تداوم زندگی در قلب چند سلول

احتمالا شما هم طی هفته های گذشته از این خبر مطلع شدید... «بانک تخمک در کشور تاسیس شد.» خوشبختانه هر چه قافله پیشرفت های تکنولوژیک در حوزه های پزشکی بیشتر پیش می رود

کد خبر: ۱۴۸۷۰۲

، شاهد تحولات شگرف تری هستیم که همگی انسان را به جایی می رسانند که بتواند بدون واهمه از بسیاری مخاطرات جسمی و روانی ، از نعمتهای یک زندگی همراه با سلامت بهره مند شود.
تشکیل بانک اسپرم طی چند سال گذشته در همین خصوص صورت گرفت و توانست امید به فرزندار شدن را در مردانی که به دلایلی درخطر از دست دادن توانایی باروری قرار می گرفتند ، زنده نگه دارد.
حال نیز محققان ایرانی موفق به نگهداری تخمک در بانک تخمک شده اند که خود قدم ارزشمندی به منظور حفظ سلامت روان خانمهایی است که نمی خواهند لذت مادر شدن را به فراموشی بسپارند.

آیا می دانید که تخمک از نظر اندازه بزرگترین سلول بدن است و بیشترین حساسیت را نسبت به عوامل محیطی دارد؛ هر خانم در دوره باروری محدودی که دارد (از سن بلوغ تا یائسگی) ماهانه یک تا دو تخمک آزاد می کند که اگر با اسپرم مجاور شود ، تبدیل به جنین شده و بارداری اتفاق می افتد.
جالب است بدانید که هر جنین دختر دارای 7 میلیون تخمک است که در هنگام به دنیا آمدن ، این تعداد به 3 میلیون کاهش پیدا می کند. حال این تعداد تا سن بلوغ به یک سوم کاهش پیدا می کند. در طول دوره باروری نیز یک خانم تنها 500 تخمک دارد.
با این تفاسیر می توان نتیجه گرفت که حفظ این تخمکها برای باروری های سالم در خانمها تا چه اندازه حائز اهمیت است که در واقع انگیزه اصلی از تشکیل بانک تخمک از همین جا نشات می گیرد.

بالا رفتن سن از یک سو و
ابتلا به بیماری ها از سوی دیگر

امروزه با تغییر الگوی زندگی و بالا رفتن سن ازدواج ، سن بارداری نیز در خانمها بالا رفته و در بسیاری موارد به بالای 35 سال و حتی 40 سال رسیده است . از آنجا که با بالا رفتن سن ، کیفیت تخمکها کاهش و احتمال بروز بیماری های ژنتیکی افزایش می یابد ، بهتر است که بارداری حداکثر تا 40 سالگی اتفاق بیفتد. به همین دلیل در مواردی که احتمال بارداری یک خانم در سنین بالا وجود دارد ، حفظ و نگهداری تعدادی از تخمکهای وی به عنوان یک راه حل برای داشتن بارداری سالم مطرح است . از سوی دیگر ابتلا به برخی از بیماری های بدخیم چون انواع سرطان ضرورت استفاده از شیوه های درمانی چون شیمی درمانی و رادیوتراپی را مطرح می کند که متاسفانه این روشها روند تکثیر سلولی را در نقاط مختلف بدن متوقف می کنند که یکی از نتایج آن عقیم شدن افراد تحت درمان است . در مورد آقایان رفع این مشکل با اهدای تعدادی از اسپرم های سالم ، قبل از شروع درمان به بانک اسپرم رفع شده است و در مورد خانمها نیز طی 4 تا 5 سال اخیر برخی از کشورها موفق به تشکیل بانک تخمک شده اند و در کشورمان نیز خوشبختانه به دنبال تلاش محققان پژوهشکده ابن سینا این بانک طی هفته های گذشته تاسیس شده است.

چه کسانی تخمک اهدا کنند؛

حفظ تخمک های سالم یک خانم که به دلایل ذکر شده در خطر برخوردار نشدن از بارداری طبیعی و سالم است ، می تواند امید به زندگی را در وی افزایش دهد. دکتر محمدرضا صادقی ، جنین شناس و معاون پژوهشی پژوهشکده ابن سینا در این ارتباط می گوید: علاوه بر موارد ذکر شده بسیاری از زوجینی که تحت روشهای درمان ناباروری قرار می گیرند، صاحب چندین تخمک سالم ، به دنبال لقاح آزمایشگاهی می شوند در چنین شرایطی می توانند تخمک های اضافی را برای حفظ و نگهداری به بانک تخمک اهدا کنند یا حتی کسانی که اسپرم همسرشان مشکل دارد نیز می توانند برای اهدای تخمک به بانک تخمک اقدام کنند.
حال این تخمک ها می توانند در شرایط دیگری برای خود شخص یا در صورت تمایل شخص اهداکننده برای خانم دیگری که نیاز به تخمک سالم دارد مورد استفاده قرار بگیرند.

استخراج تخمک ها

استخراج تخمک های سالم به طریق IVF صورت می گیرد. دکتر صادقی ادامه می دهد: تخمکی که یک خانم در هر ماه آزاد می کند ، لزوما تخمک خوبی نیست . پس اولین قدم برای اهدای تخمک ها ، استفاده از داروهای تخمک گذاری برای افزایش تعداد تخمک هاست که البته در این پروسه نیز هر چه سن شخص پایین تر باشد ، نتیجه بهتر خواهد بود و تخمک های بیشتری می توان دریافت کرد سپس با استفاده از سوزن های مخصوصی ، تخمک ها کشیده می شوند و بعد از مدتی نگهداری در آزمایشگاه زیر دمای -196 درجه سانتی گراد منجمد و در داخل ازت مایع و در غلافهای مخصوص نگهداری می شوند.
در چنین دمایی هر نوع حرکت سلولی و مولکولی متوقف شده و به این ترتیب تخمک ها برای سالهای متمادی (که البته تاکنون 4 یا 5 سال آن به اثبات رسیده است) حفظ می شوند. پیوستن ایران به جرگه کشورهای صاحب بانک تخمک طی 4 یا 5 سال اخیر در تعدادی از کشورها بانک تخمک راه اندازی شده است . بعلاوه در برخی از کشورها نیز به تکنیکی دست یافته اند که براساس آن در خانم مبتلا به سرطان کل تخمدان را با جراحی ، تخلیه و فریز می کنند تا در زمان دیگری به طور مجدد پیوند زده شود.
خوشبختانه در حال حاضر در کنار تاسیس بانک تخمک در کشورمان ، فقها و علما نیز به این نتیجه رسیدند که بسیاری از زوجین می توانند با استفاده از این تکنیک لذت فرزنددار شدن را تجربه کنند و به این ترتیب مجوز شرعی آن را صادر کردند.

پونه شیرازی