۳۰۰۰ گروه جهادی پای کار بازسازی

در کنار این افراد، برخی نهادها نیز با هدف ساماندهی، تأمین تجهیزات و پشتیبانی مالی، فعالیت‌های پراکنده را به شکلی منسجم هدایت می‌کنند. بازسازی در شرایط جنگی، تفاوتی بنیادین با بازسازی در زمان صلح دارد؛ چراکه با محدودیت‌های گسترده و شرایط اضطراری همراه است. در چنین وضعیتی، اولویت با بازسازی فوری و اضطراری است؛ اقداماتی مانند ترمیم سقف‌های تخریب‌شده، تعویض پنجره‌های شکسته و رفع آسیب‌های ناشی از انفجار، تا خانواده‌ها بتوانند در حداقل شرایط ایمن به خانه‌های خود بازگردند. همزمان، احیای زیرساخت‌های حیاتی نظیر برق، آب و گاز نیز در دستور کار قرار می‌گیرد؛ زیرساخت‌هایی که مستقیما با سلامت و بقای ساکنان در ارتباط هستند.
   
جهادگران مشغول کارند
پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، حدود ۱۳۸ هزار واحد غیرنظامی در کشور دچار آسیب شدند؛ آماری که جدا از خسارت‌ گسترده به زیرساخت‌های شهری است. براساس اعلام فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت در این جنگ بالغ بر ۲۷۰ میلیارد دلار خسارت مستقیم و غیرمستقیم به کشور وارد شده است. آمارهای اعلامی شهرداری تهران نیز حاکی از این است که در شهر تهران ۳۹ هزار و ۵۸۵ واحد متحمل خسارت شده و براساس آمار بنیاد مسکن، در سایر نقاط کشور ۹۹ هزار و ۸۷۸ واحد آسیب دیده‌اند. از این تعداد، ۳۲ هزار واحد در تهران و ۴۹ هزار واحد در دیگر شهرها دچار خسارت جزئی شده‌اند. در حال حاضر، مسئولیت بازسازی واحدهای مسکونی و غیرمسکونی در کلانشهر‌های تهران، کرج، قم، تبریز، اصفهان، شیراز، اهواز و کرمانشاه بر عهده شهرداری‌هاست و در سایر شهرها، بنیاد مسکن این مسئولیت را برعهده دارد. در کنار این ساختارهای رسمی، نیروهای گمنامی حضور دارند که داوطلبانه و بی‌چشمداشت، همواره در بزنگاه‌های تاریخی به یاری مردم شتافته‌اند. این افراد که در قالب گروه‌های جهادی فعالیت می‌کنند، باردیگر در این مقطع حساس وارد میدان شده‌اند. «جهادگران مشغول جهادند» عبارتی آشنا که این روزها معنای عینی‌تری یافته است؛ نیروهایی که از ابتدای شکل‌گیری جهاد سازندگی تا امروز، در قالب گروه‌های مختلف، بدون حضور در قاب رسانه و تنها با نیت خدمت، در هر نقطه‌ای که نیاز باشد، حضور پیدا می‌کنند. حجت‌الاسلام سیدمحمد محمدی، دستیار شهردار تهران و دبیر قرارگاه جهادی سیدالکریم (ع) درگفت‌وگو با جام‌جم ضمن تأکید بر نقش مشارکت مردمی در مدیریت شهری می‌گوید: «تحقق اهداف شهری بدون حضور فعال مردم ممکن نیست. بر همین اساس، قرارگاه جهادی ما با هدف ساماندهی، تقویت و ایجاد گروه‌های جهادی و مردمی برای ارائه خدمات گسترده به شهروندان تشکیل شده است.» او با اشاره به شرایط کشور پس از جنگ ۱۲ روزه می‌افزاید: «نیاز به حضور فعال گروه‌های جهادی بیش از گذشته احساس می‌شد. در همین راستا، این قرارگاه جهادی تلاش کرد که رویداد جهادی جریان را با هدف بهره‌گیری از ایده‌های نو و راهکارهای خلاقانه و مؤثر برای حل مشکلات محلات آسیب‌دیده طراحی و اجرا کند.» حجت‌الاسلام محمدی همچنین بر گسترش همکاری‌ها میان شهرداری و گروه‌های جهادی و مردمی تأکید می‌کند و می‌گوید: «در حال حاضر بین ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ گروه جهادی به صورت مستمر با مجموعه‌های مختلف شهرداری تهران همکاری دارند.این همکاری‌ها در جریان جنگ اخیر نیز افزایش قابل‌توجهی یافت و گروه‌ها درحوزه‌هایی مانندخدمات عمرانی و‌فنی،اسکان‌وحمایت‌های‌روانشناختی ازخانواده‌های آسیب‌دیده نقش‌آفرینی کردند.»

ستون فقرات پایداری
در بسیاری از مناطق بمباران شده، خانه‌های اطراف نقاط هدف دچار خسارت‌های جزئی تا نیمه‌سنگین شده‌اند؛ به گونه‌ای که بخشی از واحد مسکونی آسیب‌دیده و بخش‌هایی دیگر سالم مانده است. در این شرایط، نیروهای خدمات شهری و گروه‌های جهادی با جابه‌جایی اثاثیه، پاکسازی شیشه‌های شکسته و نخاله‌ها وآماده‌سازی محیط، امکان بازگشت ساکنان به خانه‌های‌شان را فراهم کردند. در این میان، پنجره‌ها بیشترین آسیب را از موج انفجار و پرتابه‌ها متحمل شده‌اند. نصب شیشه، نخستین گام ‌است؛ چراکه بدون پنجره، واحدهای مسکونی در برابر باد، سرما، گرد و غبار و حتی نگاه‌های بیرونی آسیب‌پذیر می‌شوند و این وضعیت، احساس ناامنی روانی قابل‌توجهی برای ساکنان ایجاد می‌کند. از همین رو، نصب شیشه برای منازل آسیب‌دیده، در اولویت نخست اقدامات بازسازی قرار گرفت. حسن صدوقی، مسئول گروه جهادی شهید عبداللهی نیز با اشاره به نحوه شکل‌گیری این گروه به خبرنگار ما می‌گوید: «در تجمعات شبانه منطقه ۷ شهر تهران، با برپایی چادرهای هلال‌احمر به امدادرسانی و درمان آسیب‌دیدگان مشغول بودیم. با مشاهده ظرفیت بالای مشارکت مردمی، فراخوانی منتشر کردیم تا افراد با هر مهارت و تخصص برای کمک‌رسانی ثبت‌نام کنند که با استقبال گسترده‌ای مواجه شد وحدود ۱۰۰ نفر به ما پیوستند.» او با بیان این‌که اولویت کمک‌رسانی با خانوارهای دارای فرزند کوچک بود، اظهار می‌کند: «در گام نخست، برای پنجره‌های آسیب‌دیده از موج انفجار، پوشش موقت نصب کردیم. پس از آن، اقداماتی مانند جابه‌جایی اثاثیه سالم، پاکسازی منازل از نخاله‌های ساختمانی، دیوارچینی، برق‌کاری و حتی قالیشویی انجام شد.» آن‌طور که صدوقی می‌گوید، شهرداری با راه‌اندازی کارگاه‌های شیشه‌سازی، زیرساخت اولیه را فراهم کرد و گروه‌های جهادی نیز عملیات اندازه‌گیری، برش، تولید و نصب شیشه‌ها را بر عهده گرفتند. محمود کمالی‌ثانی، از اعضای گروه جهادی جوادالائمه(ع) از استان خراسان شمالی و شهرستان بجنورد، نیز که درپی فراخوان‌ها به تهران آمده است، به جام‌جم می‌گوید: «از سوی شهرداری منطقه ۴ شهر تهران، مأمور خدمات‌رسانی در برخی محلات مانند شیان شده‌ایم. در قالب یک تیم چهار نفره، وظیفه ما اندازه‌گیری، برش و نصب شیشه‌های دوجداره در کارگاه‌هایی بود که شهرداری ایجاد کرده بود.»
در الگوی ایرانی، فعالیت‌های جهادی با روحیه تطوعی گره خورده است؛ به این معنا که برخلاف پروژه‌های صرفا دولتی که مبتنی بر قراردادهای تجاری هستند، بخش قابل‌توجهی از این اقدامات بر پایه انگیزه‌های مذهبی و میهن‌دوستانه پیش می‌رود. همین ویژگی، موجب افزایش سرعت عمل و انعطاف‌پذیری در شرایط بحرانی و محدودیت منابع می‌شود.
گروه‌های جهادی را می‌توان ستون فقرات پایداری در دوران جنگ دانست؛ نیروهایی که با حداقل امکانات، فاصله میان ویرانی و بازگشت به زندگی عادی را پر می‌کنند. این گروه‌ها با به‌کارگیری همزمان تخصص‌های مختلف، یک واحد مسکونی آسیب‌دیده را در کوتاه‌ترین زمان ممکن به شرایط قابل سکونت بازمی‌گردانند و نشان می‌دهند اراده جمعی برای حفظ خانه و خانواده، می‌تواند بر ویرانی‌های جنگ غلبه کند.