هدف از اجرای این روش، فراهمکردن شرایطی نزدیکتر به زندگی عادی برای آسیبدیدگان عنوان شده است.
در همین راستا، علیرضا زاکانی، شهردار تهران بهتازگی از آغاز فرآیند پرداخت ودیعه مسکن به مالکان واحدهای آسیبدیده در جنگ تحمیلی سوم خبر داده است؛ حمایتی که قرار است بخشی از فشار اقتصادی وارد بر خانوادهها را کاهش دهد. او میگوید که حدود ۴۰۰ میلیون تومان بهعنوان کمکهزینه برای تأمین نیازهای اولیه در نظر گرفته شده است.
این حمایتها در قالب دو مدل اجرایی دنبال میشود؛ در مدل نخست، پیمانکاران بازسازی علاوه بر تعمیر واحدها، مسئولیت اسکان موقت و تأمین اقلام ضروری را نیز برعهده دارند؛ در مدل دوم، شهرداری بهطور مستقیم این خدمات را ارائه میدهد.
شهردار تهران همچنین از تعیین بازه زمانی دوهفتهای برای مشخص شدن وضعیت تمامی خانوارهای آسیبدیده خبر داده و اعلام کرده که در این مدت، نوع اسکان و نحوه حمایت از هر خانواده بهطور دقیق تعیین خواهد شد.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند با توجه به حجم خسارات، تحقق کامل این وعده در بازه زمانی اعلامشده، نیازمند بسیج گسترده منابع و هماهنگی میان نهادهای مختلف است.
در ادامه، نصرالله آبادیان، معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران با اشاره به تداوم روند صدور مجوزهای بازسازی، اجرای مشوقهای مالی و ساماندهی اسکان موقت، اعلام میکند: «حدود ۴۸هزار ملک در پایتخت دچار آسیب شدهاند که در مسیر رسیدگی و نوسازی قرار دارند.»
آبادیان با اشاره به مصوبات کمیسیون ماده ۵ و شورای اسلامی شهر تهران میگوید: «اختیارات ابلاغشده در قالب مصوبات مرتبط، ازجمله مصوبههای ۷۱۲ و ۷۱۶، مبنای اجرای طرح بازسازی و نوسازی ساختمانهای آسیبدیده قرار گرفته و براساس همین چارچوب، اقدامات اجرایی در مناطق ۲۲گانه شهر در حال انجام است.»
معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران میافزاید:«بخش عمدهای ازاملاک آسیبدیده قابلیت نوسازی دارند.در مجموع حدود ۴۸هزار ملک در تهران آسیب دیدهاند که از این تعداد، حدود۳۶تا۳۷هزار واحد دررده نخست آسیب قرار میگیرند.»
آبادیان درباره وضعیت اسکان موقت نیز اظهار میکند: «با توجه به زمانبر بودن برخی فرآیندهای بازسازی، موضوع اسکان موقت در دستور کار قرار گرفته است. براساس ابلاغهای انجامشده، به افرادی که در هتلها اسکان دارند کمکهزینه ریالی پرداخت میشود و همزمان، فرآیندهای تصویب و نوسازی ادامه دارد.»
آنطور که او توضیح میدهد، علاوه بر کمکهزینه بازسازی تا سقف دومیلیارد تومان برای هر واحد و نیز تا سقف ۴۰۰میلیون تومان برای تأمین اسباب و لوازم ضروری، کمکهزینه جداگانهای برای تأمین نیازهای روزمره خانوارهای آسیبدیده در نظر گرفته شده که بهصورت مستقل پرداخت میشود.
به گفته معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران فرآیند صدور مجوزها آغاز شده و پروندهها بهصورت دستی و خارج از تشریفات زمانبر اداری در حال بررسی و صدور هستند تا سرعت اجرای طرح افزایش یابد.
شایعه تخلیه؛ نگرانی در میان جنگزدگان
در روزهای اخیر، انتشار اخباری درباره صدور اخطار تخلیه برای ساکنان هتلها، نگرانیهایی را در میان خانوادههای آسیبدیده ایجاد کرد؛ موضوعی که بهسرعت در شبکههای اجتماعی بازتاب یافت.
عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران در واکنش به این اخبار تأکید میکند که چنین ادعایی صحت ندارد و تا زمان بازسازی یا نوسازی کامل منازل، هزینه اسکان این افراد بهطور کامل از سوی شهرداری پرداخت خواهد شد.
سخنگوی شهرداری تهران در خصوص ادعای برخی رسانهها مبنی بر صدور اخطار تخلیه به شهروندان آسیبدیده جنگ در هتلها خاطر نشان میکند: همانطور که از قبل نیز بارها اعلام شده، شهرداری تهران تمامقد پای کار عزیزانی که واحدهای آنها دچار آسیب شده ایستاده و تا زمان تعمیر یا نوسازی کامل منازلشان تمام هزینهکردها با شهرداری است.
او همچنین اعلام میکند که تاکنون ۶۶۷۷ نفر از شهروندان در ۴۵ هتل و مرکز اقامتی اسکان داده شدهاند و این روند تا رفع کامل مشکل ادامه خواهد داشت.
در همین زمینه، سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران نیز با تکذیب قاطع شایعات مطرحشده، اعلام کرد که اسکان در هتلها با رویکردی داوطلبانه و در راستای حفظ کرامت شهروندان آسیبدیده انجام شده است. براساس اعلام این سازمان، در حال حاضر بیش از ۲۵۰۰ خانوار (بیش از ۶۷۰۰ نفر) در ۴۵ هتل و مجتمع اقامتی در سطح شهر تهران مستقر هستند و از خدمات رفاهی، بهداشتی، درمانی، مشاورهای و فرهنگی بهرهمند میشوند.
براساس این توضیحات، اقامت این خانوارها تا زمان تکمیل تعمیرات منازل یا تأمین محل اسکان موقت در واحدهای استیجاری ادامه خواهد داشت و هیچ خانوادهای پیش از تعیین تکلیف نهایی وضعیت سکونت خود، بهصورت اجباری ملزم به ترک هتل نخواهد شد.
با این حال، واقعیت زندگی جنگزدگان فراتر از آمارها و وعدههاست. اقامت در هتل، هرچند امن، برای بسیاری به معنای تعلیق زندگی است؛ نه امکان بازگشت به گذشته وجود دارد و نه چشمانداز روشنی از آینده.
کودکانی که از فضای خانه جدا شدهاند، خانوادههایی که داراییهای خود را از دست دادهاند و افرادی که هنوز در شوک حوادث اخیر هستند، همگی در انتظار یک چیزند؛ بازگشت به خانه. خانهای که شاید بازسازی شود اما خاطراتش هرگز به شکل پیشین بازنخواهد گشت.
در نتیجه این حملات، شماری از هموطنان جان خود را از دست دادند و تعداد زیادی نیز مجروح شدند. در کنار این مرگومیر انسانی، تخریب گسترده واحدهای مسکونی،هزاران خانواده را ناچار به ترک خانههایشان کرد؛ خانههایی که برخی از آنها دیگر قابل بازسازی نیستند و باید از نو ساخته شوند.
آمارهایی که از عمق خسارت میگویند
طبق اعلام بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، ستادهای بازسازی این نهاد در ۲۴ استان کشور همچنان در حال ارائه خدمات هستند. براساس این گزارش، تاکنون ۸۲هزار و ۵۴۲ واحد مسکونی و تجاری مورد ارزیابی قرار گرفته و ۳۲هزار و ۹۴۱ واحد نیز تعمیر شدهاند.
در پایتخت نیز ابعاد خسارات چشمگیر است. براساس آمارهای رسمی، در پی بیش از ۶۵۰ مورد اصابت، بیش از ۴۸هزار و ۴۹ واحد مسکونی در تهران دچار آسیب شدهاند؛ از این میان، بیش از ۳۸هزار و ۱۲۲ واحد آسیب جزئی دیده و دستکم ۱۷۵۷ واحد نیازمند تخریب کامل و نوسازی هستند.
تهران، بهعنوان یکی از اصلیترین اهداف حملات، به صحنهای از تلاشهای شبانهروزی برای مدیریت بحران تبدیل شده است. شهرداری، در کنار سایر نهادها و گروههای مردمی، مسئولیت سنگین اسکان اضطراری و بازسازی را برعهده گرفته است.
تجربه مدیریت شهری در بحرانهای پیشین، بهویژه درگیریهای کوتاهمدت گذشته، باعث شد اینبار روند اسکان و رسیدگی به آسیبدیدگان با سرعت بیشتری آغاز شود؛ هرچند حجم خسارات، چالشها را پیچیدهتر کرده است.
از اسکان در هتل تا خانههای اجارهای
با تخریب یا ناامن شدن منازل، یکی از نخستین اقدامات، انتقال خانوادهها به مراکز اقامتی بود. هتلها در نقاط مختلف شهر به محل اسکان موقت جنگزدگان تبدیل شدند؛ فضایی که گرچه امنیت نسبی را فراهم میکند اما برای اقامت بلندمدت طراحی نشده است.
در کنار این اقدام، مدل دیگری نیز برای اسکان در نظر گرفته شد؛ اجاره واحدهای مسکونی توسط پیمانکاران یا شهرداری و انتقال خانوادهها به این واحدها. هدف از اجرای این روش، فراهمکردن شرایطی نزدیکتر به زندگی عادی برای آسیبدیدگان عنوان شده است.
در همین راستا، علیرضا زاکانی، شهردار تهران بهتازگی از آغاز فرآیند پرداخت ودیعه مسکن به مالکان واحدهای آسیبدیده در جنگ تحمیلی سوم خبر داده است؛ حمایتی که قرار است بخشی از فشار اقتصادی وارد بر خانوادهها را کاهش دهد. او میگوید که حدود ۴۰۰ میلیون تومان بهعنوان کمکهزینه برای تأمین نیازهای اولیه در نظر گرفته شده است.
این حمایتها در قالب دو مدل اجرایی دنبال میشود؛ در مدل نخست، پیمانکاران بازسازی علاوه بر تعمیر واحدها، مسئولیت اسکان موقت و تأمین اقلام ضروری را نیز برعهده دارند؛ در مدل دوم، شهرداری بهطور مستقیم این خدمات را ارائه میدهد.
شهردار تهران همچنین از تعیین بازه زمانی دوهفتهای برای مشخص شدن وضعیت تمامی خانوارهای آسیبدیده خبر داده و اعلام کرده که در این مدت، نوع اسکان و نحوه حمایت از هر خانواده بهطور دقیق تعیین خواهد شد.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند با توجه به حجم خسارات، تحقق کامل این وعده در بازه زمانی اعلامشده، نیازمند بسیج گسترده منابع و هماهنگی میان نهادهای مختلف است.
در ادامه، نصرالله آبادیان، معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران با اشاره به تداوم روند صدور مجوزهای بازسازی، اجرای مشوقهای مالی و ساماندهی اسکان موقت، اعلام میکند: «حدود ۴۸هزار ملک در پایتخت دچار آسیب شدهاند که در مسیر رسیدگی و نوسازی قرار دارند.»
آبادیان با اشاره به مصوبات کمیسیون ماده ۵ و شورای اسلامی شهر تهران میگوید: «اختیارات ابلاغشده در قالب مصوبات مرتبط، ازجمله مصوبههای ۷۱۲ و ۷۱۶، مبنای اجرای طرح بازسازی و نوسازی ساختمانهای آسیبدیده قرار گرفته و براساس همین چارچوب، اقدامات اجرایی در مناطق ۲۲گانه شهر در حال انجام است.»
معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران میافزاید:«بخش عمدهای ازاملاک آسیبدیده قابلیت نوسازی دارند.در مجموع حدود ۴۸هزار ملک در تهران آسیب دیدهاند که از این تعداد، حدود۳۶تا۳۷هزار واحد دررده نخست آسیب قرار میگیرند.»
آبادیان درباره وضعیت اسکان موقت نیز اظهار میکند: «با توجه به زمانبر بودن برخی فرآیندهای بازسازی، موضوع اسکان موقت در دستور کار قرار گرفته است. براساس ابلاغهای انجامشده، به افرادی که در هتلها اسکان دارند کمکهزینه ریالی پرداخت میشود و همزمان، فرآیندهای تصویب و نوسازی ادامه دارد.»
آنطور که او توضیح میدهد، علاوه بر کمکهزینه بازسازی تا سقف دومیلیارد تومان برای هر واحد و نیز تا سقف ۴۰۰میلیون تومان برای تأمین اسباب و لوازم ضروری، کمکهزینه جداگانهای برای تأمین نیازهای روزمره خانوارهای آسیبدیده در نظر گرفته شده که بهصورت مستقل پرداخت میشود.
به گفته معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران فرآیند صدور مجوزها آغاز شده و پروندهها بهصورت دستی و خارج از تشریفات زمانبر اداری در حال بررسی و صدور هستند تا سرعت اجرای طرح افزایش یابد.
شایعه تخلیه؛ نگرانی در میان جنگزدگان
در روزهای اخیر، انتشار اخباری درباره صدور اخطار تخلیه برای ساکنان هتلها، نگرانیهایی را در میان خانوادههای آسیبدیده ایجاد کرد؛ موضوعی که بهسرعت در شبکههای اجتماعی بازتاب یافت.
عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران در واکنش به این اخبار تأکید میکند که چنین ادعایی صحت ندارد و تا زمان بازسازی یا نوسازی کامل منازل، هزینه اسکان این افراد بهطور کامل از سوی شهرداری پرداخت خواهد شد.
سخنگوی شهرداری تهران در خصوص ادعای برخی رسانهها مبنی بر صدور اخطار تخلیه به شهروندان آسیبدیده جنگ در هتلها خاطر نشان میکند: همانطور که از قبل نیز بارها اعلام شده، شهرداری تهران تمامقد پای کار عزیزانی که واحدهای آنها دچار آسیب شده ایستاده و تا زمان تعمیر یا نوسازی کامل منازلشان تمام هزینهکردها با شهرداری است.
او همچنین اعلام میکند که تاکنون ۶۶۷۷ نفر از شهروندان در ۴۵ هتل و مرکز اقامتی اسکان داده شدهاند و این روند تا رفع کامل مشکل ادامه خواهد داشت.
در همین زمینه، سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران نیز با تکذیب قاطع شایعات مطرحشده، اعلام کرد که اسکان در هتلها با رویکردی داوطلبانه و در راستای حفظ کرامت شهروندان آسیبدیده انجام شده است. براساس اعلام این سازمان، در حال حاضر بیش از ۲۵۰۰ خانوار (بیش از ۶۷۰۰ نفر) در ۴۵ هتل و مجتمع اقامتی در سطح شهر تهران مستقر هستند و از خدمات رفاهی، بهداشتی، درمانی، مشاورهای و فرهنگی بهرهمند میشوند.
براساس این توضیحات، اقامت این خانوارها تا زمان تکمیل تعمیرات منازل یا تأمین محل اسکان موقت در واحدهای استیجاری ادامه خواهد داشت و هیچ خانوادهای پیش از تعیین تکلیف نهایی وضعیت سکونت خود، بهصورت اجباری ملزم به ترک هتل نخواهد شد.
با این حال، واقعیت زندگی جنگزدگان فراتر از آمارها و وعدههاست. اقامت در هتل، هرچند امن، برای بسیاری به معنای تعلیق زندگی است؛ نه امکان بازگشت به گذشته وجود دارد و نه چشمانداز روشنی از آینده.
کودکانی که از فضای خانه جدا شدهاند، خانوادههایی که داراییهای خود را از دست دادهاند و افرادی که هنوز در شوک حوادث اخیر هستند، همگی در انتظار یک چیزند؛ بازگشت به خانه. خانهای که شاید بازسازی شود اما خاطراتش هرگز به شکل پیشین بازنخواهد گشت.
