قطعنامه های بی خاصیت

در 31 شهریور ماه سال 1359 مطابق با 22 سپتامبر 1980 میلادی رژیم بعث عراق با لغو یکجانبه معاهده 1975 الجزایر و با چراغ سبز استکبار جهانی و کسب اطلاعات

کد خبر: ۱۴۶۶۱۷

وسیع از اوضاع اقتصادی ، سیاسی و نظامی ایران دست به تهاجمی همه جانبه علیه جمهوری اسلامی زد که 8 سال به طول انجامید.
این در حالی بود که دیکتاتور عراق که رویای رهبری جهان عرب را در سر می پروراند ، ادعا کرده بود طی 7 روز ، پایتخت ایران را فتح کرده و نظام نوپای جمهوری اسلامی را ساقط خواهد کرد.
در طول این جنگ نابرابر جمعا 8 قطعنامه و بیش از 15 بیانیه از سوی شورای امنیت سازمان ملل صادر شد که عمده این قطعنامه ها و بیانیه ها ، صرفا جنبه توصیه یا درخواست داشتند و از قاطعیت و شفافیت لازم برای خاتمه تجاوزات عراق به ایران ، برخوردار نبودند.

قطعنامه اول : در 28 سپتامبر 1980 (ششم مهر ) نخستین قطعنامه با نام قطعنامه 479 به تصویب رسید که موضوع جنگ را با عنوان «وضعیت میان ایران و عراق» مورد بررسی قرار داد و ضمن ابراز تاسف از این وضعیت ، بدون هیچ گونه اشاره ای به تجاوز عراق به جمهوری اسلامی ایران ، طرفین را به خودداری از خشونت و زور علیه یکدیگر توصیه کرد.

قطعنامه دوم : در 12ژوئن 1982 (21 تیر 1361) یعنی بیش از 21 ماه سکوت ، پس از صدور اولین قطعنامه ، قطعنامه 514 توسط شورای امنیت صادر شد که طی آن فقط از ادامه «وضعیت میان ایران و عراق» ابراز نگرانی شد و خواستار آتش بس و خاتمه فوری کلیه عملیات نظامی و عقب نشینی نیروها به مرزهای شناخته شده بین المللی و همچنین پرهیز کلیه کشورها از اقدامات تشدیدکننده منازعه گردید.

قطعنامه سوم : در چهارم اکتبر 1982 (12 مهر 1361) قطعنامه 522 شورای امنیت به اتفاق آراء به تصویب رسید. در این قطعنامه همانند قطعنامه های قبلی ، ضمن ابراز تاسف نسبت به ادامه مناقشه بین دو طرف ، بدون هیچ اشاره ای به تجاوز عراق به ایران ، خواستار آتش بس فوری شده و به صورت تلویحی از اقدام عراق در پذیرش قطعنامه مذکور استقبال شد.

قطعنامه چهارم : در 32 اکتبر 1983 (نهم آبان 1362) شورای امنیت متاثر از عملیات های موفقیت آمیز نیروهای مسلح ایران ، قطعنامه 540 را با 12 رای موافق و 3 رای ممتنع (پاکستان ، نیکاراگوئه و مالت) به تصویب رساند.
قطعنامه مذکور ضمن تاکید بر قطعنامه های گذشته شورا ، حاوی نکات جدیدی چون محکوم ساختن نقض حقوق انسانی و بشردوستانه مغایر با کنوانسیون های 1949 ژنو ، درخواست از ایران و عراق به رعایت حق آزادی کشتیرانی و بازرگانی در آبهای بین المللی و پرهیز از حمله به تاسیسات و بنادر دریایی بود.

قطعنامه پنجم : این قطعنامه تحت عنوان قطعنامه 552 در اول جولای 1984 (یازدهم خرداد 1363) با 13 رای موافق و 2 رای ممتنع به تصویب رسید و همانند تمام قطعنامه های قبلی ، صرفا ضمن توصیه طرفهای درگیر به ترک مخاصمه و درگیری ، خواهان توقف فوری حمله به کشتی ها شد.

قطعنامه ششم : در حالی که از زمان صدور قطعنامه 552 ، بیش از یک سال می گذشت و طی این مدت ، رژیم بعث عراق ، به صورت گسترده ای از سلاحهای شیمیایی علیه رزمندگان ایرانی استفاده می کرد ، شورای امنیت تنها به صدور بیانیه ای درخصوص منع کاربرد سلاحهای شیمیایی (بدون محکوم کردن دولت عراق به عنوان استفاده کننده این گونه سلاحها) اکتفا کرد و طی بیانیه ای دیگر در این سال (1985) از طرفین درگیری خواست تا از حمله به مناطق مسکونی و غیرنظامی بپرهیزند.پس از این انفعال یک و نیم ساله شورای امنیت در مقابل ادامه تجاوزگری های رژیم عراق ، در 24 فوریه 1986 (5 اسفند 1364) ، شورا قطعنامه 582 را به اتفاق آراء تصویب کرد. شورا در این قطعنامه بر ممنوعیت کاربرد سلاحهای شیمیایی و میکروبی تاکید مجدد و در ضمن به اصل «غیرقابل تصرف بودن اراضی از راه زور» تاکید فراوان کرده بود. پرواضح است که گنجاندن این موضوع در قطعنامه 582 هیچ دلیلی جز پیروزی های چشمگیر رزمندگان ایرانی در عملیات والفجر 8 و ورود آنها به فاو و در نتیجه قطع ارتباط دریایی عراق نداشت و قدرتهای غربی با نگرانی شدید از پیشروی نیروهای ایرانی به سمت مرزهای کویت و شهر بصره عراق ، با هدف توقف این توفیقات جمهوری اسلامی که موجب برتری قاطعش بر عراق می شد ، این قطعنامه را صادر کردند.

قطعنامه هفتم : در هشتم اکتبر 1986 (شانزدهم مهر 1365) قطعنامه 588 با لحن و محتوایی شبیه قطعنامه های قبلی و بدون هیچ مطلب جدیدی یا محکومیت تجاوز، به تصویب رسید.
ایران در پاسخ به این قطعنامه اعلام کرد که ضمن استقبال از ترک مخاصمه و ایجاد صلح و امنیت در منطقه ، بخشهایی از قطعنامه را که ناظر بر ترک مخاصمه بدون تعیین متجاوز هستند ، نمی پذیرد.

قطعنامه هشتم ؛ قطعنامه نهایی : شورای امنیت ، پس از مشورت های فراوان ، سرانجام در بیستم جولای 1987 (29 تیر 1366) با تاکید بر مواد 39 و 40 منشور ملل متحد ، مفصل ترین ، اجرایی ترین و آمرانه ترین قطعنامه را تحت عنوان قطعنامه 598 به تصویب رساند.

موضع حضرت امام ره پس از قبول قطعنامه

حضرت امام ره طی پیام مهمی در مورد قبول قطعنامه 598 و آتش بس ، خطاب به ملت غیور ایران چنین فرموده اند:«و اما در مورد قبول قطعنامه که حقیقتا مساله بسیار تلخ و ناگواری برای همه و خصوصا برای من بود ، این است که من تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام ، کشور و انقلاب را در اجرای آن می دیدم ولی به واسطه حوادث و عواملی که از ذکر آن فعلا خودداری می کنم و به امید خداوند در آینده روشن خواهد شد و با توجه به نظر تمامی کارشناسان سیاسی و نظامی سطح بالای کشور که من به تعهد و دلسوزی و صداقت آنان اعتماد دارم با قبول قطعنامه و آتش بس موافقت نمودم و در مقطع کنونی آن را به مصلحت انقلاب و نظام می دانم و خدا می داند که اگر نبود انگیزه ای که همه ما و عزت و اعتبار ما باید در مسیر مصلحت نظام و مسلمین قربانی شود ، هرگز راضی به این عمل نمی بودم و مرگ و شهادت برایم گواراتر بود اما چاره چیست؛ همه باید به رضایت حق تعالی گردن نهیم.
دیروز روز امتحان الهی بودکه گذشت و فردا امتحان دیگری است که پیش می آید... من باز می گویم قبول این مساله برای من از زهر کشنده تر است ولی راضی به رضای خدایم و برای رضایت او این جرعه را نوشیدم و نکته ای که تذکر آن لازم است در قبول این قطعنامه فقط مسوولان کشور ایران به اتکای خود تصمیم گرفتند. تصمیم امروز فقط برای تشخیص مصلحت بود... بدانید که پیروزی از آن شماست».

لازم به ذکر است همه قطعنامه های قبلی شورای امنیت به علت جهتگیری ناعادلانه آنها ، از سوی ایران رد شده بود اما در ابتدای صدور قطعنامه 598، به علت نکات مثبتی که در این قطعنامه گنجانده شده بود ، جمهوری اسلامی ایران نسبت به آن ، موضع «نه رد و نه قبول» را اتخاذ کرد و در نهایت در 27 تیر 1367 یعنی تقریبا یک سال پس از صدور قطعنامه آن را مورد پذیرش قرار داد. از جمله بندهای مهمی که در قطعنامه مذکور گنجانده شده بود و آن را متفاوت از دیگر قطعنامه ها می کرد عبارت بود از :
1- درخواست از دبیر کل سازمان ملل برای تعیین یک هیات بی طرف جهت تحقیق راجع به مسوولیت منازعه و در واقع تعیین متجاوز و آغازگر جنگ و درنهایت ارائه گزارش به شورای امنیت در این رابطه.
2- درخواست از دبیرکل برای تعیین یک هیات کارشناسی به منظور برآورد ابعاد خسارات وارده در خلال منازعه به دو طرف و تلاش برای بازسازی مناطق آسیب دیده از جنگ توسط کمکهای بین المللی.
3- تعیین تیم کارشناسی برای اجرای دقیق و تایید آتش بس و عقب نشینی. از دیگر ویژگی های حائز اهمیت این قطعنامه می توان به تایید «منازعه بین ایران و عراق» اشاره کرد ، در حالی که در تمام 7 قطعنامه قبلی فقط به وجود یک «وضعیت» ما بین ایران و عراق اشاره شده بود. ضمن این که لحن قطعنامه مزبور ، بر خلاف قطعنامه های قبلی ، آمرانه و جدی تر بود.

موضع رهبر معظم انقلاب نسبت به قطعنامه 598

حضرت آیت الله خامنه ای ، رئیس جمهور وقت ، بیان داشتند: «قبول قطعنامه ، توطئه وسیع دشمن را بار دیگر با هدایت الهی برخود او برگرداند و دشمن را که تحت شعار صلح طلبی ، به هر جنایتی دست می زد ، خلع شعار کرد. با این ابتکار جمهوری اسلامی ، دشمن در دو راهی شکست قرار گرفت : اگر قطعنامه اجرا شود ، ایران اسلامی به خواسته های خود رسیده است و اگر اجرا نشود، داعیه همیشگی جمهوری اسلامی مبنی بر لزوم قطع ریشه تجاوز و رابطه میان تجاوز عراق و حاکمیت سلطه در جهان و این که رژیم عراق در ادعای صلح طلبی صداقت نداشته است به اثبات می رسد.

پیامدهای قطعنامه 598
شورای امنیت برای جمهوری اسلامی

1- خنثی سازی تبلیغات عراق و حامیانش مبنی بر صلح طلبی عراق و در مقابل ، خشونت طلبی جمهوری اسلامی (عراق ، بارها پس از قبول قطعنامه ، به ایران اسلامی تجاوز نظامی کرد).
2- پذیرش قرارداد 1975 الجزایر از سوی رژیم عراق.
3- بررسی برای تعیین متجاوز و آغازگر جنگ و در نهایت معرفی عراق به عنوان آغازگر جنگ تحمیلی علیه ایران.
4- قرار گرفتن امریکا و دیگر حامیان غربی صدام در موضع انفعال.
5- خروج کشور از بحران اقتصادی و مهیا شدن شرایط برای بازسازی و احیای اقتصادی.
6- وارد کردن ضربه کاری و مهلک به گروهک منافقین که در اثر ساده لوحی و به خیال سرنگونی جمهوری اسلامی ایران ، بعد از پذیرش قطعنامه از سوی ایران ، تحت عنوان عملیات فروغ جاویدان ، به کشور حمله کردند.
سعید شاهسوندی ، از اعضای بلندپایه منافقین در این رابطه ، از قبول قطعنامه و مسائل پیش آمده پس از آن با عنوان «طناب دار برای مجاهدین خلق» یاد کرد. (جمهوری اسلامی 3 مرداد 1368).