روسیه و جایگاهی مبهم در گروه 8

روابط روسیه با قدرتهای غربی که اساس آن را می توان در ترکیب گروه موسوم به گروه 8 مشاهده کرد بافرازونشیب های فراوانی مواجه است.

کد خبر: ۱۴۰۸۵۰

روسیه تنها کشور آسیایی گروه 8 است و نسبت به دیگر اعضای این گروه نیز با مشکلات داخلی بیشتری مواجه است که البته این مشکلات بعضا به عنوان حربه ای علیه روسیه استفاده می شود.
تحولات اخیر ازجمله طرح امریکا برای استقرار سپر دفاع موشکی در اروپا و افزایش انتقادات غرب از وضعیت دموکراسی در روسیه باعث شده است که رابطه روسیه و گروه 8 که آخرین نشست آن بتازگی در آلمان برگزار شد در کانون توجهات تحلیلگران قرار گیرد. برخی تحلیلگران معتقدند، رهبران روسیه تاکنون توانسته اند با استفاده از اهرم انرژی روابط خود را با غرب و در راس آن امریکا تا حدی به نفع خود تغییر دهند. الکسی موخین ، رئیس مرکز اطلاعات سیاسی روسیه یکی از این افراد است او نسبت به آینده روسیه در روابطش با غرب خوشبین است و معتقد است روسیه می تواند جایگاهی محوری را در میان قدرتهای جهان به خود اختصاص دهد؛ اما این موضوع نیازمند شرایطی است که گریزی از آنها نیست. رادیو روسی برون مرزی در این خصوص با موخین مصاحبه ای ترتیب داده است که در زیر می خوانید:

با توجه به اختلاف نظرات شدیدی که بتازگی در روابط روسیه و غرب به وجود آمده است و برگزاری نشست سران «گروه 8» در آلمان ، به طور کلی در خصوص موقعیت روسیه در میان کشورهای این گروه توضیح بدهید؛
مساله اینجاست که روسیه تا به امروز همچنان به عنوان عضوی تمام و کمال در باشگاه کشورهای بزرگ صنعتی جهان پذیرفته نشده است. موضوع این است که روسیه به عنوان کشوری اروپایی و در عین حال کشوری آسیایی ، وضعیت بسیار ویژه ای در میان کشورهای «گروه 8» دارد. بعلاوه روسیه تنها کشوری است که ادعاهای بسیاری از سوی همه کشورهای عضو این باشگاه نسبت به رهبر آن صورت می گیرد که بخش بیشتر آن در ظاهر جنبه سیاسی دارد؛ ولی ما بخوبی می دانیم که دلیل اصلی این ادعاها به مسائل اقتصادی بازمی گردد. بر این اساس روسیه از یک سو موقعیتی برابر با دیگر اعضای «گروه 8» دارد و در عین حال با مشکلات بسیاری مواجه است. برای این که در عمل همه کشورهای عضو می کوشند به روسیه گوشزد کنند که در کشورهایشان دموکراسی وجود دارد و مایلند تا چنین وضعیتی را در روسیه هم ببینند.

ولادیمیر پوتین در مصاحبه ای که پیش از نشست سران با مطبوعات اروپایی داشت ، متذکر شد که نشست سران «گروه 8» جایی است که در آن می توان «ساعتها را با هم تنظیم کرد» آیا فکر نمی کنید که ساعتهای روسیه و دیگر اعضای این باشگاه کاملا متفاوت عمل می کند؛
بله ، به طور دقیق همین طور است. مساله اینجاست که روسیه در حال ارتقای وضع اقتصادی و از جهاتی هم سیاسی خویش است و کشورهای «گروه 8» تصور می کنند که روسیه درصدد کسب جایگاه امپریالیستی و جاه طلبی های اینچنینی است و این مساله هماهنگی به وجود آمده طی سالهای اخیر را در جهان بر هم می زند.
البته این نگرانی ها پایه و اساسی هم دارد؛ ولی مساله دیگر این است که تیم رهبری پوتین ضمانت می دهد روسیه قصد تحقق بلندپروازی های امپریالیستی را ندارد و نمی خواهد نظم حاکم بر امور جهان را بر هم بزند؛ بلکه بعکس تاکید دارد که حاضر است تمامی توافقات به دست آمده تا پیش از این را رعایت کند. مساله اینجاست که روسیه بدون تردید قصد معذرت خواهی بی دلیل در این خصوص را ندارد که روند دموکراسی در روسیه در راهی که به نظر آنها باید، توسعه پیدا نکرده است ؛ چراکه در اصل کسی نمی داند راه درست دموکراسی کدام است.

روسیه امروزی که بنا به گفته شما از رشد اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی خاصی برخوردار شده است ، چه انتظاری از عضویت در باشگاه کشورهای صنعتی جهان دارد؛
واضح است روسیه و رهبران آن تنها در انتظار افزایش انتقادات هستند و برای مقابله با آن نیز خود را آماده کرده اند. شاهد بودیم که ولادیمیر پوتین هم خود را بخوبی برای حضور در نشست سران آلمان آماده کرده بود و توانست به هر سوالی که از سوی همتایانش مطرح می شود، پاسخی مناسب بدهد.

اروپاییان وانمود می کنند که از روسیه بسیار ترسیده اندولی در پشت این ترس عوامل جدی بازیگری نهفته است

در عین حال وی به دیگر کشورها تضمین داد که روسیه از راه دموکراسی منحرف نخواهد شد و در عین حال توافقات موجود بین طرفین را بویژه در زمینه جامعه مدنی رعایت خواهد کرد، البته این مساله ای است که روسیه همواره بر آن تاکید داشته ، ولی روند حوادث در روسیه بازتاب متضاد و مغایری در غرب داشته است و چنین تصور شده که روسیه ادعای رهبری جهانی را در سر می پروراند که بدون تردید ایالات متحده امریکا و اتحادیه اروپایی علاقه ای به این قضیه ندارند؛ البته اگر واقعیات را در نظر بگیریم ، روسیه امکانات اقتصادی و سیاسی لازم را برای این کار در اختیار ندارد. روسیه تنها مایل است خود را با سیستم جدید ارزشها و سیستم سیاسی جهان وفق دهد.

گروه 8 کشور صنعتی جهان به منزله یک مرکز اقتصادی عظیم است که به حجم بسیار زیادی از منابع انرژی نیاز دارد و روسیه هم کشوری است که دارای چنین منابع انرژی ای است و نقش تامین کننده آن برای اروپا را به عهده دارد، ولی با وجود این مساله و با توجه به نیاز متقابل دو طرف به یکدیگر، همچنان درک و تفاهم متقابلی در این رابطه میان این کشورها صورت نگرفته است. به نظر شما مشکل کجاست؛
مشکل بسیار ساده است. مساله اینجاست که کشورهای اتحادیه اروپایی کاملا می دانند روسیه برای آنها به منزله ژنراتور و تولیدکننده بزرگ انرژی است و نیز صادرکننده بزرگ انرژی محسوب می شود، روسیه در اتحاد با ترکمنستان و قزاقستان در زمینه انرژی نه تنها به شریکی استراتژیک ، بلکه متحدی ژئوپلیتیک برای اتحادیه اروپایی تبدیل خواهد شد. در این رابطه ایالات متحده اصلا علاقه ای ندارد که ما با اتحادیه اروپایی درخصوص انرژی به توافق برسیم. در واقع تمام مشکلات ما در مباحثات نیز دقیقا به دلیل نارضایتی امریکا از چگونگی روند اوضاع در روابط روسیه و اتحادیه اروپایی به وجود آمده است.
دولت امریکا تلاش بسیار زیادی را در عرصه اطلاعاتی تبلیغاتی انجام می دهد تا میان روسیه و اتحادیه اروپایی اختلاف ایجاد کند و این مساله با توجه به مرام و روشهای به کار گرفته شده از سوی امریکا، کاملا امکان پذیر است و به ظاهر سیاستمداران و افکار عمومی اروپا نیز دقیقا به همان راهی می روند که از سوی امریکا هدایت شده اند.

با توجه به این که روسیه دارای اهرم فشار قدرتمندی در زمینه انرژی است ، این که غرب چه برخوردی با آن دارد و نمی خواهد روسیه را در چنین باشگاه کشورهای صنعتی جهان راه بدهد، در نهایت روند اوضاع ممکن است چنان شود که روسیه از غرب رو برگردانده و دست به اقداماتی بر ضد غرب بزند؛
دلیلی برای این که روسیه از غرب روی برتافته و به سوی شرق روی آورده است ، وجود ندارد. مساله اینجاست که در این صورت هم روسیه باز به همین مشکل مبتلا خواهد شد. روسیه نباید اقتصاد خود را صرفا به یک سمت شرق و یا غرب جهت گیری کند. این موضوع واقعیتی در حیات روسیه است ، روسیه کشوری با اقتصاد بازاری است و این موضوع صرفا ناممکن است. برای این مساله دلایل اقتصادی وجود ندارد، این موضوع نیاز به تمرکز اراده سیاسی لازم دارد که در حال حاضر امکان دستیابی به آن در روسیه وجود ندارد، برای این که قوانین متعارف حاکم بر بازار در آن وجود دارد و به دلایل خاص حل و فصل این مشکل ممکن نیست.
بنابراین اروپاییان چنین وانمود می کنند که از روسیه بسیار ترسیده اند، ولی در عمل در پشت این ترس و واهمه عوامل جدی بازیگری نهفته است. یعنی در واقع آنان تنها نشان می دهند که ترسیده اند و بخوبی می فهمند که چه چیز در حال روی دادن است.
به همین دلیل گروه 8 هم اکنون برای ما صرفا به صحنه نمایشی تبدیل شده است که هر یک از هنرپیشگان آن بخوبی می دانند که چگونه باید ایفای نقش کنند و کارگردان این نمایش نیز در پشت پرده مخفی است و ما فعلا تنها شاهد اجرای یک نمایش با کارگردانی خوب هستیم.

به عنوان آخرین سوال با توجه به آنچه گفته شد به نظر شما تا چه اندازه می توان دورنمای آینده وضعیت روسیه در «گروه 8» را پیش بینی کرد؛
با توجه به تیرگی روابط اخیر میان امریکا و انگلستان با روسیه ، مساله غیرمنتظره ای روی نخواهد داد، روسیه خواهد توانست نه تنها موقعیت خویش را در «گروه 8» حفظ کند؛ بلکه خواهد توانست به تقویت آن نیز بپردازد، برای این که با توجه به دورنمای اتحاد انرژیک میان روسیه ، قزاقستان و ترکمنستان ، موقعیت روسیه در بازار انرژی جهانی به سطح تازه ای می رسد که نادیده گرفتن آن دیگر ناممکن خواهد بود.