پدیده شوم عفو «یقهسفیدها» نشان میدهد چگونه رؤسای جمهور، بهویژه دونالد ترامپ از این اختیار قانونی خود برای نادیده گرفتن محکومیت مالی ثروتمندان و حامیان مالی خود استفاده کردهاند.
«عصر طلایی» فرار مالی مجرمان یقهسفید
تحلیلهای صورت گرفته نشان میدهد دوران ریاستجمهوری اخیر آمریکا، به «عصر طلایی مصونیت برای ثروتمندان» تبدیل شده است. این مصونیت نهتنها بهدلیل کاهش تعقیبهای قضایی بلکه بهطور مشخص از طریق صدور احکام عفو برای مجرمان یقهسفید شکل گرفته است. در حالی که باراک اوباما و جو بایدن مجموعا جریمهها و غرامتهای ناچیزی را برای افراد مورد عفو خود بخشیدهاند، در دولت دوم ترامپ، این رقم بهطور شگفتانگیزی افزایش یافته است. در سال اول دولت دوم ترامپ، احکام عفو صادر شده برای ۸۷نفر و یک شرکت، بیش از ۲۹۸میلیون دلار جریمه و غرامت را بخشیده است. این مبلغ حتی از کل مبلغ بخشیده شده در کل چهار سال دولت اول ترامپ (۲۷۶میلیون دلار) نیز بیشتر است. براساس گزارشی از کمیته قضایی مجلس نمایندگان به رهبری دموکراتها، اگر عفوگسترده هواداران یاغی کنگره در تاریخ ۶ژانویه ۲۰۲۱ را نیز به این آمار اضافه کنیم، مجموع جریمهها و غرامتهای بخشیده شده به بیش از ۱.۳میلیارد دلار میرسد.

پادشاهان رمزارز و ستارگان سقوط کرده
در میان افراد بهرهمند از این عفوها، نام میلیاردرها و چهرههای سرشناس بهوفور دیده میشود. چنگ پنگ ژائو، بنیانگذار صرافی بزرگ بایننس، یکی از مشهورترین نمونههاست. او که به نقض قوانین مبارزه با پولشویی اعتراف کرده، نهتنها تسهیلات لازم را برای انتقال پول توسط خلافکاران فراهم کرده بود بلکه در برابر جریمه ۵۰میلیون دلاری خود مجبور به پرداخت چیزی نشد و با عفو کامل فرصت بازگشت به قدرت را پیدا کرد. جالب اینکه شرکت او نیز پس از آن با استارتآپ رمزارزی خانواده ترامپ به توافقی تجاری دست یافت که سالانه دهها میلیون دلار برای ترامپها درآمد دارد. این فهرست تنها به ژائو محدود نمیشود؛ راس اولبریکت بنیانگذار بازار سیاه دارویی «جاده ابریشم»
که نزدیک به ۱۸۴میلیون دلار جریمه و غرامت به دولت و قربانیان بدهکار بود، با عفو ترامپ از زندان آزاد شد. یا وان آرچر، تاجری که بهدلیل کلاهبرداری ۶۰میلیون دلاری از یک قبیله بومی آمریکا محکوم شده بود، بدون پرداخت سهمی از این مبلغ آزاد شد. تاد و جولی کریسلی، ستارگان سابق رئالیتیشو که به اتهام کلاهبرداری مالیاتی بیش از ۲۲میلیون دلار به قربانیان خود بدهکار بودند نیز از جمله افرادی بودند که پس از عفو، بلافاصله با افتخار از زندان آزاد شدند.
داد و ستد نفوذ
مهمترین زنگ خطری که این عفوها بهصدا درمیآورند، نه بخشش مبالغ نجومی بلکه ماهیت کاملا معاملاتی و مبتنی بر فساد آنهاست. تحقیقات نشان میدهد بسیاری از این عفوها در ازای حمایت مالی یا وفاداری سیاسی اعطا شدهاند.
مهمترین سند این ادعا، پرونده پل والزاک است؛ مدیر سابق یک آسایشگاه سالمندان که بهدلیل سرقت ۴/۴میلیون دلاری از حقوق کارگران خود برای خرید قایق تفریحی و کالاهای لوکس محکوم شده بود، پس از اینکه مادرش یک میلیون دلار به کمیته جمعآوری کمکهای مالی ترامپ در باشگاه مارئهلاگو کمک کرد، مورد عفو قرار گرفت. او نه یک روز زندان را تحمل کرد و نه یک دلار از پول دزدیده شده را پس داد.این رفتار، الگوی سنتی وزارت دادگستری را نقض میکند که براساس آن، عفو به افرادی اعطا میشد که مسئولیت جرم خود را پذیرفته و خسارت قربانیان را پرداخت کرده باشند. در مقابل، در این دوره جدید به قول یکی از منتقدان، جنایت برای افراد خاص بسیار سودآور است.
توهین به قربانیان و تهدید حاکمیت قانون
بارزترین پیامداین عفوها،تحقیر قربانیانجرائم است.وقتییک میلیاردرمظنون به پولشویی عفومیشود،درعمل به بازنشستگان وسرمایهگذارانی که دارایی خود را در پروندههای کلاهبرداری از دست دادهاند، اعلام میشود که خون آنها ارزانتر از ارتباطات سیاسی متخلفان است. این پدیده بخشی از یک روایت بزرگتر در آمریکای امروز است: «دولت اوباش در حال ظهور». عفوهای ریاستجمهوری دیگر ابزاری برای اصلاح بیعدالتیهای قضایی نیست بلکه به سلاحی برای محافظت از «خودیها» و کسانی تبدیل شده که توانایی خرید نفوذ را دارند. در این نظام، هر چقدر یقهسفیدتر و حساب بانکیتان پرپولتر باشد، شانستان بیمجازات ماندن و سوءاستفاده از قانون بیشتر میشود.