امان از درد کمر

مسائل کاری طبی و روانی همگی می توانند عامل کمردرد باشند. اما مهمترین علت کمردرد، اسپاسم یا گرفتگی عضلانی است آسیب به رباطها یا عضلات کمر اصطلاحا رگ به رگ شدن نیز نامیده می شود. یک حرکت اشتباه می تواند به گرفتگی عضلانی کمر منجر شود که با قفل شدن کمر و درد شدید ناحیه کمر مشخص می شود. گرفتگی عضلانی ممکن است گاهی به دنبال عطسه یا سرفه رخ دهد. یا پس از خم شدن و چرخش غلط یا تغییر جهت رخ بدهد مثلا در هنگام بستن بند کفشهایمان ؛ یا در هنگام بلند کردن اجسام سنگین . معمولا اسپاسم عضلانی با گذشت زمان بهتر می شود، گاهی نیز نیاز به مصرف دارو است. مصرف مسکنهای معمولی و در موارد جدی تر کمی فیزیوتراپی موجب بهبود کامل فرد می شود.فشار بر ریشه اعصاب علت دیگر کمردرد است . دردهای طولانی مدت تر کمر ممکن است ناشی از آسیب دیسک میان مهره ای یا مفاصل پشت باشد. بیرون زدگی دیسک بین مهره ای (لغزش یا پاره شدگی دیسک) علت اصلی تحت فشار قرارگرفتن ریشه های عصبی در اطراف ستون فقرات است . اگر این بیرون زدگی شدید باشد یا قطعه ای از دیسک جدا شود، باعث تحریک ریشه عصبی می شود. گاهی این دیسک بر ریشه عصب سیاتیک بزرگ که پشت ران و ساق را عصب دهی می کند، فشار می آورد. درد سیاتیک یکی از شدیدترین انواع دردهای کمر است . افرادی که در بلند کردن اجسام سنگین اصول پزشکی را رعایت نمی کنند، بیشتر به درد سیاتیک مبتلا می شوند.کمردرد ممکن است عارضه ای مربوط به تحلیل رفتگی همراه افزایش سن نیز باشد. مهره ها در سالمندی شکننده و ضعیف می شوند و حتی بدون سقوط یا نوعی از ضربه ممکن است آسیب ببینند. بعلاوه مفاصل میان رویه های مهره ها که آنها را به یکدیگر جفت می کند با افزایش سن ، دچار آرتروز می شود. در نتیجه این تغییرات ، با تحت فشار قرار دادن ریشه های عصبی کمر درد به وجود می آید.عوارض مادرزادی نیز از جمله عواملی هستند که در کودکان یا اشخاص جوان موجب کمردرد می شود.

صندلی و کمر درد

شاید برای بسیاری از ما پیش آمده باشد که پس از چند ساعت نشستن پشت صندلی دچار کمردرد شده باشیم. در واقع نشستن غیراستاندارد باعث فشار روی ستون مهره کمری و پشتی می شود و حتی بیش از بلند کردن بار سنگین است و در دراز مدت سبب تخریب و آرتروز ستون مهره ها می شود.

عکسهای بی خودی پرسشی که برای بیشتر مردم مطرح است این است که آیا عکسبرداری معمولی یا M.R.I در کمردرد ضروری است؛ باید گفت همه کمردردها نیاز به عکسبرداری ندارند. در موارد مشکوک به صدمات استخوانی ، مثل صدمه به مهره ها در اثر ضربه ، پوکی استخوان یا سرطان ، عکسبرداری می تواند مفید باشد. محمداسماعیل اکبری ، استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ، در خصوص لزوم انجام M.R.I در کمردرد می گوید: کمر درد یکی از شایعترین دردها در کشورهای صنعتی و ایران است و به طور متوسط هر انسان در طول زندگی 3 بار دچار این عارضه می شود و این امر در میان مدیران و افراد فعال جامعه شایع تر است. معاون سابق سلامت وزارت بهداشت ادامه می دهد: در تمام دنیا بر اساس استانداردهای تعریف شده تشخیص علت این بیماری از طریق معاینه کلینکی پزشک انجام می شود و رادیوگرافی و M.R.I برای تشخیص آن ممنوع است اما در کشور ما 94.7 درصد کمردردها ی حاد از سوی پزشک به مرکز M.R.I ارجاع می شود و بیش از نیمی از ناراحتی های ستون فقرات به نیز برای تشخیص به مراکز M.R.I ارجاع می شود که در تمام دنیا این موارد ممنوع است.

ستون مهره ها شامل ستون مهره پشتی و کمری است که ستون مهره پشتی حالت برآمدگی و ستون مهره کمری حالت فرورفتگی دارد بنابراین صندلی استاندارد باید این انحناها را داشته باشد، به طوری که در ناحیه کمر، برآمدگی مناسب وجود داشته باشد تا فرورفتگی آن ناحیه را بپوشاند و بالعکس در ناحیه پشتی مقداری خمیدگی وجود داشته باشد تا برآمدگی ناحیه پشتی را پر کرده و ستون مهره ها (پشتی و کمری) در وضعیت خوب و مطلوبی قرار گیرند.طول نشیمن گاه صندلی بسیار مهم است ، به طوری که باید متناسب با طول ران باشد. در غیر این صورت ، باعث خم شدن زانو می شود و فرد از پشتی صندلی فاصله می گیرد که این با اصول استاندارد سازگار نیست.وجود زیرپایی در حین نشستن پشت میز بسیار ضروری است. مفصل ران با لگن باید حالت زاویه حاده (کمتر از 90 درجه) داشته باشد تا گردش خون در ناحیه مفصل لگن به خوبی انجام شود.از دیگر مشخصات صندلی استاندارد، وجود تکیه گاه برای دست است . اگر صندلی با کاربردهای علمی و کامپیوتری استفاده شود، معمولا باید تعداد پایه های صندلی فرد باشد تا شخص در تکیه دادن احساس ثبات .راست نشستن بیش از حد باعث درد در ستون مهره ها و عضلات کمری می شود. پس اگر از صندلی برای طولانی مدت استفاده می شود، باید زاویه نشیمن گاه و پشتی ثابت بماند تا کمترین فشار به ستون مهره کمری وارد شود.

کمردرد و جراحی

در بسیاری از افراد هم کمردرد بسیار شدید و ناتوان کننده می شود و بسته به علت به وجود آورنده آن ممکن است جراحی هم یک گزینه درمانی باشد.اما تصمیم گرفتن به انجام جراحی هرگز ساده نیست و بخصوص در مورد کمردرد کاری مشکل تر است . تحقیقاتی که درباره تاثیر جراحی برای کمردرد انجام شده اند، پرشمار نیستند.اثربخشی شیوه های معمول جراحی مورد پرسش بوده اند و شیوه های جدید هم هنوز آزمون خود را پس نداده اند. تغییرات فیزیکی در ستون فقرات ممکن است باعث بدتر شدن درد در یک فرد و تخفیف آن در دیگری شود. برخی پزشکان به جراحی اعتقاد بیشتری دارند و برخی آن را نمی پسندند. این اختلاف نظر باعث سردرگمی بیماران هم می شود.

مراجعه به موقع

بی توجهی به کمر درد تنها درد کشیدن را به همراه ندارد. دردهای کمر باید همچون دیگر انواع درد مورد پیگیری پزشکی قرار گیرد. بی توجهی به این نوع درد می تواند به اختلال در نحوه راه رفتن منجر شود. علاوه بر آن کوتاه شدن اندام و ساییده شدن مفاصل از عواقب تحمل بی جای کمر درد به مدت طولانی است .کاهش کارایی مغز، تضعیف قدرت حافظه ، اختلال در قدرت تصمیم گیری و تمایل نداشتن به معاشرت از دیگر عوارض ناشی از دردهای طولانی کمر است.

پیشگیری کنید

اگر می خواهید از دردکمر شکن کمر در امان باشید، قدم اول این است که اگر اضافه وزن دارید، وزن خود را متعادل کنید. اضافه وزن ممکن است کمردرد را تشدید کند. اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن قدم دوم است . اگر کار شما به شکلی است که باید ساعتها نشسته باشید، بهتر است در فواصلی بایستید و قدم بزنید تا فشار وارد به کمرتان کم شود.با کمک ورزش های مناسب می توانید عضلات پشتی خود را تقویت کنید. قدم زدن و شنا کردن نیز ورزشهای بسیار خوبی برای حفظ سلامت کمر هستند. روشهای ساده ای می تواند جلوی آسیب به کمر را در هنگام کار بگیرد. یکی از این روشها این است که هنگام بلند کردن اشیا، نزدیک شی ئ قرار بگیرید و زانوها را خم کنید. این کار باعث می شود بار را با نیروی پایتان بلند کنید و به کمر کمتر فشار وارد شود. بار را بغل و تا حد ممکن به کمرتان نزدیک کنید، سپس بتدریج پاهایتان را صاف کنید و بایستید و از چرخاندن بدن خودداری کنید. چرخش از ناحیه کمر باعث افزایش فشار به کمر می شود. در نهایت باید توصیه کرد که کمردرد را از بروز نخستین علایم جدی بگیرید و آن را پیگیری کنید.

علی اخوان بهبهانی