خرچنگی بر زندگی انسان ها

نام سرطان برای اکثر مردم ایجاد وحشت می کند. برای اکثر آنان سرطان تنها یک معنی دارد آخر خط! سرطان مشکل جدی سلامت جامعه در تمام دنیاست.

کد خبر: ۱۴۷۹۶۹

این بیماری تمامی افراد ، پیر و جوان ، غنی و فقیر، مردان ، زنان و اطفال را مبتلا می کند. سرطان هنوز آنقدر هراس انگیز است که فکر و ذهن انسان ها را به خود مشغول کرده و بسیاری را به کام مرگ می کشاند.
همه ساله از 11 تا 17 مهر یک هفته با عنوان هفته مبارزه با سرطان در کشور به بیماران سرطانی اختصاص یافته است.
با توجه به اهمیت این بیماری لازم است در خصوص پیشگیری از آن به افراد مختلف جامعه اطلاعات لازم داده شود.

اغلب سلولهای طبیعی بدن ، رشد و تکثیر می کنند و در نهایت می میرند. اگر این فرایند در مسیر تعادل و صحیح خود پیش رود ، بدن سالم می ماند و عملکرد طبیعی خود را حفظ می کند. سرطان ، رشد، تکثیر و گاهی انتشار غیر طبیعی سلولهای بدن است . یک سلول طبیعی ممکن است بدون هیچ دلیل واضحی به یک سلول سرطانی تبدیل شود. وقتی سلول سرطانی تقسیم می شود ، به 2 سلول جدید تبدیل می گردد و این فرآیند به همین ترتیب ادامه می یابد تا همان یک سلول موذی به توده ای از سلولها که تومور نامیده می شود، تبدیل می گردد. گاهی این تومورها ، خوش خیم بوده و رشد نمی کنند. ولی در صورتی که سلولهای تومور رشد کنند ، سلولهای طبیعی اطراف خود را از بین ببرند و به نقاط دیگر بدن هم دست اندازی کنند ، تومور بدخیم محسوب می شود. بزرگترین خطر تومورهای بدخیم ، توانایی آنها در حمله به بافتهای سالم و پخش شدن در بدن است . هر چه تومورها رشد کنند و بزرگتر شوند، جلوی رسیدن مواد غذایی و اکسیژن را به سلولهای سالم می گیرند و با پیشرفت سرطان ، سلولهای سالم می میرند و عملکرد و سلامت بیمار از بین می رود. اگر جلوی این فرایند گرفته نشود ، سرطان به مرگ می انجامد.

آمار جالب

توجه براساس آمارهای موجود در سال 1990 نزدیک به 8میلیون نفر بیمار سرطانی در دنیا وجود داشته و در 30سال گذشته تعداد سرطان ها 2 برابر شده است . در سال 2000 میلادی ، بیش از 6 میلیون نفر مبتلا و 10 میلیون نفر مورد جدی ابتلا به سرطان و 6 میلیون نفر مرگ ناشی از سرطان گزارش شده است . طبق آمار سازمان بهداشت جهانی تا سال 2020 میلادی شیوع سرطان در موارد جدید با 50درصد افزایش روبه رو می شود؛ یعنی در سال 2020 ، 30 میلیون نفر مبتلا به سرطان خواهند بود و آمار افراد مبتلا به موارد جدی سرطان به 15میلیون نفر و موارد مرگ ومیر به 10میلیون نفر افزایش می یابد.بر اساس برآورد کشوری سالانه 70هزار سرطان با 30هزار مرگ ناشی از آن در کشور به وقوع می پیوندد.بر اساس آمار موجود در ایران شایع ترین سرطان در مردها، سرطان معده است به طوری که از هر 10هزار ایرانی 21نفر مبتلا به سرطان معده هستند و سرطان سینه شایع ترین سرطان در زنان است . به طور متوسط روزانه 100نفر در ایران بر اثر بیماری سرطان جان خود را از دست می دهند که یک چهارم آنها مبتلا به سرطان معده هستند. سرطان های کودکان بعد از تصادفات ، دومین علت مرگ و میر کودکان محسوب می شود و سالانه 2هزار مورد جدید سرطان کودکان در ایران گزارش می شود.

سرطان های شایع

سرطان های ریه ، روده و معده جزء 5 سرطان شایع در تمام دنیا در مردان و زنان هستند. در مردان سرطان های ریه و معده شایع ترین سرطان ها در تمام دنیا محسوب می شوند. در زنان شایع ترین سرطان ها ، سرطان سینه و تخمدان هستند البته سرطان های شایع در گروه مردان و زنان متفاوت است در جامعه زنان سرطان سینه ، پوست ، روده بزرگ ، معده ، مری و دستگاه های خونساز شایع ترین سرطان ها هستند و در بین مردان سرطان پوست ، معده ، مثانه ، پروستات ، روده بزرگ ، دستگاه های خونساز، مری ، ریه ، غدد لنفاوی و سرطان دستگاه مغز و اعصاب شایع ترین سرطان ها محسوب می شوند.

قابل پیشگیری

از بین 70 هزار سرطان سالانه در کشور، بیش از 20هزار از موارد سرطان کشور با اقدامات مداخله ای قابل پیشگیری است . مراجعه دیر هنگام بیماران ، علت اصلی کاهش بقا و کشندگی بیشتر سرطان در ایران نسبت به کشورهای توسعه یافته است . هم اکنون بیش از 60درصد بیماران سرطانی کشور در مراحل دوم و سوم بیماری مراجعه می کنند حال آن که 80درصد مراجعات در کشورهای توسعه یافته در مرحله اول است . جدا از مراجعه دیرهنگام ، تاخیراتی که به هنگام تشخیص و درمان در سیستم بهداشتی و در مراکز درمانی بخش جراحی ، رادیولوژی و شیمی درمانی به وقوع می پیوندد باعث شده تا بقای سرطان در ایران پایین تر از کشورهای توسعه یافته باشد. به عنوان مثال میزان بقای 5ساله (افرادی هستند که ظرف 5 سال اول بعد از تشخیص یا درمان سرطان هنوز زنده هستند) سرطان پستان در ایران 60 تا 70 درصد است. حال آن که این شاخص در کشورهای توسعه یافته بالای 90 تا 95 درصد است.

برنامه بدون بودجه

برای تدوین و اجرای برنامه ملی پیشگیری و مراقبت از سرطان در کشور ابتدا لازم بود که آمار دقیقی از موارد ابتلا به انواع سرطان به دست آید و سرطان های شایع شناسایی شود که برای این کار از سال 84 برنامه ثبت و گزارشدهی سرطان در کشور اجرا شد. پس از آن برنامه ملی پیشگیری و مراقبت از سرطان در وزارت بهداشت تدوین شد. این برنامه به طور کلی 4 محور اساسی دارد که شامل پیشگیری ، تشخیص زودرس ، تدوین برنامه های درمانی و بالاخره برنامه تسکینی برای بیماران سرطانی که در مرحله چهارم این بیماری هستند.

درمان سرطان

تاکنون بیش از 200 نوع مختلف سرطان شناخته شده است. این سرطان ها می توانند بافتهای مختلف بدن را احاطه کنند.
هر نوع سرطان عوامل ، مشخصات و همچنین درمان خاص خود را دارد اما پنج روش جراحی ، رادیوتراپی ، شیمی درمانی ، هورمون درمانی و ژن درمانی روشهای اصلی درمان سرطان محسوب می شوند.
کاربرد شکلهای جدید اشعه همانند پرتوهای لیزر که به بافتهای طبیعی صدمه نمی زنند و توسعه انواع هورمون درمانی به تنهایی یا در ترکیب با سایر درمان ها از پیشرفت های مهم در خصوص پیشگیری و درمان سرطان به شمار می رود.
بتازگی موفقیت های تشخیص و درمان سریعتر بیماران ، تکامل روشهای جدید تشخیصی و درمانی مانند شیمی درمانی و هورمون درمانی توانسته مرگ و میر ناشی از این بیماری را کاهش دهد.

اجرای کامل این برنامه چندین میلیارد تومان اعتبار می خواهد. به عنوان مثال خرید تعداد کافی ماموگرافی یا دستگاه های پاراکلینیکی برای اجرای این برنامه ضروری است. به همین علت این برنامه هنوز برای اجرا به دانشگاه ها ابلاغ نشده است و در واقع منتظر نهایی شدن و تامین بودجه لازم است.

نیازمند همکاری بین بخشی

سرطان بیماری چند عاملی است. رفتار تغذیه ای ، سبک زندگی ، مصرف دخانیات ، آلودگی های زیست محیطی و ژنتیک از عوامل خطرزای سرطان است . اگر بخواهیم گامی موثر در کنترل این بیماری برداریم همکاری همه جانبه سازمان ها و ارگان هایی نظیر وزارت جهاد کشاورزی ، سازمان محیط زیست ، وزارت آموزش و پرورش ، وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری ، وزارت صنایع ، وزارت بازرگانی و حتی وزارت کشور لازم است.

هزینه های سنگین

سرطان برای بیمار سرطانی تنها درد و بیماری به همراه ندارد. درمان این بیماری هزینه بسیار بالایی دارد.هزینه درمان و نگهداری بیماران سرطانی سالانه مبالغ هنگفتی از بودجه محدود کشور را می بلعد. با این وجود همچنان مشکل گرانی دارو و عدم پوشش بیمه ای مناسب مشکل عمده بیماران سرطانی است . برای درمان سرطان ریه تا چند سال پیش یک بیمار باید ماهانه حدود 1.5 میلیون تومان صرف دارو می کرد که بخشی از آن را بیمه تامین می کرد اما در دو سه سال اخیر این رقم در 6 ماه بالغ بر 30 تا 40 میلیون تومان می شود که تامین آن از عهده بیمار خارج است . بیمه ها نیز در این موارد تعهدی قبول نمی کنند. شرکتهای داروسازی سالها روی ترکیب یک دارو کار و تحقیق می کنند و به همین دلیل اغلب داروها در سالهای اولی که به بازار عرضه می شوند ، قیمت گزافی دارند و داروهای ضد سرطان هم از این قاعده مستثنی نیستند. 80 تا 90 درصد بیماران مبتلا به سرطان ریه و روده که از سرطان های شایع در ایران است ، توان خرید داروهای جدید را ندارند و به روشهای سنتی شیمی درمانی معالجه می شوند البته در این که آیا داروهای جدید واقعا موثرتر هستند یا نه جای بحث است ولی آنچه مسلم است ، وقتی پزشک دارویی را برای بیمار خود تجویز می کند ، بیمار سلامت خود را در آن نسخه می جوید و می خواهد به هر قیمتی آن را تهیه کند.

پیشگیری کنید

حتما در مجلات گزارش های متناقضی پیرامون آنچه به عنوان پیشگیری از سرطان گفته می شود ، به چشمتان خورده است . حتما هم دیده اید چیزی را که یک گزارش توصیه می کند آن دیگری رد می کند و در این مواقع کاملا گیج و سردرگم می شوید. علی رغم تمام اختلافات برخی تغییرات کوچک در شیوه زندگی به شما کمک می کند که شانس ابتلا به سرطان را کاهش دهید.
نکته اول : از مصرف دخانیات خودداری کنید.
سیگار در ایالات متحده مسوول حدود 90 درصد تمام موارد سرطان ریه است. هر بار که سیگاری می کشید ، بیشتر از 60ماده بالقوه سرطان زا را وارد ریه های خود می کنید.
نکته دوم : ورزش کنید و وزن مناسبی داشته باشید :
چاقی عامل خطر برای ابتلا به سرطان های پروستات ، روده بزرگ ، رکتوم ، رحم ، تخمدان ها و پستان به شمار می رود. فعالیت فیزیکی می تواند از چاق شدنتان جلوگیری کند. همچنین به خودی خود نیز از خطر برخی سرطان ها بخصوص سرطان پستان و سرطان روده بزرگ می کاهد.
نکته سوم : از مواد سرطانزا دوری کنید.
تماس بیش از حد با پرتوهای ایکس ، تشعشع اتمی و مواد صنعتی نظیر ترکیبات ارسنیک ، کادمیوم ، کلرید وینیل و الیاف پنبه نسوز با سرطان ارتباط دارد.
نکته چهارم : از غذای سالم استفاده کنید.
مصرف چربی زیاد ، غذاهای حاوی چربی اشباع شده و کلسترول را محدود کنید. رژیمی که چربی آن بالاست می تواند خطر ابتلا به سرطان های پستان ، پروستات ، کولون و رکتوم را افزایش دهد.